Этот сайт использует «cookies» и получает данные о вашем ip-адресе - узнать подробнее.
Если вы не согласны со сбором данных немедленно покиньте сайт.

ГАРНУУДАЙНЬ ДУУН ШЭНГИ ХҮДЭЛСЭ…


Лариса Сахьяновагай наһанай намтарһаа нэгэ хэдэн баримтанууд.

Лариса Петровна мүнөө үедэ мэндэ ябаа һаа 90 наһанайнгаа ой угтажа байха бэлэй… Тэрэнэй хубиин хэрэгсэлнүүдэй үзэмжэ дэлгэгдээ. Долооной дүүрэхэ дээрэ дуури бүжэгэй театрта тоглолто болохоор хараалагданхай.

Гарнуудайнь хүдэлсэ дуун шэнги бэлэй. Нээрээл Байгалай басаган. Буряадай эгээл мэдээжэ бүжэгшэн Лариса Сахьяновае иигэжэ нэрлэдэг байһан. Наһанайнгаа хахадһаа ехэнхи хубиие тайзан дээрэ үнгэргөө. Тайзанһаа гадуур ажабайдалдаа баһал баян хамаадалтай байгаа. Лариса Сахьяновагай 90 жэлэй ойгоор дашарамдуулан, тэрэнэй намтарһаа хэдэн баримтануудые харуулха гэжэ шиидэбэбди.

Ларисые зургаатайһаань хойшо Мария Михайловна Сахьянова хүмүүжүүлһэн байдаг. Мария Михайловна ЦК ВКП(б)-дэ намай Шалгалтын хорооной гэшүүн ажалтай, эхэнэрнүүдэй дундаһаа гансаараа хоёр удаа Ленинэй ордендо хүртэһэн, тэрэнэй тон дүтын түрэлэй хүн байһан юм. Тэрэнэй нэрээр Улаан-Үдын нэгэ гудамжа нэрлэгдэһэн, түрэлхидынь Коминтернын хүдэлмэрилэгшэд байгаа.

Лариса долоотойдоо Москвагай Ехэ театрай дэргэдэхи дунда мэргэжэлэй хатарай һургуулида һурахаяа ороһон юм.

Лия Балданова, Буряад Уласай арадай зүжэгшэн, Лариса Сахьяновагай шаби: Сталинай бүлэтэй хүршэ һууһан, Светлана басагантайнь наадажа байһан юм гэдэг. Гэрэймнай үһээ айхабтар үндэр һэн гэжэ хөөрэгшэ бэлэй. Дуури бүжэгэй театрта Сахьянова 1940-дэхи онуудай тэн багаар ерэжэ ороһон юм. Удаан саг соо хамтын хатарнуудта оролсожо ябаа. 1948 ондо түрүүшынгээ гол дүрэ Одеттые байгуулжа «Хун шубуута нуур» соо хатараа, тиигээд лэ үргэлжэ гол хатаршан боложо үлөө бэлэй.   

Бау Ямпилов, хүгжэм зохёогшо, хүгжэмэй-ниитын ажал ябуулагша, СССР-эй арадай зүжэгшэн: Гол бүжэгшэн. Эгээ Линховоин шэнги тайзан дээрэ сэдьхэлээ үгэжэ наададаг, наадахадань театрта сүлөө һуури үгы болодог байһан юм. Тэрээнтэй суг хатардаг Цыден-Ешэ Бадмаев тэрэнэй түрүүшын наһанай нүхэр болоо, хэдэн жэл үнгэрһэн хойно Пётр Абашеевтэй ушараад, тэрэ хоёр дахин хахасаагүй юм.

Пётр Абашеев, баледэй зүжэгшэн, хатар найруулагша, багша, РСФСР-эй арадай зүжэгшэн: Тэрэниие тайзан дээрэ саг үргэлжэ мэдэржэ байхаш. Урдаһаань харахадаа, нюур дээрэнь наадажа байһан дүрыень уншахаш. Тэрээнтэй хатархада зохид һэн, эрилтэ ехэтэй.

Орос Уласые хилын саана нэгэнтэ бэшэ түлөөлжэ ябаа. Нэгэ тайзан дээрэ Плисецкаятай хатараа. Нэгэтэ, Перси хатар гүйсэдхэхэдэнь, Персиин шах тэрээндэ хибэс бэлэглээ һэн.

Сахьянова – Зүблэлтэ гүрэнэй арадай зүжэгшэн гэһэн нэрэ зэргэтэй оройдоо гансахан бүжэгшэн байһан юм. Театртаа 40 жэл ажаллаа.

Л. П. Сахьянова СССР гүрэнэй, Буряадай АССР-эй Дээдын Зүблэлнүүдтэ һунгагдаһан, Улаан-Үдын хотын зүблэлэй һунгамал байһан юм.

1960-дахи онуудай эхеэр байгуулагдажа захалһан хатарай һургуулиин эхин дээрэ байгаа. Тиигээд тэрэнэй уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ болоо.

Ирина Хунданова, Буряадай улас түрын Л. П. Сахьянова П. Т. Абашеев хоёрой нэрэмжэтэ дунда мэргэжэлэй хатарай һургуулиин захирал: Хэшээлэйнгээ һүүлээр гүйжэ ошоод, хараха дуратай һэмди. Урижа оруулха, амтатай шэхэрээр хүндэлхэ Тэрэ, совет, үеын шэхэр онсо амтатай һэн даа. «Шаби гансал шаби ябаха бэшэ, үшөө хүн байха ёһотой. Ехэ үзэгөөр Хүн», – гэжэ хэлэдэг һэн. Мүнөө һургуулимнай нэрыень зүүжэ ябана, түрүүшынгээ багшанарай нэрые.

Давид Дондупов, Буряадай дуури бүжэгэй аккадемическэ театрай орлогшо захирал: Бидэ энэ бүхэли жэлээ тэрэнэй дурасхаалда зорюулаабди. Тоглолтымнай бүхы түсэбүүд тэрэнэй нэрэтэй холбоотой байгаа. Һара бүри «Арюун гоохон Ангар дүүхэйгээ» табинабди. Энэ хадаа манай театрай нюур танюулһан зүжэгнай ха юм.

«Хэтэ мүнхэдөө дуратай зандаа» гэһэн үдэшэ долооной эсэстэ хүлеэгдэнэ. Эндэ Ларса Сахьяновагай бүхы шабинар хабаадаха юм.

14.12.2018 Автор: Николай Шабаев оршуулба