Этот сайт использует «cookies» и получает данные о вашем ip-адресе - узнать подробнее.
Если вы не согласны со сбором данных немедленно покиньте сайт.

БУРЯАДАЙ ТҮРҮҮШЫН МЭРГЭЖЭЛТЭ ТЕНОР


Буряадай түрүүшын мэргэжэлтэ тенор Абида Арсалановай түрэһөөр 100 жэлэй ой мартын 15-да гүйсэнэ.

РСФСР-эй габьяата зүжэгшэн, «Хүндэлэлэй тэмдэг» орденто Абида Арсаланович Арсаланов гуша гаран жэлэй туршада СССР-эй арадай зүжэгшэн Г. Ц. Цыдынжаповай нэрэмжэтэ Буряадай гүрэнэй академическэ оперо болон баледэй театрай гол дуушанаар ажаллаhан юм. Оперно зүжэгтэ хоолойень шагнаhан зон тэрэниие «түрэлхиин бэлигтэй дуушан», «Буряад ороной мүнгэн хоолой» гэжэ нэрлэдэг байһан юм. Абида Арсаланович М. Фроловой «Энхэ-Булад баатар» оперодо Үльгэршэнэй парти, Д. Вердиин «Травиата» соо Альфредэй парти, П. И. Чайковскийн «Евгений Онегин» соо Ленскийн парти, Ш. Гуногой Фаустые, М. П. Мусоргскийн «Борис Годунов» соо Ёрошо, мэдэлшын янза үзүүлэгшые, А. Даргомыжскийн «Русалка» соо Князиие, А. П. Бородинай «Князь Игорь» соо Владимир Игоревичые гайхамшаг гоёор гүйсэдхэhэн байдаг.

Мүн тиихэдэ Д. Пуччиниин «Манон Леско» соо Кавалер де Гриее, У. Гаджибековэй «Аршин Мал Алан» соо Аскерые, С. Ряузовой «Саяанай хормойдо» Дашые, Л. Книпперэй «Байгалда» гэhэн оперодо Бальжирые болон бусадшье лирик-тенорэй гол партинуудые ехэ бэлигтэйгээр дуулаhан юм.

Тиихэдээ энэ бэлигтэй дуушан тусхай мэргэжэлтэ ямаршье hургуули дүүргээгүй байhан гэжэ тэмдэглэлтэй.

Хайшан гэжэ зохёохы замынь эхилээб гэхэдэ ехэ hонин. Тойрог түб тосхондоо өөрын театр нээхэ гэжэ шидээд, залуушуулаа Улаан-Үдэ хотодо хүгжэм болон дуунда hургаха гэжэ эльгээhэн юм. Зүжэгшэн, театрай ажал ябуулагша Ж. Пагбаинай шэлэжэ абаhан Агын хорин хүбүүд басагадай дунда Абида Арсаланов байлсаhан юм. Иигээд лэ буряад-монгол уран зохёол болон соёлой түрүүшын декадын урда тээхэнэ оперын ерээдүй дуушан Буряад хүгжэмэй-драматическа театрта орошоhон түүхэтэй. Эндэ хүгжэмэй бэшэлгэдэ Н. С. Корнаковто, дуунай шадабарида А. Ф. Костиндо, Н. В. Владимирскийда hураhан байгаа. Удаань үнгэрhэн декадада М. Фроловой «Энхэ-Булад баатарта» Үльгэршэнэй дүрэ, П. Берлинскийн «Баир» гэжэ хүгжэмтэ драма соо Айлшаниие наадаhан байгаа, мүн хамтын тоглолтодо хабаадаhан юм.

Бүхы зүжэгүүдэй, концертнүүдэй, правительствада Кремлиин Георгиевско заал соо угталгын удаа Абида Арсалановые В. Морошкиной Залуушуулай дуу гүйсэдхэхыень баримтата киножурналда буулгаhан юм. Фильм соо пианино дээрэ наадаhан хүгжэмшэнэй немцүүдтэ плендэ орошоогүй hаань, тэрэ болотор киногой урда энэ киножурналынь ходо харуулагдадаг байгаа.

Яагаашье hаа, эхилжэ ябаhан дуушан Москвагай консерваторидо һуралсаhан юм. Түрүүн 40-өөд онуудта профессор Д. Л. Аспелундда, 50-яад онуудта – эгээ дээгүүр хоолойгоор дуулажа hургаhан С. И. Мигай профессорто hураhан байна.

Хоёрдохи декадада Арсаланов Д. Аюшеевэй «Побратимууд» соо, А.Бородинай «Князь Игорьто» дуулаа. «А. Арсаланов хүгжэмэй, дуунай матертиал hайн мэдэнэ. Тэрэ ехэ энхэргэн зөөлэнөөр «Медленно угасал день» гэжэ кавантина гүйсэдхөө» гэжэ 1959 ондо хотын һонин соо толилогдоhон рецензи соо бэшэгдэhэн байдаг.

84-тэй байхадаа РСФСР-эй габьяата зүжэгшэн театрай 60 жэлэй ойн баярта зорюулагдаhан Гала-концертдэ Н. А. Римский-Корсаковой «Майн hүни» оперын Левкогой дуу гүйсэдхэhэн гэдэг.

Бүхы наhан соогоо шабинартаяа дүй дүршэлөөрөө хубаалдажа ябаhан. Харагшадтаа дуратай, ходо тэдээндээ баясадаг байгаа. Нюдэнэнэйнгөө hайн харадаг байхада, наhанайнгаа нүхэртэй сугтаа театрай музейдэ ходо театр тухайгаа, зүжэгүүд тухайгаа, нүхэд-дуушад тухайгаа хөөрэжэл байдаг hэн.

Домог болоһон дуушан 84 наһан дээрээ, 2002 оной октябриин 7-до наһа бараһан юм.

15.03.2018 Автор: Николай Шабаев