Мэргэн Үльдэргын мэдээжэ гулваа, тойронхи тосхонуудай хүүгэдтэ нэгэ үедөө үзэг номшье заажа байhан Ямпил Зодбоевай hадаhан байгаа, тиигэжэ Яруунын дайдаhаа гарбалаа захалhан хүн байhан юм.
Хасбаатарын Мэргэн 1957 ондо Улаан-Баатар хотодо түрэhэн байгаа. 1980 ондо Москвагай М. Горькийн нэрэмжэтэ уран зохёолой дээдэ hургуули түэгсхөө. 1980 онhоо 1990 он болотор Монголой Уран зохёолшодой холбооной хинагшаар ажаллаhан юм. 1990 онhоо мүнөө хүрэтэр Монголой үндэhэн сэнхир дэлгэсэй албанда хинагша байгаа, тиихэдээ «Монгол орон –
XXI зуун жэл» гэhэн энциклопеди байгуулагшадай орос-монгол зохёохы бүлэгэй хинагша байгаа бэлэй. Монгол ороной эгээл эрхим, эгээл бэлдэхэл hайтай мэргэжэлтэ оршуулагшадай нэгэн байhан юм. Тэрэнэй оршуулгаар ородой, дэлхэйн шэлдэг уран зохёолшодой, Америкын, Германиин, Наран зүгэй ороной хэдэн зуугаад зохёолнууд монгол хэлэн дээрэ зэдэлжэ захалhан юм. Хэдэн арбаад уран hайханай фильмнүүд оршуулагдаhан, тэдэнь үндэhэн дэлгэстэ таhалгаряагүй харуулагдажал байдаг. Тэрэнэй бүтээhэн томо хүдэлмэринүүдэй тоодо нэрлэбэл, У. Шекспирэй зүжэгүүдые, А. Вознесенскийн шүлэгүүдые оршуулhан байдаг.
Монголой мэдээжэ оршуулагша, Монголой Уран захёолшодой холбооной шагналтан ба «Монголой алтан гуурhан» гэhэн шагналтан, 2001 оной дүнгөөр «Жэлэй эрхим оршуулагша» гэhэн нэрэ зэргэдэ хүртэhэн, 2002 ондо түрэл Монголойнгоо «Алтан гадаhан» орденоор шагнагдаhан байха юм. Нэгэ үе Москва хотодо Монгол ороной Оросой Холбоондо түлөөлэлгын нэгэдүгээр нарийн бэшэгын дарга байгаа. Хасбаатарын Мэргэнтэй суг оршуулгануудые хэжэ, зохёохы ажалаа суг ябуулжа байhан Монголой мэдээжэ оршуулагша Бямбын Пүрэв: «Нэгэ газар дэлхэй дээрэ нэгэ үе сагта Хасбаатарын Мэргэнтэй амидаржа байhан ушараараа омогорхоноб» – гэдэг байhан.
Ород хэлэ Хасбаатарын Мэргэн шэнги тон гүнзэгыгөөр мэдэхэб гэжэ хэлэхэеэ урдаа байhан ородшье хүн зүрхэлхэгүй байха. Улаан-Үдэдэ бэлдэгдэжэ байhан Аазиин олон арадуудай талын домог түүхэнүүдые багтааhан айхабтар удхатай номые ехэ гоёор ород хэлэндэ оршуулһан юм, тэрэнь «Буряал-монгол ном» хэблэлээр Москвада гаргагдаhан, тэрэнь олон түмэндэ ехэтэ hайшаагдаа бэлэй.
Намжил Нимбуевай нэрэмжэтэ уран шүлэгшэдэй хоёрдохи урилдаанай шүүлгын бүлэгэй түрүүлэгшэ байгаа, hүүлдэнь юртэмсын бусайдаhан соо сахим аргаар энэл урилдаагаа үнгэргэхэдэ нэгэдэхи, гурбадахи урилдаануудай шүүлгын бүлэгэй гэшүүн байгаа hэн, Буряад Уласай 90 жэлэй ойн баярта уг удамаа дурсаhан ехэ зохидхон очерк бэшэжэ асараа бэлэй. Үргэлжэ миhэрэлээ табидаггүй зөөлэн шарайтай ёhотойл сэхээтэн нүхэр бэлэй. Сэлмэг сагаан сэдьхэлтэй, ухаантай hонор, сэсэн хүн hэн…
Оршуулhан, зохёоhон номууд соогоо мүнхэрбэ ха юм даа, хорвоо юртэмсын олон янзын байдалай эгээл hайхан нэгэн дээрэнь тогтохо юм бэзэ гэhэн найдал байн.
