Этот сайт использует «cookies» и получает данные о вашем ip-адресе - узнать подробнее.
Если вы не согласны со сбором данных немедленно покиньте сайт.

НАРА МАНДАДАГ НЮТАГҺАА САГААН ҺАРЫН МЭНДЭ


Монголой Сүхэбаатар аймагай хүгжэмтэ-драмын театр эдэ үдэрнүүдтэ Буряад ороноор айлшалба.

Монгол Уласай зүүн урда, Хитад Уласай хилэ зубшан оршодог Сүхэбаатар аймагай хүгжэмтэ-драмын «Жаахан шарга» гэһэн театр февралиин 24-26-най үдэрнүүдтэ «Нара мандадаг нютагһаа Сагаан һарын мэндэ-ээ!» гэһэн ниитэ гаршаг доро концерт-наадаяа Буряад ороноймнай харагшадта анха түрүүшынхиеэ дурадхаба.

Энэ концерт-нааданда монгол арадай уртын дуунууд, арадай дуунууд болон оршон үеын дуунууд, үндэһэн харагшын сэдьхэл уяруулха шэдитэй уян нугархай бүжэг-хатарнууд элбэг байба.

Театртай танилсахын тухайтай хэдэн үгэ:

Монгол ороной Сүхэбаатар (Монголодоо «Сүхбаатар» гэдэг) аймагай «Жаахан шарга» гэжэ хүгжэмтэ-драмын театр анхан байгуулагдахадаа, 1942 ондо аймагай «Жабхаланта шарга» гэжэ Клуб боложо эмхидхэгдэһэн юм. Энэ Клубай анханай даргаар Лувсан гэдэг хүн байһан гэнэ. Энэ Клуб 1958 оной январиин 22-то «Аймагай соёлой ордон» болгогдожо, энэ байгуулгые эрхилэгшээр Омбын Жамбалжамц томилогдоһон байгаа. Хожомоо, БНМАУ-гай Сайднарай Зүблэлэй 1987 оной октябриин 26-най тогтоолоор 1988 онһоо Хүгжэмтэ-драмын театр байгуулагдаһан юм. Тэрэнэй түрүүшын даргаар З. Гунаасүрэн томилогдоо гэдэг.

Театрай ажаллажа байгаа 30 жэлнүүдэй туршада, тэрэнэй алтан тайзан дээрэһээ арадай зүжэгшэн Ш. Чимэдцэеэ, Монгол Уласай габьяата зүжэгшэн Б. Доржцэрэн, уласай габьяата зүтгэлтэн Л. Ломбосүрэн, «Дорнод талын алтан гургалдай», Монгол Уласай соёлой тэргүүний ажалтан Ш. Ичинхорлоо, түрын габьяатан Л. Цэдэвсүрэн, Ш. Цолмон, Ч. Түмэннаст болон бусад соёл урлалай алдарта ахамадууд гараһан байдаг.

«Жаахын шаргын» туйлаһан амжалтануудһаа:

2010 ондо уласай габьяата зүтгэлтэн Санжаасүрэнгийн нэрэмжэтэ Монголой Зүүн аймагуудай мэргэжэлтэ хатаршадай түрүүшын урилдаанда хоёрдохи һуури. 2010-2011 онуудта аймагай түсэбтэ байгуулгануудай дунда нэгэдэхи һуури, 2012 ондо – гурбадахи һуури. 2011 ондо Түрын шагналта, Зуунай эрхим бүжэгшэн Ц. Сэвжидийн нэрэмжэтэ уласай III урилдаанда тусхай шагнал. 2012 ондо Зүүн аймагуудай урилдаанда хоёрдохи һуури, 2014 ондо Монгол Уласай эмхидхэһэн уласхоорондын хэмжээнэй «Гэгээн муза» гэжэ мүрысөөндэ С. Маршагай «Муурын байшан» гэжэ зүжэгөөрөө оролсожо, 4 мууза шагналда хүртэһэн байха юм. Тиихэдэ 2016 ондо – хоёр муузада хүртэһэн бэлэй.

Энэ театр манай Буряад орондо анха удаа ерэбэ гээшэ. Тиихэдээ оройдоол гурбан тоглолто хараалагданхай байжа, түрүүшын үдэшэ, февралиин 24-нэй үдэшэ айлшадаймнай наадан Хуса Намараевай нэрэмжэтэ Буряадай драмын академическэ театрай тайзан дээрэ дэлгэгдээ. Энэ тоглолтодо Буряадай Соёлой сайд Соёлма Дагаева, Монгол ороной юрэнхы консул Чадраабал болон бусад харюусалгата нюурнууд хабаадажа, айлшадтаа баярай үгэнүүдые хэлэжэ, аян замай арюуниие, амжалтын үндэрые юрөөгөө. Хойто үдэшэниинь, февралиин 25-да энэл тоглолто Иволга нютагай соёлой байшанда хүшэгэеэ нээжэ, шэнээр заһабарилагдажа нээгдээд байһан соёлой байшангай танхим дүүрэн харагшад угтабад. Тоглолтын түгэсхэлдэ аймагай Захиргаанай Толгойлогшо Виктор Очиров тайзан дээрэ гаража, айлшадтаа баяр баясхалан хүргөөд, Баярай бэшэг гардуулжа, манай буряад ороноор хүгтэй хүхюутэй ябажа бусахыень юрөөбэ. Театрай уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ, ахамад найруулагша З. Далай бүхы театраа тайзан дээрэ зогсоогоод, тэдэнэйнгээ нюураар дулаахан угтажа абаһан ивалгынхидта баяртай байһанаа мэдүүлээд, Сагаалганаар амаршалаа.

Һүүлэй үедэ буряад болон монгол арадуудай хоорондын соёл урлалай талаар харилсаан хараа байса һайжаржа, мэдэрэгдэжэ захалаа. Ушар юуб гэхэдэ, Буряад орон соогоо алишье талаараа үндэһэн урлалай манлайда ябаһан Хуса Намсараевай нэрэмжэтэ академическэ театрай захиралаар хэдэн олон жэлнүүд соо ажаллажа ябаһан, Оросой Холбооной габьяат зүжэгшэн, Буряадай Түрын шагналтан Доржо Сультимов оршон үедөө Монгол Уласай соёл урлалай талаар Оросой Холбоондохи элшэн сайдаар томилогдоод хүдэлжэ ябана. Хоёр ороноймнай хоорондо ехэ хэмжээнэй хэдэн уулзалганууд үнгэрөөд байна. Мүнөөшье Монголой аяар хаана захын аймагай хүгжэмтэ-драмын театрые Оросой Холбоондо соносхогдоһон театрай жэлэй эхилээд байһан энэ үедэ Буряад орондоо асаржа наада дэлгэхэ хэрэгэй эхин дээрэ, тиихэдээ айлшадаа гансаханшье үдэр амяарнь орхингүй ото ябалсажа, нютаг руугаа зүглэхэдэнь мордуулхань гээшэ.

Февралиин 26-да Хэжэнгэ нютагай «Одон» гэжэ соёлой байшан соо «Жаахан шаргын» нүүдэл тоглолтонууд түгэсэхэ байна.

Шэхэнэй шэмэг, нюдэнэй хужар болгон, анха түрүүшынхиеэ манай нютаг руу зорижо айлшалһан аха дүү арайдангаа уран бэлигтэй танилсахада һонин байба.

Энэ тоглолтодо аялга һайхан дуунууд Б. Ариунжаргалай, О. Ганзориг, Х. Болортуяа, О. Баясгалан, С. Батсүх, А. Тодгэрэл гэгшэд монгол арадай, монголой уртын дуунуудые, оршон үеын Х. Баатар, Л. Мөрдорж, М. Хатанбаатар, Н. Жанцанноров гэгшэдэй дуунууд зэдэлбэ. Тиихэдэ Я. Френкель Р. Гамзатов хоёрой «Журавли» гэжэ дуун ород хэлэн дээрэ дуулагдаба…

Иигээд лэ монгол найзнараа манайнгаа нютагаар дахин дахин айлшалжа байхыень уряал табяад, баяраа хэлсэе даа.

26.02.2019 Автор: Николай Шабаев