Буряад ороной мэдээжэ, бэлигтэй уран зохёолшо Эрдэни Дугаров түрэл буряад хэлэнэйнгээ хүгжэлтэдэ бага бэшэ хубитаяа оруулалсажа, илангаяа үхибүүдтэ зорюулагдаһан уран зохёолой хүгжэлтын тодо залууршан болонхой. Гэхэтэй хамта үхибүүдэй абари зан, наһанайнь хаһа, ухаан бодолойнь хүгжэлтые хараадаа абажа, онсо өөрын маягаар уран зохёолнуудаа найруулжа, Эхэ орон, түрэлхи хэлэн, һуралсал, арадай ёһо заншал, амитад, шубууд тухай гэхэ мэтэшэлэн элдэб темэнүүдтэ хандан, мүн эдиршүүлые хүмүүжүүлгэдэ онсо хубитаяа оруулан бэшэнэ. Тиимэһээ зохёолнуудынь үхибүүдэй болбосоролдо тон шухала.
Тэрэнэй «Шэлэгдэмэл зохёолнууд» («Бэлиг» хэблэл) гэһэн буряад хэлэн дээрэ хүүгэдтэ зорюулагдаһан номынь 2011 оной Номой дугыланда (Книжный салон) эрхим ном гэһэн сэгнэлтэ абаа. Энэ ном соо олон тоото шүлэгүүд, таабаринууд, жороо үгэнүүд, тоолуурнууд, онтохонууд, баснинууд, поэмэнүүд, зүжэгүүд оруулагдаа. Авторай уран нугархай хэлэтэй, тусхай шэнжэ байгуулгатай бүтээлнүүд хүмүүжүүлэгшэдтэ, багшанарта, гэртэхиндэ сэгнэшэгүй ехэ үүргэтэй ажалайнь хэрэгсэл боложо үгэхэ, үхибүүдтэ, тиихэдэ буряад уран зохёолдо дуратайшуулда энэ ном мүн лэ һонирхолтой, хэрэгтэй байхань лабтай.
«Бэлиг» хэблэлэй гаргадаг «Бэлигһээ бэлэгхэн» гэһэн серидэ мүнөө «Эжы, эжыхэн» гэжэ ном бэлдэгдэжэ байна. Хажуудань үшөө зурагуудыень шэрдэхэ ном гараха.
– Ном гаргахань хэды хүндэб даа . Юундэ бэшэжэл байна гээшэбиб гэжэ һанаагүйгта?
Энэ асуудалда харюусангаа, Эрдэни Дугаров иигэжэ хэлэбэ:
– «Һураһан юумэн һураар татуулшагүй» гэлсэгшэ. Тэрээн шэнги, толгой соош нэгэ юумэн ходо эрьелдэжэл байха. Тэрэнээ заатагүй бэшэхэ гэжэ оролдохош. Тиигээдшье хэлэдэг гээшэ ааб даа, һанаанай байхада заяан олдохо, бүхы юумэн бүтэхэ. Бэшэхэ табисууртайл хадаа бэшэнэб гэжэ бодоноб. Москва ошожо Литературнэ дээдэ һургуулида орохо бодолтой мэдээжэ уран зохёолшо Исай Калашниковта хандаһамни «Талантам не обучают» – гэжэ хэлээ бэлэй…
Поэт Эрдэни Дугаров 1990-дэхи онуудаар, буряад хэлэн дээрэ номуудай хэблэгдэхэеэ болёод байха үедэ, олохон газараар мүнгэ эрижэ ябуулгануудые хэһэн. Өөрөө хэлэхэдээ нилээд сухалаашье хүрөөд абадаг һэм гэдэг бэлэй.
– Шүлэгүүдэй олоороо сугларшахада, хүбүүмни абяагүйхэнөөр ошоод, намда компьтер, үнгэтэ принтер абажа асараад, өөрөө иигээд эдэ номуудаа хэблэ гээ ха юм. Тэрэ гэһэнһээ хойшоо мүндэлһэн шүлэгүүдээ 30-50 шэрхэг тиражтайгаар өөрөө хэблэдэг болоо бэлэйб. Өөрөө энэ тэрэ зурагуудыеньшье зуражархидаг болооб, мүнөө интерент сооһоо элдэбын юумэ олоходо бэлэн даа, весртка юумыень хуу өөрөө хэнэб. Мүнөө жэжэ номуудайм тоо 60, бүдүүн зондо зорюулгадаһан номойм тоо 40-өөд болоо ха…
Бүхы наһаараа барилгашан ябаһан хүм. Хориин дунда һургуулида һуража байха үедөө, 6-дахи классһаа шүлэг бэшэжэ эхилээб. Ханын һониндо шүлэгүүдыемни хэблэдэг байгаа, теэд би өөрөө тоо бодолгын хэшээлнүүдтэл ехэ дуратай байһан хүн бэлэйб…
Түсэбни гэбэл – томошуулда зорюулагдаһан ном гаргаха дуратай байнаб».
Иимэ үсэд нэтэрүү хүнэй толгойдо нэгэтэл ороһон бодолнууд яагаад бэелүүлэгдэнгүй үлэхэб даа, заатагүй бэелүүлэгдэхэ, томошуулда зорюулагдаһан ном гарахал байха.
Манай республикада мүнөө үедэ тиимэ олоншье хүнүүд өөрынгөө уран бэлигые хүүгэдтэ зорюулжа байдаггүй, энэмнай тон хоморой зохёолнууд гэжэ тоологдохоор болонхой, уран зохёолшодоо дэмбэрэлтэй һайхан энэ хэрэгтэнь амжалта, аза жаргал үреэел даа!
