Агууехэ Илалтын 75 жэлэй ойдо зорюулжа, мүнөө үеын зонhоо Цымпил Жамбалов иигэжэ бэшэhэн байна:
Хамаг арадай Дэлхэйн дайн
Хубияа оруулаал буряад хүбүүднай
Ошон мэтэ алдарта замыень
Огтолон мартангүй ябаха үйлэмнай!
Буряадай мэдээжэ олон уран зохёолшод дайн байлдаанда хабаадажа, энэ хатуу шэрүүниие бэе дээрээ үзэжэ, гуурhанайнгаа хурсаар илалта шэрээлсэhэн габьяатай. Уран зохёолшод Цокто Номтоев, Данри Хилтухин, Жамсо Тумунов, Бата Базарон, Жамьян Балданжабон, Алексей Уланов, Даширабдан Батажабай, Барадий Мунгонов, Константин Брянский, Семён Метелица гээд хархис дайсантай тулалдаhан юм.
2014 ондо Агууехэ дайнай 70 жэлэй ойдо зорюулжа «Буряадай уран зохёолшодой 1941-1945 онуудай Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайн тухай зохёолнуудай Антологи» Буряад Уласай соёлой яаманай дэмжэлгээр нара хаража, аргагүй хэрэгтэй шухала ном гараа. Энэ ном соо уран зохёолшодой-сэрэгшэдэй повесть, рассказ, шүлэгүүдынь ород буряад хэлэн дээрэ үгөөтэй. «Байкал» сэтгүүлэй тэрэ үеын редактор Н.Н. Ильина, Н.Д. Шагдурова, Б.Л. Аюшеев, Н.Г. Лубсанова гэгшэд энэ ном хэблэлдэ бэлдээ.1944 ондо багша, сурбалжалагша, уран зохёолшо Бата Базарон иигэжэ бэшэhэн байдаг:
Домогто үдэр
Хэдыхэн хэсүү жэл
Хэмжээндээ тэсээбди,
Холынгоо дабаанда
Хоюулаа гараабди.
Оёоргүй далайе
Оймогшын шанартай,
үгсуухэн гурбан жэл
үзөөбди харгы руу.
Буруулган хагсууе
Бултыень мартуулхаар,
Илалтын үе саг
Игаахал удаанаар.
Хүлеэгыш яаралгуй,
Хүндэтэ нүхэр!
Дохёолнол хаанагүй,
Домогто үдэр!
Сурбалжалагша, Буряадай арадай ирагуу найрагша Арсалан Жамбалоной «Баярта үдэрнүүд» гэhэн шүлэгэй иимэ мүрнүүд дайсанаа дараха зоригтой ябаhыень гэршэлнэ:
Магтаал солоор нэрээ нэрлүүлhэн
Манай снайпер мэргэшүүл-
Бууша шуран хүбүүдээ үгэhэн
Буряад оромнай омог байнал.
Мүнөөдэр дахяад,
Добтолгодо орохоор бэлэмди,
үглөөдэр бэхилээд,
Дайнда орохоор жагсахабди.
Мэсынгоо хүсөөр
Мэхэтэ дайсаниие даранабди.
Агтынгаа хурданаар
Арад зоноо аршалнабди.
Дайн байлдаанай хатуу үедэ hонирхолтой ушаршье болодог байгаа. Багша, Гурэнэй шангай лауреат, Ажалай герой, Буряадай арадай уран зохёолшо Цокто Номтоев Сталинград шадарай агууехэ тулалдаан гэhэн дэбтэр дээрээ бэшэhэн байдаг:
1942 оной декабриин 20.
Хэдэн олон тулалдаанай hуулдэ амаралта болобо. Манда шэнэ хүнүүд ерэжэл байгаа. Би нүхэн гэрэйнгээ газаа гуталаа арилгажа байнаб. Юумэ үргэhэн
нэгэ хүн манай хүбүүдээр ябууд хөөрэлдөөд, сэхэ намда ерэбэ. Түхэреэн хара шарайтай буряад шэнги хүн намда дутэлжэ:
- Танай мэдэлдэ ерээб,- гээд, ородоор хэлэбэ.
Казах гү, али узбек байгаа ёhотой гэжэ hанаад:
- Хаанахи хүмши? - гээд, ородоор асуубаб.
- Буряад-Монголhоо, - гэбэ.
- Ямар аймагайбши? - гээд, буряадаар асуубаб.
- Яруунын, - гэжэ буряадаар харюусаба.
Гуталаа аршажа байhан щёткоёо алдажархибаб.
- Яруунын хаагуурхи, хэн гээшэбши?
- Иисэнгын, Дамбаев Цыренжап гээшэб, - гэбэ.
Буряад арадаймнай мэдээжэ уран зохёолшод зоригтой шадалтай сэрэгшэд байжа, дайсанаа даража, шүлэг зохёолнуудаа бэшэжэ, буряад уран зохёолой болон Россиин уран зохёолой алтан жасада өөрынгоо хубита оруулаа.
