Этот сайт использует «cookies» и получает данные о вашем ip-адресе - узнать подробнее.
Если вы не согласны со сбором данных, немедленно покиньте сайт.

САГААЛГАМНАЙ, МЭНДЭЭ!


«Монгол һарын шэнын нэгэнэй 1900 онһоо хойшо тохёоһон жэл, һара, үдэр» гэжэ Улаан-Баатар хотодо Г. Норовсамбуугай 2002 ондо байгуулһан хүдэлмэриин үндэһөөр, бидэ энэ жэл 810-дахи Шэнэ жэлээ угтахамнай юм ха.

Г. Норовсамбуугай бэшэһээр Сагаалганаймнай ээлжээтэ нэгэ ой гүйсэжэ байна гэхэдээ, 1206 оной Бар жэлһээ тоолгодобо гэжэ ойлгонобди. 2016 оной хоёрдохи һарын 9-дэ Гал Улаан Бишэн жэл орожо, һарын литээр он жэлээ тоолодог арад түмэн Сагаан һараяа угтажа найрлаха гэжэ түхеэрэлгэ эхилээ, эндэ тэндэ ехэ багааршье һаа, хүлгөөн захалаа гэжэ анхарагдана. Түүхэ мэдэхэшүүл энээн тухай өөрынгөө үгэ хэлэхэгүй юм гү, Тэмүүжэн энэл жэлэй хабар хаан шэрээдэ һуулгагдажа, тэрэ гэһээр Чингис хаан гэжэ алдаршаа бэлэй. Энээнһээ хэдэн һара урид, хабарай түрүүшын һарын нэгэндэ Сагаалганаа монгол арад угтаһан, тэрэл үеһөө Сагаан һара угталган тогтонижоһон, энэ хүрэжэ ерэһэн юм гэнэ. Урид Сагаалганаа угталган сагайнгаа талаар тогтууригүй байһан гээд мэдээсэлнүүд яһала бии ха юм даа.

Иигээд хэдыхэн хоноод лэ арадайнгаа һайндэр Сагаалган угтахамнай гээшэ, энэ ушараар бүхы буряад-монгол арад зоноо амаршалаад, амжалта, аза жаргал юрөөжэ, энээхэн дуу шэхэнэй шэмэг, Сагаан һарын бэлэг болгон дурадханабди! Танай анхаралда нёдондо жэл Буряад Уласай Соёлой яаманай захилаар хүгжэм зохёодог, тайзан дээрэ бадаржа захалһаар яһала томо одон боложо ургажа ябаһан, монгол туургата арад соогоо мэдээжэ болоһон дуушан Дулма Сунраповагай минии үгэнүүд дээрэ бэшэһэн дуун: 

 

САГААЛГАМНАЙ, МЭНДЭЭ!

 

 Дулма Сунрапова

 Николай Шабаев

                                        Найрамдал заяаhан элдинхэн Буряадтам

Найдалай захяатай Шэнэ жэл – Сагаалган

Эрьежэ мандабал ээлжээндээ эртэлжэ –

Элинсэг заншалнай иихэдээл гоёл даа.

 

Сагаахан сэдьхэлтэй,

Сагаахан hанаатай,

Сагаахан заншалтай

Сагаалган морилбо. Мэндээ!

Сагаахан сэдьхэлтэй,

Сагаахан hанаатай,

Сагаахан заншалтай

Сагаалган, мэндээ!

 

Огторгойн үндэрhөө шэртэhэн мүшэдhөө

Омогтой буубал даа Сагаалган – Шэнэ жэл.

Заяандаа, түүхэдээ жаргалаа баталжа,

Замбуулин түбидэ үргэхэл юумэмнай –

 

Сагаахан сэдьхэлтэй,

Сагаахан hанаатай,

Сагаахан заншалтай

Сагаалган морилбо. Мэндээ!

Сагаахан сэдьхэлтэй,

Сагаахан hанаатай,

Сагаахан заншалтай

Сагаалган, мэндээ!

 

Ажалша буряадай урданhаа сахиhан

Анханай гансахан арадай hайндэр юм.

Хэзээдэш, хаанашье малшадай hайндэр гээд,

Хэтэдээ арадтаа хүндэтэй байхал даа.

 

Сагаахан сэдьхэлтэй,

Сагаахан hанаатай,

Сагаахан заншалтай

Сагаалган морилбо. Мэндээ!

Сагаахан сэдьхэлтэй,

Сагаахан hанаатай,

Сагаахан заншалтай

Сагаалган, мэндээ!

 

 Гасалан гайемнай халхалан, абаржа,

Гансашье хүниие, айлые орхингүй,

Жабартай хаhынгаа эршыень намдуулан,

Жаргалай оршолон мандуулхань болтогой!

 

Сагаахан сэдьхэлтэй,

Сагаахан hанаатай,

Сагаахан заншалтай

Сагаалган морилбо. Мэндээ!

Сагаахан сэдьхэлтэй,

Сагаахан hанаатай,

Сагаахан заншалтай

Сагаалган, мэндээ!

22.01.2016 Автор: Николай Шабаев