Буряадтаа мэдээжэ зохёолшон Цырен-Ханда Дарибазаров тус номдо зорюлагдаһан тусхай статьядаа иигэжэ бэшэнэ: «2018 ондо «Дотор сэдьхэлэйм юртэмсэ» гэжэ тон үбөөр нэрлэгдэһэн уянгата шүлэгүүдэй согсолбори нара хараба. Тус номой зохёогшонь гэбэл, энэнһээ урда аймагай, мүн республикын хэмжээнэй һонинуудта ульһатайхан уран шүлэгүүдээ хирэ-хирэ хэблүүлжэ, уншагшадта нэрэ солоёо мэдүүлжэ байһан уран баян хэлэтэй, үндэр хурса бодолтой залуу бэшэгшэ Жамса Цыденов мүн».
Энэ ном соо ажабайдалай хүндэ сохилтодо оробошье, шэн зоригоо алдаагүй, ажаһууха хүсэлөөр гандаагүй, байгаалиһаа үгтэһэн бэлигээ улам хурсадхан байһан ирагуу найрагшын уянгата уран шүлэгүүдтэй танилсаха аргатайт. Булангиртаагүй сэдьхэлэй арюун булагһаа аяга аягаар амсамаар, һайхан мэдэрэлээр баяжамаар.
Автор тухай Ярууна аймагай Эгэтын-Адагай багшын ажалай ветеран иигэжэ хөөрэнэ:« Цыденов Жамса Тумунович Эгэтын-Адаг тосхоной Тумэн
Жамьянович ба Анна Самбуевна Цыденовтанай үнэр баян, эбтэй эетэй гэр бүлэдэ зургаадахи, одхон үринь боложо, 1976 ондо түрөө бэлэй. Ажалша бэрхэ хонишод байһан аба эжы хоёртоёо олон жэлэй туршада хүдэлжэ, амжалташье туйлаhан, нэрэ зэргэдэшье хүртэhэн габьяатай.
Жамса хүбүүн 1982 ондо нютагайнгаа дунда hургуулиин богоhо алхан ороо. Дүршэл ехэтэй hургагша Дэжэд Дымбрыловна Дашинимаева түрүүшынь багша боложо, бишыхан шаби «а» үзэгтэй танилсаһаар, «арба» тоо тоолоһоор, эрдэм һуралсалай эхин зүргэдэ гараа. Дунда ангиин hурагша ябахадань, буряад хэлэ бэшэгэй габьяата багша Цырен-Ханда Жамсуевна Жамьянова тэрэнэй шүлэг уншаха дуратайень анхаржа, саашанхи мэргэжэлээ шэлэхэдэнь нүлөөлhэн, заабари захяа хэлэhэн байдаг.
1993 ондо дунда hургуулияа дүүргэһээр, ВСГАКИ-иин буряад арадай фольклорой таһагта орохо шалгалтануудые амжалтатайгаар барижа, оюутадай тоодо ороо. 1996 ондо тус дээдэ һургуулиин дипломтой мэргэжэлтэн боложо гараа. Тэрэл жэлдээ сэрэгэй уялгата албанда татагдажа, жэл соо ябажа ерээ. 1999 ондо гэнтын ехэ аюулда орожо, гэмэлтэhэн юм. Саашадаа олон янзын аргада ябахадань, хайрата эсэгэнь оторо хажуудань байлсаа, ахань ба дүрбэн эгэшэнэрынь ээлжэлэн, арга шадалаараа хамhалсаа. Хүбүүнэйнгээ һүр hүлдынь алдуулангүй, сэдьхэлынь заhан зоригжуулжа, зүб мүр хараагаа олоходонь, түшэг тулгань болоһон лэ.
Хэбтэриин болоод байхада, хэлэшэгүй хүндэ юм ааб даа. Толгойдонь элдэб бодолнууд, мэдэрэлнүүд үйрэлдэн, һайтай, муутай дурсалганууд эрьежэл, юрьежэл байха. Хайрата эжынь энхэрэл, түрүүшынь дуран, түрэһэн нютагайнь тала дайда hанагдаха. Эдэ бүгэдые hанаандаа оруулан, дотор хүсэеэ эршэдүүлэн байтарнь, уянгын долгид эрхэбэшэ миралзаад, шүлэгэй мүрнүүд талын булагтал бурьялаа. Бэлигэй сэсэг шулуушье ходоро ургаха шадалтай гэжэ энэ ушар гэршэлнэ бшуу.
Жамсын шүлэгүүд гүнзэгы, баян удхатай, уран хурса үгэтэй, хүнэй сэдьхэлэй утаһануудые жэрэгэнэсэ дайрама хүсэтэй. Уянгата шүлэгүүдэйнь угалзата мүрнүүд тоонто газарайнгаа суранзан татасые, орон дэлхэйнгээ олдошогүй баялигые сэгнэхэ мэдэрэл түрүүлнэ. Уншагшадайнгаа зүрхэндэ хүрэмэ hайхан шүлэгүүдээ дам саашаа бэшэжэл, буряад шүлэгэй алтан жасада нэмэрилэжэл байхыень хүсэнэбди».
Тус номой хуудаһанууд дээрэ тоонто нютагай байгаали, түрэһэн эжын шарай, ургыхан гэнэн дуран, уураг түрэл хэлэн мэтэ нангин зүйлнүүдые үнэн зүрхэнһөө магтан түүрээһэн шүлэгүүдые хужарлан уншыт, хүндэтэ уншагшад!
Энэ ном эндэ татажа абахада болохо.
