Этот сайт использует «cookies» и получает данные о вашем ip-адресе - узнать подробнее.
Если вы не согласны со сбором данных немедленно покиньте сайт.

«ЗАХААМИНАЙ МАЛШАД – НЮТАГАЙ БАЯЛИГ»


Мартын 5, 6-най үдэрнүүдтэ Захааминай аймагай хүдөө холуур байрлаhан малшадай hууринууд айлшад олонтой байба…

Зүблэлтэ гүрэн соо аймагай дэбисхэр дээрэ ажаллажа байhан малшад, адуушадта, хабарай тарилгын үедэ (ехэнхидээ доодо ажахынуудай) хээрын станууд дээгүүр, малай тэжээл бэлдэлгын хаһада hарадаа хоёр удаа (зарим нютагуудта нэгэшье удаа) хангалгын зорилготой элдэб hалбариин мэргэжэлтэд гаража байдаг, энэнь тогтонижонги заншал болонхой байгаа. Тэрэ үедөө ехэнхидээ соёлой, эмнэлгын ажалтадые, номой hаншадые, даб дээрээ хэрэгтэй эд бараатай намаашадые ажахын хүтэлбэрилэгшэд абажа гарадаг байhан юм. Тэрээхэн заншал түүхын далайда шэнгэжэ мүнхэрөө гэтэр, табан жэлэй саана Захааминай аймагай хүтэлбэрилэгшэд hэргээхэ шиидхэбэри абаад, жэл бүри урагшатай үнгэргэжэ байдаг болонхой. Тайгада байрлаhан аймагай дэбисхэр дээгүүр дуратай сагтаа гараад ябашаха гээшэ хүшэр, тиимэhээ газарай гэдэжэ, шабар шабха болошоогүй байhан эгээ энэ үедэ – Сагаалганай үдэрнүүдээр малшадаа эрьежэ ерэдэг болоо. Малшадай түбхинэн байрлаhан 400 гаран hууринууд дээгүүр нэгэ доро 5 тээшээ шэглэжэ гаранад. Тэдэ бүлэгүүдые аймагай hунгамалнуудай зүблэлэй түрүүлэгшэ Людмила Цыбэновна Санжеева, аймагай Захиргаанай толгойлогшын нэгэдэхи орлогшо Михаил Сергеевич Цыренов, эдэй засагай талаар орлогшо Александра Николаевна Осокина, хүдөө ажахын талаар орлогшо Эрдэни Чингисович Цыденжапов, ниитын асуудалнуудаар орлогшо Сэсэгма Дугаровна Намдакова гэгшэд толгойлжо гарана. Анхан эхилхэдээ, аймагай захиргаанай hанаашалгаар, Улаан-Үдэ хотодо түбхинэн, элдэб олон hалбарида ажаллажа байдаг Захааминhаа гарбалтайшуулаа нютагаа эрьежэ, хангалгын энэ хүдэлмэридэ эдэбхитэй хабаадалсахыень уряалhан бэлэй. Тиигэжэ энэ ябадалда ехэнхидээ эмнэлгын мэргэжэлтэд хабаадалсана, соёл урлалай түлөөлэгшэд, үсөөхэншье hаа, ябалсаhан байдаг.

Алишье сагта хүдөөгэй малшадай хүлеэдэг зон – соёлой ажаллагшад байhан юм. Аймагай соёлшод алишье үедэ зүрхэ алдангүй, харгын хүшэрhөө залхуурангүй отол ябажа байдаг бэлэй. Энэшье удаа 5 бүлэгтэ хубаараад, малшадай урда хатар, дуунуудаа дэлгэжэ ябаба гээшэ. Хүдөө холын малшад зайн галааршье барандаа хангагданхай гэхээр бэшэ, сэнхир дэлгэсhээ болохо агаарай долгиндо абяа гараха юумэн байха бэшэ, нютагай зүжэгшэдэй тоглолтонуудые ехэл хужарлажа харадаг байна. Аймагай соёлшодые нэрлэнгүй аргагүйл даа: С. В. Гармаева, Н. А. Эрдынеева, Л. А. Цыренова, А. К. Базаров, Т. С. Гармаева, А. Р. Дареев, И. Х. Цыбикова, Е. Д. Шагдурова, Е. Л. Гармаева, А. М. Дансарунова, С. А. Бадмаев, Х. О. Раднаев, Ю. В. Котовщикова, А. Б. Баирова, Х. Б. Цыденова, В. С. Доржиев, В. А. Будаева, А. Б. Бадмаева, М. К. Лучининова, А. Г. Вагнер, О. В. Ананьева, Л. В. Абагалдаева, Л. Р. Долгорова.

Буряад Уласай Үндэһэн номой һангай харьяата Захааминай номой һангай хамтадхагдамал байгуулга зүг бүреэр таража ошоһон бүлэгүүдээр дамжуулан, хайрсагуудаар дүүрэн номуудые тараажа үгэнэ.                                  

Гэбэшье энэ үедэ малшадай эгээл ехээр хүлеэжэ байдаг зон гэхэдэ аймагай захиргаанай, тэрэнэй таhагуудай, аймагай бусад эмхи зургаануудай мэргэжэлтэд болоно. Ажахы эрхилжэ байхадашни үдэр бүри гаража байдаг олон тоото асуудалнуудтаа тэрэ дороо харюу абаха гээшэ тон лэ сэнтэй ха юм даа. Ябаhан лэ газарта адлирхуул удхатай асуудалнууд дуулдана, эдэ асуудалнуудаа шиидхэхын түлөө үдэрөө баража Закаменск ошохо бологдохо юумые гэртээ hуугаад харюу абажа гү, али шиидхэжэ, үгышье hаа, шиидхэхын зам ямар юм гэжэ ойлголсоходо амар лэ даа. Тэдэнь – харгы (мүнөө хотонууд, нютагууд хоорондын харгынуудай hүрхэй бэшэ үедэ хүдөөгэй харгынууд хэзээ hайн байгаа hэм даа), үмхирhэн, унаhан бахананууд, эрилтэдэ таарахагүй янзын түрэлэй утаhанууд г.м. зайн галаар хангалгын талаар олон асуудалнууд, түлеэнэй асуудалнууд, мал адуу элдэб үбшэнүүдhээ hэргылэлгын тарилганууд тухай малай эмшэдтэ, зоотехник мэргэжэлтэдтэ малай үүлтэр hайжаруулгын, тэжээлэй, харюулгын талаар хөөрэлдөөн дундуур затагүй гаража ерэдэг асуудалнууд байна.

Хангалгын энэ бүлэгтэ тэрэ дороо харюусахаар аймагай захиргаанай мэргэжэлтэд К. В. Ваганов, В. Б. Баяртуева, И. В. Цыренова, А. А. Дариев гэгшэд хүдөө ажахын хүтэлбэриин зүгhөө, Е. Е. Олхоева, Т. В. Никитина, Э. С. Дансарунова, С. Л. Гомбоева, О. Ч. Цыденжапова гэгшэд аймагай бусад hалбаринуудай мэргэжэлтэд, Захааминай эмнэлгын албанай мэргэжэлтэд М. А. Гуржапова, Р. Г. Цыбенова, В. В. Манутова, Л. Г. Сайдукова, Д-Х. Ц. Цыренова, С. С. Цыренова, Г. Г. Гомбоева, Д. Ш. Тарбаева, Л. А. Будаева, Д. Д. Манзарова, О. В. Хайдапова, М. А. Цыденова, И. Ф. Войкова, тиихэдэ Улаан-Үдэhөө ерэhэн мэргэжэлтэд: «Диамед» гэжэ эмнэлгын газарһаа УЗИ-да харадаг эмшэн Лариса Юрьевна Данзанова, 5-дахи поликлиникын мэргэжэлтэд Зинаида Раднаевна Бабуева, Валентина Иосифовна Доржиева гэгшэд малшадай хандаhан асуудалнуудта харюусажа, шуhанай даралта шалгажа, хэрэгтэй газартань эм домуудые тааруулан үгэжэ ябаба.

Урдандаа айхабтар олон ажаллагшад болон мэргэжэлтэдтэй байhан ой модоной ажахыда тэдэнь сагай эрхээр ехэл үсөөрhэн байба. Удаан соо үзэгдэнэгүйт, хүлеэлгэнэт гэжэ малшадай гомдол барихада, hүрхэй салиншьегүй, гансал ой модоор хүреэлэгдэhэн аймагта хаанаашье хүрэхэгүй үсөөн болонхойбди, эндэл одоо, ойн түймэрhөө захалаад, түлеэнэй, барилгын модоной газар таhалжа үгэхэ болон бусад шиидхэхэ асуудалнууд тон ехэ гэжэ элирнэ. Р. А. Бальжанов, Л. В. Ринчинов, Т. В. Цынгенов, Ж. С. Жамсуев, Л. В. Ринчинов, Баир Ажитов, тиихэдэ ойн ажахын ахамад мэргэжэлтэн Н. Н. Попова гэгшэд хангалгын энэ хүдэлмэридэ хабаадалсаа. Аймагта малай эмнэлгын албан баhал харюусалгатай хаhадаа ажаллажа байдаг. Тэрэ албанhаа ябалсажа гараhан эмшэд гэбэл, Н-Ц. Н. Батуев, И. А. Елисеева, Х. Б. Бальжанов, А. Е. Цырендоржиев, А. Ю. Дашеев.

Захааминай аймагай Захиргаан тайгаар дүүрэн таража һууһан малшадаа манай баялиг гэжэ сэгнэжэ, алишье үедэ, жэлэй дүрбэн сагта үргэн дэмжэжэ, тэдээнэйнгээ амжалтануудаар омогорхожо байһан бэлэй. Тэрэ заншалай орхигдоогүй, шэнээр эршэеэ абан хүгжэжэ байһан урматайл даа. Улаан-Үдэдэ ажаһуудаг Захааминһаа гарбалтай зон уг узуур, удха һүлдэмнай Захааминдаа гэжэ нэгэшье үдэр мартангүй, үгөөрөө, хандасаараа, сэдьхэлээрээ дэмжэжэ байдаг баһа һайхан заншалтай. Энэ удаа малшадтаа айлшалхадаа Захааминай аймагай хүтэлбэрилэгшэд Буряад Уласай Арадай Хуралда Захаамин хангайгаа түлөөлжэ байдаг һунгамал Геннадий Юрьевич Доржиевай бэлэгүүдые малшадтаа барюулжа ябабад.

11.03.2019 Автор: Николай Шабаев