Этот сайт использует «cookies» и получает данные о вашем ip-адресе - узнать подробнее.
Если вы не согласны со сбором данных немедленно покиньте сайт.

МАНГАДХАН МАЛАСАГАЕВАЙ ҮЗЭСХЭЛЭН ТУХАЙ


Байгал тойроһон арадуудай һуудал, байдал харуулһан үзэсхэлэн дэлгэдэг Дээдэ-Онгостойдо Буряад Уласай түүхын баримтануудые хадагалдаг газарай хэрэг дансанууд дэлгэгдээ.

Энэ ушар Мангадхан Маласагаевай түрэһөөр 150 жэлэй ойдо зорюулагдаба (1867-1930). Мангадхан Маласагаев хадаа арадай аман зохёол, буряадуудай заншал гуримуудые суглуулдаг байһан гэжэ бүгэдэндэ мэдээжэ.

Үзэсхэлэн нээлгэдэ Буряад Уласай Соёлой яаманай Хэрэг дансануудые хадагалалгын ба хуули сахилгын Хорооной түрүүлэгшэ Халматова Аграфена Анатольевна, Буряад Уласай гүрэнэй хэрэг дансануудые хадагалдаг газарай захирал, түүхын эрдэмэй доктор, М. Маласагаевай аша хүбүүн Баяр Малацагаев, Оросой Эрдэмэй академиин Сибиириин таһагай Монгол, Түбэд, Буддын һургаалнуудые шудалдаг дээдэ һургуулиин гол эрдэмтэ хүдэлмэрилэгшэ, СССР-эй телевидении болон радиогой эрхим хүдэлмэрилэгшэ, ажалай ветеран В. З. Жалсараева, буряад Уласай болон Эрхүү можын соёлой эмхи зургаануудай хүтэлбэрилэгшэд, хүдэлмэрилэгшэд болон бусад хабаадалсабад. М. Маласагаевай гар бэшэгүүд түрүүшынхиеэ дэлгэдэһэн гэжэ үгэ хэлэһэн айлшад элирхэйлбэд. Саг үргэлжэ хэрэглэгдэжэ байдаг жаса гээшэ, 1944 ондо манда орожо захалһан, тэрээгээрнь 1922-1930 онуудта 27 хэрэг эрхилэгдэжэ нээгдэһэн юм гэжэ Бутид Жалсанова хэлэбэ. Нэгэ хүнэй гар бэшэмэлнүүд байһаараа сэнтэй юм гэжэ Бутид Жалсанова нэмэжэ тэмдэглэбэ. М. Маласагаев 1921 ондо нютагтаа һуужа байһан гэрэйнгээ шаташахада, Буряад орон руу ерэһэн, эндэ ерээд хоолойгоо тэжээхын тула юу хээгүйб даа – пеэшэ табидаг, ламанарта хилээмэ барижа худалдадаг, гэрэл зураг буулгадаг байгаа. Һонюуша һүбэлгэн хүн ажалда ехэ бэрхэ байһан, ламанартай харилсажа монгол бэшэгтэ һураһан. Хүнэй уг удамые шэнжэлжэ, хөөрэлдэһэн хүнэйнгөө уг дамжажа, элинсэгтэнь хүрэтэр мүшхэжэ элирүүлдэг байгаа. Бүхы юумээр һонирходог, хурим түрэнүүд яажа, ямар гурим журамаар үнгэрнэб гэжэ һонирхожо, яһала ажаглалтануудаа бэшэжэ абаһан байха юм. Нилээд олон заншалнууд мүнөө үедэ хаанашье дабтагданагүй, «һамга шэлэбэл, эхыень түрүүн ажагла» – гэжэ М. Маласагаев бэшэһэн байдаг. Эндэ олон баримтануудые харуулһан байха юм.

Энэ үзэсхэлэн энэ һарын 17-һоо гараха һарын 10 болотор үргэлжэлхэ.   

21.11.2017 Автор: Николай Шабаев