Эхын халуун умайһаа унажа, энэ оршолонто юртэмсэдэ түрэхэдөө, тэнжээхэ һүнэй уурагтай хамта эхэ хэлэеэ, үлгын һайхан дуунай аялгые, хайрата эжынгээ дулаахан альган дээрэ үлгыдүүлэн хүн болоходоо, сэдьхэл зүрхэндөө шэнгээдэг гээшэбди. Мүнхэ тэнгэри доро хүн түрэлөө оложо, мүндэлһэн caгhaa хойшо наһанай эсэс болотор хүн бүхэн өөрын эдлэхэ табисуураар ябадаг ха юм. Энээнииень зүбөөр эдлэжэ ябаха манай уялга болоно бшуу.
Би хэдыхэн жэлэй саада тээ Буряадай гүрэнэй академическэ оперо болон баледэй театрай тайзан дээрэ табигдаһан Бизен «Кармен» гэһэн оперо хужарлажа хараа бэлэйб. Тэндэ гол ролииень Буряад Республикын арадай артистка Татьяна Шойдагбаева сэдьхэл хүдэлгэмэ хурсаар, онсо өөрын маягаар Карменэй образ харуулаа агша һэн. Карменэй роль хадаа алишье талаараа «меццо-сопрано» хоолойтой дуушадай дунда эгээл «орьёл» гэжэ тоологдодог байба.
Тиимэһээ тэрэ caгhaa хойшо минии һүүлэй үедэ Татьянын зохёохы ажалаар һонирходог болоһом гайхалтай бэшэ юм аабза.
Түрэлхиин бэлигтэй Татьяна басагахан балшар бага нahaнhaa дуу дуулаха, хатарха дуратай байшоо.
Түрэл гушан гурбан Гулбай, гурбан ехэ нуурнуудтай Ярууна нютагай Иисэнгынгээ дунда һургуули дүүргэһэнэйнгээ удаа, бэлигэй, уран һайханай, аялга дуунай шэдитэ хүсэндэ зүрхөөрөө абтажа, Улаан-Үдын П. И. Чайковскийн нэрэмжэтэ хүгжэмэй училищида ерэжэ, дуунай таһагта ороһон байна.
Г. Шойдагбаева, В. Цыдыпова, О. Аюрова, Т. Дамдинжапова б. б. дуушадые хүмүүжүүлэн гаргаһан Россиин Федерациин арадай артистка Надежда Казаковна Петровагай шаби болоһон намтартай.
Харин һүүлээрнь Ленинградай Н. А. Римский-Корсаковой нэрэмжэтэ Гүрэнэй консерваторидо, Россиин габьяата артистка Тамара Дмитриевна Новиченкын класста оюутан боложо ороод, амжалта түгэс дүүргэһэн байна.
Тиигэжэ түрэл нютагаа бусажа, Буряадай гүрэнэй академическэ оперо болон баледэй театрай гол дуушадай тоодо ороо бэлэй. Харин бүхы дэлхэйгээр суурхаһан эгэшэ Галина Бадмажаповна Шойдагбаевагай хойноһоо тайзан дээрэ гарахань тон ехэ харюусалгатай байгаа ёһотой. Тиигэбэшье миһэрһэн харасатай, урихан шарайтай Татьяна өөрын һайхан хоолойтой, бэлигтэй байжа, Буряад оронойнгоо дуунда дуратайшуулай дурыенъ буляажа шадаа.
Илангаяа, оперын дуушан гээшэ, минии һанахада, орёохон ажал болоно бшуу, юундэб гэхэдэ, классическа оперын ари тон тааруулжа, зүб мүрөөр дуулахын хажуугаар, сэдьхэл coohoo наадажа байһан хүнэйнгөө образ – дүрэ харуулжа шадаха болоно ха юм. Татьяна өөрын һайхан хоолойтой байхаһаа гадна, драматическа гайхамшагта бэлиг шадабаритай гэжэ тэмдэглэмээр. Тэрэнэй тайзан дээрэ дуулаһан, наадаһан образууд онсо өөрын маягтай, дабтагдашагүй үнэншэмэ тодо, хүдэлгэмэ гэжэ адаглахаар байдаг.
Эдэ жэлнүүдтэ Татьяна 30 гаран оперодо багашье, ехэшье партинуудые гүйсэдхөө. Нэгэ хэдыень тоолоод үзэел даа: Чайковскийн «Евгений Онегин» – Ольга; Римский-Корсаковой «Садко» – Любава; Сен-Сансын «Самсон и Далила» – Далила; Гуногой «Фауст» – Зибель; Вердиин «Трубадур» – Азучена; Россиниин «Севильский цирюльник» – Розина; Чайковскийн «Пиковая дама» – Полипа, Миловзор; Бородинай «Князь Игорь» – Кончаковна; Бизен «Кармен» – Кармен; Мусоргскийн «Борис Годунов» – Марина; Молчановай «Зори здесь тихие» – Женя Комелькова; Мусоргскийн «Сорочинская ярмарка» – Хивря ба үхибүүдтэ зорюулагдаһан олон тоото зүжэгүүд болоно.
Бэлигтэй дуушан олон хари гүрэнүүдээр харалга-мүрысөөнүүдтэ хабаадажа, ото бэлигээ харуулжа байдаг, Голланди, Япони, Австри, Хитад, Монгол, Франци, Америкэ болон олон газарнуудаар дуунда дуратайшуулай һайшаалда хүртэһэн юм.
Татьянын зохёохы ажалда дуунууд баһал онсо һуури эзэлдэг. Олон жэлнүүдэй туршада тэрэ Буряадай гүрэнэй телерадиокомпаниин Чингис Павловай нэрэмжэтэ арадай инструментнүүдэй оркестрэй дуушанаар хүдэлөө. «Баян талын аялга» гэһэн дамжуулгада Татьянын гүйсэдхэһэн дуун заатагүй захилда ородог болонхой.
Дуун гээшэ хүниие эблэрүүлдэг, хани нүхэд болгодог, гунигыень сэлмээжэ, урма баяр бадаруулдаг шэдитэй ха юм. Тиимэһээ тэрэ олон буряад, монгол, итальян, француз хэлэн дээрэ дуу ба романснуудые шадамар бэрхээр дуулаха зуураа залуу үетэнэй гуниг, баярые, хүсэл эрмэлзэлые, инаг дуранай хүсые, эхэ нютагай шэнжые зохидоор, зүрхэ сэдьхэлэй хүбшэргэйе хүлгүүлэн гүйсэдхэхэ шадабаряараа онсо илгардаг, тэрээгээрээ зон хүнэй сэдьхэлдэ мартагдашагүйгөөр хадуугдашадаг.
Буурал Буряад оронойнгоо олонхон нютагуудаар, Эрхүү, Шэтэ, Алайр, Боохон ба Агын аймагуудаар түрэл коллективтэеэ концерт-наада харуулжа, арад зоной шанга альга ташалгаар оло дахин угтуулаа. Аяар холын Агын элдин талын ажалша малша арад зон бэлигыень сэгнэжэ. «Агын соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ» гэһэн нэрэ хүндэ баяртайгаар олгоһон юм.
Түрэл театрайнгаа ямаршье үйлэ хэрэгүүдтэ, суг ажалладаг нүхэдөөрөө, тон харюусалгатайгаар, эрхимээр хабаададагыень, ажалайнь үрэ дүнгые олон тоото баярай тэмдэгүүд ба «Буряад Республикын арадай артист» гэһэн нэрэ зэргэ гэршэлнэ бшуу.
Гол ажалайнгаа хажуугаар 1994 онһоо хойшо Зүүн Сибириин гүрэнэй соёлой академиин дуунай таһагай багшаар хүдэлжэ, ургажа ябаа олон залуу үетэндэ хүгжэмэй эди шэди заажа, дуунай баялигтай танилсуулан, абьяас ехэтэйгээр, бэлиг шадабаряараа хубаалдана. Арбаад жэлэй туршада хэдэн оюутадые һургажа, дуунай үргэн харгыда гаргаал даа – Мүнөө Вера Пнёва, Катя Балабанова, Ольга Филиппова ба республикын, уласхоорондын харалга-мүрысөөнүүдэй лауреат Белигма Ринчинова гэгшэд багшатаяа адли «Ехэ театрайнгаа» тайзан дээрэ хамта ажаллаха золтой, хубитай байһандаа баясана ёһотой. Харин Эрхүүгэй хүгжэмэй театрта Оксана Безбородова амжалта түгэс ажаллажа ябана.
Татьяна хүн шанараараа ехэ сэбэр сэхэ зантай, сэсэн ухаатай, уян нимгэн сэдьхэлтэй, харилсаанай талаар ехэл найдамтай нүхэр юм. Мэдээжэ хүгжэмшэн Базыр Очирович Цырендашиевай «Һайхан сэдьхэлгүй хүн дуушан боложо шадахагүй» гэжэ хэлэһэн үгэнүүд заатагүй ухаанда ороно.
Үнэхөөрөөшье, тиимэл даа. Ажабайдалайш харгы арюун тэгшэ, дураншни һаруул сэлмэг, һанаһан хүсэлшни аза талаантай, оюун бэлигшни ульһа шэдиеэ бууруулангүй, юртэмсын дүүрэн жаргал эдлыт даа, Татьяна!
Шойжит Бадмаева, «Буряад үнэн», 2006. 03. 30
