«ОРОН ТҮБИИН ОРОЙН ШЭМЭГҮҮД». Ким Цыденовэй нэрэмжэтэ IV зохёохы нааданһаа

Автор фото Анна Огородник
Автор фото Анна Огородник

Заншалта болоһон энэ нааданай ээлжээтэ уулзалга байгша оной гурбадугаар һарын 16-да Яруунын аймагта уран шүлэгшын тоонто Үльдэргэ нютагта үнгэрбэ.

Дэлхэйн шүхэрые зураглан Ким Цыденовэй «Огторгойн үүлэнүүд – орон түбиин оройн шэмэгүүд» гэжэ бэшэһэн эдэ үгэнүүд доро хараалагдаһан ёһоороо үнгэрбэ гээшэ. Наадан дүримүүдэйнгээ ёһоор «Үльдэргын юрэнхы дунда һургуули» гэһэн нютагай засагай бюджедэй болбосоролой эмхи зургаанда үнгэрөө. Нааданай эмхидхэн байгуулагшадые нэрлэбэл: Буряад Уласай болбосоролой ба эрдэм ухаанай яаман, Буряад Уласай Сойлой яаман, Яруунын аймагай захиргаанай болбосоролой таһаг.

Наада эмхидхэн үнгэргэлгые Үльдэргын юрэнхы дунда һургуули, тиихэдэ К. Ш. Цыденовэй үхибүүд өөр дээрээ даажа абанхай. Буряадай Уран зохёолшодой холбоон, Буряадай Гүрэнэй ехэ һургуули, Буряадай дунда мэргэжэлэй багшанарай һургуули гээд мүн лэ эмхидхэн үнгэргэлгэдэ хабаадалсажа гараба.

«Буряад үнэн», «Бурятия» болон бусад олондо мэдээсэл тараадаг эмхинүүд мэдээсэлэй талаар хангамжа үзүүлһэ байгаа, эндэ үнгэрһэн үйлэ хэрэгүүд тушаа тэдэ һонинуудай нюурнууд дээрэ хараха байхабди.

= Уран шүлэгшэ, уран зохёолшо, уран зурааша, багша Ким Цыденовэй бүтээлнүүдые мэдээжэ болгон дэлгэрүүлгэ;

= буряад уран зохёол дэлгэрүүлгэ;

= үхибүүдэй урлалда дүршэлые дэмжэн хүгжөөлгэ, тэдэнэй уран бэлигые элирүүлгэ нааданай гол зорилго байгаа бэлэй.

Энэ нааданда юрэнхы дунда һургуулинуудай 5-11 ангинуудай һурагшад,  нэмэлтэ һуралсалай эмхи зургаануудай хүмүүжэмэлнүүд эдэ бүлэгүүд дээрэнь 1-2 хабаадагшаар нэмэгдэжэ хабаадаа, тиихэдэ ехэ зон мүн лэ хабаадалсаба.                                                               

Нааданууд хэдэн бүлэгөөр (нэрлэгдэһэн заабаряар) үнгэрөө.

Нэгэдэхи бүлэг – «Уянгын шүрэ». Шүлэгүүдые зохёолго.

Эндэ илажа гарагшадые нэрлэебди. 5-8 ангинуудай һурагшадай хоорондо: урмашуулгын гурбан дипломууд Дээдэ-Хэжэнгын 8-дахи ангиин һурагша Сэлмэг Ачитуева, Үльдэргын һургуулиин 8-дахи ангиин һурагша Сарюуна Дубчинова Эгэтын-Адагай һургулиин 8-дахи ангин һурагша Майдар Дымбрылов гэгшэдтэ барюулагдаа. Тус тустаа 1 000 түхэриг мүнгэн шагналтай гурбадахи һууринууд мүн лэ хоёр олгогдоо – Захааминай аймагай Бортын һургуулиин 6-дахи ангиин һурагша Нина Лудупова Эгэтын-Адагай 5-дахи ангиин һурагша Аза Доржиева хоёрто. 2 000 түхэриг мүнгэн шагналтай 2-дохи һуурида Улаан-Үдын 3-дахи гимназиин 5-дахи ангиин һурагша Гындынцыренова Арюуна гараа, нэгэдэхи һуурида гаража, 3 000 түхэриг шагналда Загарайн аймагай Асагадай һургуулиин 6-дахи ангиин һурагша Сарма Намсараева хүртэбэ.

9-11 ангинуудай һурагшадай хоорондо: Яруунын аймагай Мужыхын һургуулиин 10-дахи ангиин һурагша Арюна Жалсанова урмашуулгын дипломдо хүртөө. Гурбадахи һуурида Үльдэргын һургуулиин 11-дэхи ангиин һурагша Цыден Доржиев, 2-дохи һуурида Бэсүүрэй аймагай Шэбэртын һургуулиин 10-дахи ангиин һурагша Александра Саможапова, 1-дэхи һуурида Иисэнгын һургуулиин 9-дэхи ангиин һурагша Амарсана Доржиева гэгшэд хүртэбэд. Эдэ һурагшадта тус тустань 1 000, 2 000, 3 000 түхэриг мүнгэн шагналнууд барюулагдаа.

Ехэ зоной дунда шангай һууринууд иигэжэ гараа: Урмашуулгын дипломдо Эгэтын-Адагай Пүнсэгэй Сэбэгма Хэжэнгын Эдэрмэгэй Римма Будажапова гэгшэд хүртөө. 1-дэхи, 2-дохи, 3-дахи һууринууд баһал 3 000, 2 000, 1 000 түхэриг мүнгэн шагналтай баһгаа. 3-дахи шатын дипломдо Хурамхаанай дунда һургуулиин багша Соёлма Раднаева, 2-дохи шатын дипломдо Асагадай багша Оюна Дондукова, 1-дэхи шатын дипломдо Шэбэртын һургуулиһаа Сэржуня Будажапова гэгшэд хүртэбэд.       

Нэгэдэхи бүлэг – «Уянгын шүрэ». Үгүүлэлнүүдые зохёолго.

5-8 ангинуудай һурагшадай хоорондо: Урмашуулгын дипломоор Эгэтын-Адагай һургуулиин 5-дахи ангин һурагша Арюна, Найданова шагнагдаа. 3-дахи һууриин диплом 1 000 түхэригтэй Улаан-Үдын һурагша Жамбал Цыденжаповта, 2-дохи һууриин диплом 2 000 түхэригтэй Асагадай һургуулиин һурагша Соёлма Сономдоржиевада, 1-дэхи һууриин диплом 3 000 түхэригтэй Хурамхаанай аймагай Элһэнэй һургуулиин һурагша Алтана Бадмаевада барюулагдаа.

9-11 ангинуудай һурагшадай хоорондо: Урмашуулгын диплом Үльдэргын һурагша Бэлигма Митыповада барюулагдаа. Эндэ мүнгэн шагналынь баһал адли, 3-дахи һуури Хэжэнгын һургуулиин Дыжид Дамдиновада, 2-дохи һуури Үльдэргын һурагша Бато Жамбаловта, 1-дэхи һуури Эгэтын-Адагай һурагша Аюша Жалсановта барюулагдаа.

Ехэ зоной дунда: Урмашуулгын диплом Эгэтын-Адагай Полина Цыбиковна Эрдынеевада барюулагдаа. 3-дахи һуурида Захааминай Бортын һургуулиин багша Дарима Цыденжапова, 2-дохи һуурида Бэсүүрэй Шэбэртын Сэржуня Будажапова, 1-дэхи һуурида мүн лэ Бэсүүрэй аймагай Цырендондог Зандраев гэгшэд гараа.

Хоёрдохи бүлэг – «Уран үгын нюусанууд». К. Цыденовэй зохёолнуудһаа нэгэ сэдэбээр үгүүлэл бүтээжэ хөөрэхэ.

Эндэ илажа гарагшадые нэрлэбэл: Хэжэнгын һургуулиин 11-дэхи ангиин һурагша Анжела Жимбеева урмашуулгын дипломдо хүртөө. 1 000 түхэриг мүнгэн шагналтай 3-дахи һуурида Үльдэргын һургуулиин 11-дэхи ангиин һурагша Жанна Борбоева, 2 000 түхэриг шагналтай 2-дохи һуурида Эгэтын-Адагай 11-дэхи ангиин һурагша Дарицо Жамбалова, 3 000 түхэриг шагналтай 1-дэхи һуурида Иисэнгын һургуулиин 9-дэхи ангиин һурагша Туяна Цыденова гэгшэд гараа.  

Гурбадахи бүлэг – «Уран зурааша».

Эндэ хэд илажа гараба гээшэб гэхэдэ. 5-8 ангинуудай һурагшадай хоорондо: Улаан-Үдын 3-дахи гимназиин һурагша Сэсэг Дашиева Мужыхын һургуулиин 8-дахи ангиин һурагша Эржена Сандакдоржиева хоёр урмашуулгын дипломуудаар шагнагдаа. Эндэ 3-дахи һууриин мүнгэн шагналтай дипломоор Мужыхын һургуулиин 8-дахи ангиин һурагша Алтана Нанзатова, 2-дохи – Улаан-Үдын 35-дахи һургуулиин 6-дахи ангиин һурагша Адиса Доржиева, 1-дэхи – Улаан-Үдын 14-дэхи гимназиин 8-дахи ангиин һурагша Дулма Цыбжитова гэгшэд шагнагдабад.

9-11 ангинуудай һурагшадай хоорондо: Эндэ урмашуулгын 4 диплом барюулагдаа гэбэл, Нарһатын 2-дохи һургуулиин 9-дэхи ангиин һурагша Екатерина Петровада, Үльдэргын 11-дэхи ангиин һурагша Дарима Дашиевада, Хэжэнгын интернат һургуулиин 10-дахи ангиин һурагша Даба Нагуслаевта, Иисэнгын 10-дахи ангиин һурагша Алина Шагдаровада.

Мүнгэн шагналтай гурбадахи һуурида Эгэтын-Адагай 9-дэхи ангиин һурагша Сурена Пригнаева, 2-дохи һуурида – Эгэтын-Адагай 11-дэхи ангиин һурагша Сарана Цыренова, 1-дэхи һуурида – Шэбэртын һургуулиин 11-дэхи ангиин һурагша Аюна Ванчикова гэгшэд гараа.

Ехэ зоной бүлэгтэ: 3-дахи һуурида Үльдэргын Долгоржап Ширапова, 2-дохи һуурида Улаан-Үдын 35-дахи һургуулиин Ханда Цынгеева, 1-дэхи һуурида – Эгэтын-Адагай Баярма Ламажапова гэгшэд гаража, мүнгэн шагналнуудаар болон дипломуудаар урмашуулагдабад.   

Шүүлгын бүлэгүүдтэ Буряад Уласай Уран зохёолшодой, Уран зураашадай холбоонуудай гэшүүд, багшын ажалай ветеранууд, Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай, тиихэдэ Соёлой яамануудай мэргэжэлтэд, Ким Цыденовэй гэр бүлын түлөөлэгшэд ороно.

Нэрлэбэл: Түрүүлэгшэ – Уран зохёолшо, сэтгүүлшэ, Оросой Холбооной соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Буряадай Гүрэнэй шагналтан Булад Жанчипов, буряад хэлэнэй багшанар Людмила Жалсанова, Цыбигма Нимаева, буряад хэлэ бэшэгээр эрдэмтэд Лариса Халхарова, Жаргалма Дондокова, Баярма Цырендоржиева, уран шүлэгшэ Цырен-Ханда Дарибазарова, Оросой Уран зураашадай холбооной гэшүүн, Буряадай Уран зураашадай холбооной түрүүлэгшэ Евгений Болсобоев, Оросой Холбооной болбосоролой эрхим хүдэлмэрилэгшэ, “Ажалай габьяа” гэһэн орденто Цыпилма Надагурова гэгшэд үдэрэй туршада мүрысэгшэдые шүүжэ гараа.

Шагналнуудые барюулгын үедэ хабаадагшад уран һайханай тоглолтодо оролсохо бэзэ гэһэн найдал урда нааданай эсэстэ элирхэйлээ бэлэйбди, энэнь хабаадагшад болон тэдэнэй түлөөлһэн һургуулиин нэрэ түрэдэ нэмэри болохо ёһотой байгаа. Гансащье хүүгэдэй тоглолтонууд болоо бэшэ, мүн мэргэжэлтэ хүгжэмшэн, хүгжэмэй хэдэн олон зэмсэгүүд дээрэ наадажа шададаг, Буряад Уласай арадай зүжэгшэн Балданцэрэнгийн Баттүвшин энэ үдэшые уран гоёор шэмэглэбэ.

Үнгэрһэн энэ үдэшэдэ олон айлшад хабаадлсабад. Тэдэнэй тоодо номой хэблэлэй эдэбхитэн Батор Тумунов, Буряадай Гүрэнэй ехэ һургуулиин эрдэмэй доктор Александр Елаев, ниитын ажал ябуулагша Любовь Нимбуева-Базарова, Яруунын аймагай һунгамалнуудай зүблэлэй түрүүлэгшэ Эрдэни Дугаров, аймагай болбосоролой таһагай даргын уялгануудые дүүргэгшэ Михаил Елаев, Үльдэргын захиргаанай толгойлогшо Ешинима Доржиев, энээнһээ урид толгойлогшо байһан Даша-Цырен Дондоков, Үльдэргын һургуулиин бүхы багшанар, тиихэдэ Ким Цыденовэй энэ ехэ хэрэгэй эмхидхэлэй эхин дээрэ байдаг басаган Виндарья Ринчиновна түрүүтэй түрэлэйхидынь горитой хүдэлмэри хэжэ гараба гэжэ эли байба.  

Дурсалгын үнэтэй сэнтэй үгэнүүд хэлэгдээ, энэ хэдэн жэлэй хугасаа соо заншалта болоод үнгэржэ байһан нааданууд тухай, буряад хэлэеэ хүгжөөхэ, уран нугалбарииень алдангүй, баян хэлэн дээрээ хөөрэлдэжэ, харилсажа ябаха тухай.

Заншалта боложо замаа олоһон уран бэлигтэнэй энэ мүрысөөндэ ондоо аймагуудай хүүгэд хабаадалсадаг болобо. Эндэ даб дээрээ дүтын аймагууд хабаадажа байгаа – Хориин, Хэжэнгын, Загарайн. Энэ жэл холыншье аймагууд ерэбэ гээшэ – Хурамхаанай, Бэсүүрэй, Захааминай. Байн үшөөшье олон болоно ааб даа гэһэн найдал байна, улам лэ һонин болохо ха юм, яруунынхид урматайл угтажа абаха байха. Гэлтэй, ерэхэ жэлэймнай угталга Улаан-Үдэ хотодо, Буряадай Гүрэнэй ехэ һургуулида болохо гэһэн шиидхэбэри абтанхай.  

 

17.03.2017 Автор: Николай Шабаев