Ушар юуб гэхэдэ сайдай үндэр тушаал эзэлжэ байбашье, алтан дэлхэйн табисуураар нэн түрүүн эльгэ нимгэнтэй эхэнэр хадаа өөрын, хүн боложо хүлөө шоройдохоhоо хойшо тон наринаар сахижа ябаhан сэдьхэлэй уряагаар шэнэлжэ эхилhэн ажалайнгаа намтарай эхиндэ, шэнэ жэлэй түрүүшын үдэр үндэр наhатаниие бараалхажа ерэхэ хүсэлдэ абтаба ха юм. Эдэ үгэнүүдэй гэршэ болгожо үргэн олон уншагшадтаа мэдээсэхэ ушар гэбэл, Соёлма Баяртуевна өөрынгөө хоёр хүбүүд дээрэ түрэлэйнгөө үншэрhэн гурбан хүбүүдые үргэжэ абаад, табан хүбүүдэй нэгэ адли эрилтэтэй, нэгэ адли хандасатай үндылгэжэ, барандань дээдэ эрдэм олгожо, баранииень айл бүлэ болгожо, мүнөө үнэр баян бүлын эхын жаргал эдлэжэ, эды залуудаа хүгшэн эжын буянда хүртэжэ hуудаг юм байба.
Нюдэндэ урихан хүнэй орожо ерээд, хадаг барин амаршалжа байхада үндэр наhатай хүгшэнэй шарай сэлмэжэ, яаха аргагүй өөгшөөн hууна.
Удааншье болонгүй, hара хахад болоод орожо ерэхэеэ байhан Шэнэ жэлээр 95-яа тоолохо гэжэ hууhан Һамасу Батуевна тухай эгээл зүрхэгүй хүн бэшээгүй байха гэбэл үнэн байха – Санджэ-Сурун Раднаева ямар дэлгэрэнгы ехэ бэшэлгэ хэжэ хэблүүлээ hэм, Информ-Полис hониной сурбалжалагша Туяна Зондуева энэ бүлэ тухай, Һамасу Батуевна тухай томо хэмжээнэй сурбалжалга бүтээжэ hонинойнгоо нюурта толилуулаа hэн. Даша-Рабдан Одбоевичай мордоhонhоо хойшо Хуса Намсараевай нэрэмжэтэ академическэ театрай 5, 10 жэл болоод лэ үргэн хэмжээндэ тэмдэглэжэ байhан ойн баярнуудаар Һамасу Батуевнагай hанамжа дурсалганууд тайзан дээрэhээшье, хэблэлнүүдэй нюурнууд дээрэhээшье ород, буряад хэлэнүүд дээрэ hайса бэшэгдэhэн гэжэ мэдэнэбди. Һамасу Батуевна hая болотор эдэ бүхы хэмжээ ябуулгануудай гүн дундуур ябалсадаг, хирэ болоод лэ театр соо ерээд ябажа байхадань оло удаа уулзагдаа гээшэ. Хүн хэн нэгэниие байд гээд лэ хаража байхадаа, тэрэнэйнгээ хубилhан ушарые обёордоггүй, удаан уулзаагүй байжа харахадаал хубилалтануудые обёордог гээбы даа. Би hүүлэй хэдэн (сэхыень хэлэбэл олон) жэлнүүдэй туршада, уулзаха ушарай дайралдаагүй хада, хараагүй байhан, 94-тэй хүнэй шарайда үтэлhэн тэмдэг элихэн байхань даа гэжэ бодоhоор ороод, тэрэл hонор, сэлмэг шарайтай хүгшэнөө хаража гайхабаб. Шарайнь ёhоороо, бэень халта хүндэрөө бэд даа, гэбэшье гэр соогуураа хүнгэн гэшхэлжэ hуудаг хүгшэн байба гэжэ удаанай хараагүй танилнуудтань мэдээсэхэ уялгатай бэшэ аа гүб.
Соёлма Баяртуевнатай суг Д-Р. Батожабайн нэрэмжэтэ номой hангай захирал Оюна Цыремпиловна, Буряад Уласай Үндэhэн номой hангай захирал Людмила Владимировна Гармаева, Буряадай сэнхир дэлгэсэй мэдээсэлэй албанай дарга Дарима Балдановна Жамсоева, «Мир-Бурятия» дэлгэсэй гэрэл зураг буулгагша Эрдэни Дагбаев гэшэд ябалсаа. Һамасу Батуевна танилсаhанай, уг удамаа, нютаг ороноо мэдэлсэhэнэй удаа:
– Энэм ехэл юумэн боложо байнал. Яагаа hонёор министр орожо ерэбэ гээшэбта? Эндэ нэгэ заявлени бэшээд байнаб, – гэжэ сайдта хандаба.
Ушар юуб гэхэдэ hүүлэй үедэ Һамасуу Батуевнагай сэдьхэлдэ хүндүүлхэй асуудал болоод байhан ном хэблэлгын талаар асуудал байба. Даша-Рабдан Одбоевичай зохёолнуудые баранииень эблүүлжэ, табан боти ном болгожо хэблүүлхэ тухай асуудалаа табиба, энэ хэрэгыень харгалза дороо абахыень Соёлой сайдта мэдүүлгэ бэшэжэ барюулба. Ном хэблэхэ гээшэ бэлэн хэрэг бэшэ, тииhээ тиитэрээ табан боти ном гээшэ горитойхон лэ гаргашатай байха ёhотой гэжэ мэдээжэ. Соёлма Баяртуевна хүгшэнэй мэдүүлгэ абажа, ерэхэ жэлэй түсэбтэ оруулха гү, үгышье hаа жэл үшөө гаргангүй хэн нэгэн hанаа hайтын мүнгэн туhаламжаар гаргажа туршаха тухайгаа найдуулба. Эдэ номуудынь барандаа буряад хэлэн дээрэ бэлдэгдэнхэй юм ха.
– Энээнииел гаргаа hаа гэжэ hананаб даа, тэрэ памятник гээшэнь бүтэхэ hаа бүтэнэ ааб даа, номуудыень лэ гаргаа hаа. Би хойноhоонь ябуултажа шадахагүйб, – гэжэ Һамасу Батуевна баярлажа байhанаа мэдүүлбэ. Тиигээд:
– Танай ажал албан хүнгэн бүтэжэ, hайн ябажа байг! Тушаалда томилогдоhон ушараартнай амаршалнаб! Яагаа бэрхэ басаган гээшэб, баярлааб. Олзотой, омогтой, ажал хэрэгтнай урагшатай байхань болтогой! Энэ танай бариhан Сагаан Дара эхэ бурхантнай ямар ехэ бэлэг гээшэб. (Соёлма Баяртуевна орожо ерэмсээрээ Һамасу Батуевнагай арада ханада үлгөөтэй хибэс дээрэ Сагаан Дара эхын тэлүүр бурха үлгэжэ үгэhэн байгаа).
– Энэ табан том гаргаал hаа, минии hанаhан хэрэг бүтэхэ. Наhан ябажал байна. Буряадаараа 95-тай болобоб. Хуу мартахаш. Иижэл байнаб даа. Зай,одоо ехээр баярлааб.
– 100 жэлтэй болотороо hуухата. Һанаhан юумэтнай хуу бүтэхэ. Баярлажал байгты. Энэ гоё үхибүүдтэйт, гоё ашанартай, зээнэртэйт. Энэ басагантнай олон үхибүүдые суглуулаад, гэр соогоо заажа байна. Танда хүнүүд хуу дуратай, хуу хүнүүд таниие hанажа ябана ха юм даа, – гэжэ Соёлма Баяртуевна өөгшөөн дэмжэбэ.
– Х. Намсараевай тоомууд бии, Н. Дамдиновай, Калашниковай гаранхай. Үшөө хэд гаранхайб даа, Дашарабданай энээнииень хуу гаргаа hаа, hургуулиин үхибүүд үзэхэ юм бэзэ. Энээнэйл гараа hаа, баярлахаб даа. Ногоон Дара эхын мэгзэм тарнинуудые буулгажа бэшэжэ, тараажа hуудагби. Зальбаржа ябаарайгты. Нютагай хада уулын эзэд, Улаан-Үдын эзэдтэ зальбаржа байгты, ажал хүдэлмэритнай, гэр бүлэтнай hайн байг. Энэшни намда ехэ ламанарай үгэhэн юумэн. Һү үргэжэ зальбарха ёhотой. Басаган хүнэй министр болоhондо баярлааб. Үндэр наhатай болоорой, ажал хүдэлмэри hайн байг, бүхы нэрэ түрэ хуу абаарайгты, – гэжэ Һамасу Батуевна харюусаба. Тиигээд:
– Эхэ зургаан зүйл, хамаг амитад лэ хуу hайн байг лэ даа. Аюул тодхор бү болог, hалхи шуурган бү болог, газар бү хүдэлэг. Яhала Буряад Республика hайн байна. Шэнэ Толгойлогшотой болообди, министр культуры, залуу басаган оробо. Культура юумэмнай үшөө иигээд лэ hанаhан соотнай бүтэжэ, урагшатай байг лэ даа. Энхэ амгалан бултаа, үнэр баян hуухатнай болтогой! – гэжэ наhатай хүнэй, гэрэй эзэнэй гуримаар орожо ерэhэн айлшандаа юрөөл үргэбэ.
Жэлэй эхиндэ үндэр наhатында айлшалжа ороод, халуун сайень барижа, хүгшэнэй юрөөл үгэдэ хүртэжэ байhан Соёлой сайд Соёлма Баяртуевна гэрэй эзэн, бүгэдэндэ мэдээжэ Һамасу Батуевна хоёр бэе бэеэ олзуурхан, бэе бэендээ баярлан, сэдьхэл хүлгүү харагданад… Нээрээл «Бууралhаа үгэ дуула, болоhонhоо ама хүрэ» гэдэгнай энэл юм гээбы даа.
