Лариса Санжиева бидэ хоёр нэгэ үедэ Буряад театрта хамта хүдэлөөбди. Лариса хүгжэмэй тала даагаад ябаа, би – уран зохёолой таһагые даагша байгааб. Нэгэ компьютертай уйтан таһалга соо хоюулаа ажалаа хэдэг һэмди.
Хүгжэмшэн, хүгжэм зохёогшо тоособо
Үсэгэлдэр, декабриин 6-да, Лариса Санжиева өөрынгөө хубиин тоглолто олоной һонорто дурадхаба. Энэ үдэшэ зүжэглэмэл композицинууд болон хүүгэдтэ зорюулагдаһан хүгжэмтэ зохёолнууд симфоническа оркестрэй болон үндэһэн арадуудай хүгжэмэй инструментнүүд дээрэ зэдэлээ. Бэлигтэй композитор өөрөө зохёолнуудаа гүйсэдхөө. Буряадаймнай мэдээжэ дуушад Михаил Пирогов, Эдуард Жагбаев, Доржо Шагдуров, Билигма Ринчинова, Елена Мохосова, Чингис Иванов, Батчимиг, Мүнхзул болон бусад энэ тоглолтодо хабаадаа. Мүн Буряадаймнай оршон үеын дуушад Мэдэгма Доржиева, Елена Борохитова, Светлана Бунеева, Цыпилма Аюшеева, Сэсэгма Сандипова, Содном Доржиев, Александра-Aster Будахаева, Амгалан Данзанов, Любовь Ламажапова гэгшэд дуулаа.
Алишье талаһаа абьяас бэлигтэй
Лариса багаһаа хүгжэмдэ абьяастай байгаа. Гэртэхинь энээнииень ойлгоод, басагаяа хүгжэмдэ һургажа эхилһэн. Тиибэшье Николай Жамьянович Виктория Петровна хоёр басагаяа алишье талаар хүгжөөхэеэ оролдожо, хари хэлэнүүдые шудалуулаа. Тэрэнь мүнөө уласхоорондын хэмжээндэ ажалаа ябуулхадань, тон хэрэгтэй байна.
Лариса Улаан-Үдын хүгжэмэй 5-дахи һургуули дүүргэһэн юм. Хүгжэмэй училищида һураха үедөө фортепианын хэшээлнүүдые Людмила Дадуева, Елена Степанова гэгшэдтэ заалгаһан. Композициин хэшээлнүүдые Буряадай элитэ композитор Сергей Манжигеев заахадаа, Ларисые саашадаа эрдэмээ дээшэлүүлжэ, хүгжэм зохёохо талаар һурахыень дурадхаһан байгаа. Үшөө оюутан ябахадаа, Лариса буряад арадай зүжэгүүдтэ болон хатарнуудта хүгжэм зохёожо эхилһэн юм.
Гайхамшаг ушар
Хүгжэмэй училищи дүүргээд, Буряадай эгээл хойто аймаг – Бабантада хүгжэмэй һургуулиин фортепианын багшаар ажалаа эхилһэн байха юм. Тэрэ үедөө эвенк арадай “Осикта” гэһэн бүлэгые хүгжэмэй талаар хүтэлбэрилжэ, ехэ ажал ябуулһан. Энэ үе сагаа Лариса Николаевна тон дулааханаар дурсадаг. Залуу мэргэжэлтэндэ бүхы эрдэм мэдэсэеэ эдиршүүлдэ дамжуулжа, тэдэнэй бэлиг шадабари элирүүлжэ, хүгжөөжэ ябахаһаа ондоо сэдьхэл ханаама ямар хэрэг байхаб даа.
– Ажални тон һонирхолтой һэн. Гансал оперын зүжэгүүд, симфониин тоглолтонууд, мэдээжэ хүгжэмшэдтэй харилсаан лэ дутадаг бэлэй, – гэжэ тэрэ хөөрэнэ.
Эндэл хүгжэм зохёохо ажалаа эршэдүүлжэ, олон зүжэг, дуунуудые ноотодо оруулаа.
Нэгэтэ гайхамшаг үйлэ тохёолдоо. Швейцариин мэдээжэ кино найруулагша Франц Райхле Багдарин ерэжэ, эвенк арадууд тухай фильм буулгаа. Ларисын өөрынгөө бүтээлнүүдые гүйсэдхэхэдэнь, тэрэ ехэ үндэр сэгнэлтэ үгэһэн юм. Энээнһээл эхилжэ, Лариса Санжиева хүгжэм зохёохо ажалдаа бүри харюусалгатайгаар хандажа захалаа бшуу.
Новосибирск хотын консерваторидо эрдэмээ дээшэлүүлжэ, дипломно ажалаа дүүргэхэдээ, “Абай Гэсэр” гэһэн мэдээжэ аман зохёолоор балет – гурбан хубитай хүгжэмтэ бүтээл табиһан юм. Тэрэнииень 1995 оной июнь һарада мэдээжэ хүгжэмшэн Валерий Галсановай хүтэлбэри доро филармониин симфоническа оркестр гүйсэдхөө бэлэй. Энэ үедэ Буряад орон дотор “Гэсэр” домогой 1 000 жэлэй ойн баяр тэмдэглэгдэжэ байгаа.
Хүгжэмшэн, багша, эрдэмтэн
Лариса Санжиева мүнөө мэдээжэ композитор, Буряад Уласай соёлой габьяата ажал ябуулагша, Ородой Хүгжэм зохёогшодой холбооной гэшүүн, Буряад Уласай Хүгжэм зохёогшодой холбооной хүтэлбэриин түрүүлэгшэ, уласхоорондын болон Ородой Холбооной Уласай харалгануудай лауреат, Зүүн-Сибириин соёлой дээдэ һургуулиин ахалагша багша. Лариса Николаевна багшын, эрдэмэй болон зохёохы замаар жэгдэ, амжалта түгэс ябадаг. Соёлой, урлалай, багшын шэглэлээр эрдэмтэн 30-аад хүдэлмэри толилуулһан, эрдэмэй хуралдаануудта олон удаа хабаадаһан. 2012 ондо “Ятаг дээрэ наадаха бүтээлнүүд”, “Вокализы, песни и романсы” гэжэ хоёр ном хэблүүлһэн байна. 2014 ондо СССР-эй арадай артист Һасаран Линховоиной дуунуудаар “Арии, романсы, песни” гэһэн дуушадай хэрэглэхэ һуралсалай ном хэблүүлээ. 2015 ондо буряад хүгжэмшэдэй фортепианын ном болон диск гаргаа. Мүн лэ тэрэ жэлдэ эвенк арадай дуунуудай антологиин хүгжэмэй талаар редактор болоһон юм.
Тэрэнэй найруулһан симфоническа хүгжэм угсаата арадайнгаа үндэһэн түүхэһээ, арадай гүн ухаанһаа эхитэй. Лариса Николаевна Буряадайнгаа театрнуудтай нягта харилсаатайгаар ажалаа ябуулдаг, 16 зүжэгтэ хүгжэм зохёоһон. Тэрэнэй бүтээлнүүд 1995 ондо Токио хотодо үнгэрһэн Камерна хүгжэмэй композиторнуудай уласхоорондын харалганда гүйсэдхэгдөө һэн. 1996 ондо “Байкальские струны” гэһэн уласхоорондын фестивальда, 2001 ондо Монголдо үнгэрһэн«Авангард-2001» уласхоорондын фестивальда, 2003 ондо – Испанида, Францида, 2005 ондо – Хүхэ-Хотодо, 2006-2012 онуудта – “Звуки Евразии” гэһэн уласхоорондын фестивальнуудта (Улаан-Үдэ) хабаадаа бэлэй.
Уласхоорондын, бүхэоросой харалгануудта оло дахин шалгарһан, тэдэнэй тоодо “Алтаргана” гэһэн уласхоорондын Бүгэдэ буряадуудай нааданда “Мүнөө үеын дуун” гэһэн шэглэлээр лауреат болоо һэн.
Лариса Санжиева мэдээжэ ирагуу найруулагша Амарсанаа Улзытуевтай хамта “Этигэлэй Хамбын 10 эрдэниин үргэл” гэһэн Буддын шажантанай соёлой уласхоорондын фестиваль эмхидхэхэ талаар эдэбхи үүсхэл гаргалсаһан юм.
Бэлигтэй хүгжэмшэн ургажа ябаа залуушуулай хүмүүжүүлгэдэ, ниитэ ажал ябуулгануудта эдэбхитэйгээр хабаададаг, Буряад Уласай соёлой хүгжэлтэдэ ехэхэн хубитаяа оруулһан хүн гээшэ.
Лариса Николаевнае хубиинь тоглолтоор амаршалаад, үшөө олон амжалтануудые туйлахыень хүсэе.
