2018 ОНОЙ «АЛТАРГАНА» НААДАНДА ХАБААДАГШАД ТУХАЙ

Долоон һарын эхиндэ Эрхүү хотодо үнгэрхэ Бүгэдэ буряадай ехэ нааданда оролсохо баримтата ба уран һайханай киногой харалга-мүрысөөндэ Буряад ороноо түлөөлхэ хабаадагшадтай танилсагты
Николай Шабаев
2095

«Холын харгыда»

Богони хэмжээнэй уран зохёол мэтэ энэ кино Буряадай арадай уран шүлэгшэ, сэтгүүлшэ Цырендулма Дондогойн ажабайдал ба тэрэнэй уран зохёол тухай тэрэнэй эгэшэ Цыжиб Базаровна Нимаевагай хөөрөөн дээрэ үндэһэлэн табигдаба.

Харгы. Хүнэй бүхы ажабайдал багтааһан харгы. Эхэ басаган хоёр. Хоюулаа үргэгдэжэ тэнжэһэн… Бүлэ, энэрил хайра, эхэ орондоо дурлал… Үшөө тиихэдэ дуун – эдэ хоёрой нэгэнэйнь ута, нүгөөдынь богони – хамаг наһые багтааһан, барагдашагүй ута харгын дуун…  

Киногой найруулагша Буряадай соёлой габьяата ажал ябуулагша Жалцанова Баярма Владимировна. Зохёохы намтарынь баян – олон жэлнүүдэй туршада Буряад театрта, Буряадай сэнхир дэлгэсэй хамжаанда ажаллаа. Монгол орондо Дархан хотын, Ара-Хангай аймагай театрнуудта зүжэгүүдые табиһан юм. Ехэ хэмжээнэй тоглолтонуудта ехэ дүйтэй – «Алтаргана», «Сагаан һарын одод», «Нүүдэлшэдэй ая дуун» б.б. Мүнөө Буряад ФМ радиодо ажалтай. Дэлгэс дээрэ харуулха зураг буулгагша Хамаганов Александр Карлович. Дүршэлтэй, «Байгал» театрта, «Тивиком», АТВ хамжаануудта мэргэжэлээрээ ажаллаа.


 

Баяр Уладаевай богони хэмжээнэй уран һайханай кино «Һахюуһад»

Бишыхан бүлын – эхэ басаган хоёрой түүхэ. Эжынь үдэшэ бүри басагандаа һахюуһад-манаашад тухай хөөрэдэг байба. Басаганиинь һахюуһан гээшыень үнэхөөр харадаг һаа гэжэ сэдьхэдэг болобо. Эдэш хэрэгтэйл сагтаа бии болодог гэжэ эжынь хэлэһэн байгаа… Эжынь аюулда орожо, басаган гансаараа үлэнэ. Басаганай һанаашалга хүсэлдэжэ, нээрээ һахюуһан гээшэеэ хараба гү?.. Найруулагша Баяр Найданович Уладаев. Тэрэнэй түрүүшын «Ажаһуу» гэһэн кино «Зураг буулгагшын эрхим хүдэлмэри» гэжэ сэгнэгдэһэн байгаа. Хойноһоонь «Сэржэм» гэжэ кино гарана. «Һахюуһад» гэжэ энэ кинонь 2017 ондо буулгагдаһан юм. Эндэ эмшэлэгшэдэй харюусалга ехэтэй хүшэр ажал харуулагдана.


«Уладай Баяр» гэжэ зохёохы ажалтай бүлэгөө нэрлэнэ. Эндэ ажал замхадаггүй, үшөө олон фильмнүүдые дурадхаха байһаниинь дамжаггүй.

 

«Мүнгэн сэдьхэл» гэжэ баримтата кино

«Буряад хэлэ сахин хүгжөөхэ» гэһэн түлэбэй эрилтэнүүдтэ харюу болгон буулгагдаа. Буряадай түүхэ болон соёлдо мүнгэнэй удха хөөрэнэ. Галабһаа нааша буряадуудай һахюуһан болодог мүнгэн тухай шажантан, урлал, хизаар ороноо шудалагшад, эрдэмтэд, дархашуул хөөрэнэ. Эндэ гол һуури дархашуул эзэлнэ. Кино үндэһэтэнэй үзэсхэлэн дэлгэдэг газарта буулгагдаа.


Найруулагша, ябасын хубаариие зохёогшо Ширапов Владимир Цырендондокович, 1970 ондо түрэһэн, Зүүн Сибиириин соёлой дээдэ һургуули дүүргэһэн. 1996 онһоо энэ мэргэжэлээрээ хүдэлнэ. Дэлгэс дээрэ харуулха зураг Цыренов Михаил Георгиевич буулгаба. 1989 ондо түрэһэн, 10 жэлэй туршада энэ мэргэжэлээрээ хүдэлжэ байна. Зохёохы бүлэгөө «Үндэр» гэжэ нэрлэһэн байна. «Ариг ус», «Буряадай юртэмсэ» гэһэн хамжаануудта буулгажа үгэдэг хэлсээтэй.

 

Читайте также