Ушар юуб гэхэдэ буряадай телевиденидэ олон жэлнүүдэй туршада найруулагшын тушаалда ажаллажа гараһан Дарима Башкуевагай иимэ нэрэтэй хүүгэдтэ зорюулагдаһан ном хэблэлһээ гаража, нюур нээлгын баяр (ондоогоор «Нара хараба» гэдэг) үндэһэн номой сангай танхим соо урагшатай һайнаар үнгэрбэ. Тиигэжэ тэрэ «наранай хонолгодоо орошоодүй» байхада сугларжа, хүн бүхэн эдэбхитэйгээр үгэ абажа, өөрынгөө һанал бодолнуудые элирхэйлбэ.
Буряад Уласай Үндэһэн номой сангай жасын бүридхэлгын ба дансалан бэшэлгын түбэй ахамад мэргэжэлтэн Светлана Цыденбаловна Цыбикова энэ үдэшые эхидхэжэ, бүридхэн найруулжа, өөрөө шадамар бэрхээр хүтэлжэ гараба гэжэ хэлэмээр байна.
Хүүгэдтэ зорюулагдаһан энэ ном Буряад Уласай Соёлой яаманай «Буряад Уласта буряад хэлэ сахин хүгжөөхэ» гэһэн түлэбөөр хараалагдаһан мүнгэн туһаламжын ашаар хэблэгдээ. Номой гол удха богонёор хэлэхэдэ, хүн бүхэн бага ябаа гээбы даа, ехэ хүнэй һанаанда ородоггүй, зарим ушартаа үхибүүнэй асуухада харюусахын аргагүй асуудалнууд бии болодог, илангаяа энэ хүдөөдэ ушардаг байха. Хүдөөгэй хүүгэд түрэл байгаали «соогоо» эрэ боложо ябахадаа анхарһан, хараһан юумэниинь ухаанда багташагүй олон ааб даа, адуу мал соогоо ябаһан хүүгэд һүбэлгэн, хэзээдэшье бодолынь урдаа байха. Тиигэжэ нэгэдэхи анги дүүргэһэн «томо» хүн Тимур Алдар Оюна хоёр дүүнэртэеэ үдэшэ бүри ошоод лэ саанань орожо хоргодошодог баруун хадын нүгөө талада ошожо, «хонолгодоо» ороһон нара хараха зорилготой «аянда» гаранад...
Хотын һургуулинуудай хүүгэд дуу, хатар дэлгэжэ, үдэшые үзэмжэтэй һонин болгоо. Хүүгэдэй хүгжэмэй 7-дохи һургуулиин Виктория Ринчиновагай хүтэлбэрилдэг, 108-дахи гимназиин Баира Санжижабоной хүтэлбэрилдэг хүүгэдэй бүлэгүүдые нэрлэмээр байна. Тиихэдэ Үндэһэн номой сангай дэргэдэхи Валерия Бабкиновагай хүтэлбэрилдэг «Аза хүсэл» гэжэ дуушадай бүлэг мүн лэ уран гоёор үдэшые шэмэглээ.
Авторай наһанай нүхэр, мэдээжэ уран зохёолшо, Буряадай Гүрэнэй шагналта Геннадий Башкуев, Буряадай Уран зохёолшодой холбооной харюусалгата хүдэлмэрилэгшэ Надежда Гармаева, «Байгал» сэтгүүлэй редактор Булат Аюшеев, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй кандидат Виктор Жапов, Буряадай телевидениин ветеран, уран шүлэгшэ Бадма-Ханда Будуева, энэ номые тон хөөрхэн болгожо уран гоёор шэмэглэһэн уран зурааша Ирина Чемезова болон бусад олон нүхэдынь автор тухай, тэрэнэй ном тухай һанаһан һанал, бодоһон бодолоо элирхэйлэн үгэ хэлэбэд. Эдэ хөөрөөнүүд сооһоо юун гэжэ гол тобшолол хэмээр гээшэб гэхэдэ, тон наринаар, «дуратайгаар» хэгдэһэн бүтээл хүүгэдтэ бэлэглэхэ гээшэ ехэл дэлгэр сэдьхэлтэй хүнэй ябадал байха, ушар юуб гэхэдэ гаража байдаг олон түмэн зохёолнуудай үсөөхэниинь лэ хүүгэдтэ зорюулагдаһан байдаг гээбы. Тиимэһээ Дарима Гармаевнада зохёохы ажалай амжалта хүсөөд, бишыхан уншагшадтаа байд гээд лэ «нара харуулжа» байхыень хүсэнэб.
