Би мэргэжэлээрээ уран зураашаб, гараараа гоё һайхан шэмэглэл, хэрэгтэй урлалнуудые бүтээнэб. Манай гүрэнэй шаажан бүтээлнүүдые гаргадаг олон заводто пластическа элдэб композицинуудые урлан гаргааб.
Зохёохы ажалаа эхилхэдээ, нэн түрүүн хэһэн, байгуулһан бүтээлнүүдни хэрэгтэй, туһатай байхынгаа хажуугаар, заатагүй гоё һайхан байха ёһотой гэжэ һанадагби. Уран зурааша бүхэн хэһэн бүтээлни дэлхэйдэ мэдээжэ ехэ музейнүүдэй үнэтэ баялиг болог лэ гэжэ һанадаг. Иимэ үнэтэй сэнтэй, ехэ хэрэгтэй, шухала юумэ хэжэ байхадаа, зохёохы ажалтай хүн үдэр бүхэндэ мэргэжэлээ дээшэлүүлжэ, эрдэм мэдэсэеэ гүнзэгырүүлнэ. Тиихэдээ үнгэрһэн сагай суута хүнүүдэй дүй дүршэл шудалха, соёл болбосоролтойнь, ажабайдалтайнь танилсаха ёһотой гэжэ һанадагби.
Азиин, Африкын ба Европын агууехэ цивилизацинуудые шэнжэлэн үзэхэдөө, тэдэнэй эрдэни зэндэмэнитэй танилсажа байхадаа, аргагүй ехэ баяртайб, үдэр бүрингөө ажал мүлижэ, дүй дүршэлөө үргэдхэн гүнзэгырүүлхые оролдоноб...
Дэлхэйн соёлдо арад түмэнэй эдеэ хоол, эдеэ хоолой үйлэдбэри, эдеэ хоолой ёһо гуримууд тон гүнзэгы удхатай. Ямаршье хоол бэлдэхын, эдихын тула амһарта жэмһэртэ хэрэгтэй. Үдэр бүри элдэб янзын амһарта, сервиз, лонхо, бүмбэнүүдые хэрэглэнэбди, Эдэ бүгэдэ хүндэ тон хэрэгтэй юумэнэй гоё һайхан урлал болоно.
Минин мүнөө үедэ туйлажа байһан зохёохы үрэ дүн хадаа эхэ, эсэгымни
хүндэтэ Цыден-Жап Арсаланович, Тамара Антоновна Жимбиевүүдэй бүхы наһан соогоо эб нэгэн, арадайнгаа үндэр нэрые үргэжэ хүдэлжэ байһан ажалай нүлөөн доро гээшэ. Эсэгэмни – Буряад Республикын арадай уран зохёолшо, Буряадай АССР-эй Гүрэнэй шангай лауреат, Россиин, Монголой, Хальмагай, Буряад Республикын соёлой габьяата хүдэлмэригшэ. Бүхы наһандаа зохёохы болон ниитын ажал эдэбхитэй ябуулһан хүн юм.
Эжымни хуби заяагаа абатаймни зохёохы ажалайнь тон түрүүшын туһалагша боложо хубаалдаха золтой байһан. Зохёолнуудайнь гар бэшэг бэлдэхэ, замай тэмдэглэлнүүдые бэшэхэ, фото-зурагуудые хэхэ, айлшадые угтаха һайхан үүргэтэй байһан. Харин эгээл хүндэтэй, харюусалгатай ажалынь гэбэл – хүүгэдээ хүмүүжүүлхэ гээшэл байгаа бэзэ.
Бидэ, хүүгэдынь, аба, эжынгээ энэрхы сэдьхэлые, инаг дурые, хүндэмүүшэ һайхан абари зангые, Эхэ орондоо, түрэл нютагтаа дурлал гээшыень энэ наһандаа жэшээ болгон абанхайбди. Хоюулан тон залуугаар нүхэдөөрөө хамта тэсэмгэй, зоримгойгоор, һонирхол ехэтэйгээр алдарта Байгалые ябагаар тойрон гараһан, холо ойрын нютагуудаар – Москва, Монголоор, Прагаар, Гаванаар аяншалһан намтартай. Тиихэдээ газар нютагуудай байгааляар, хүн зоной ажабайдалаар, түүхэ домогуудаар, ёһо заншалаар, эдеэ хоолоор, хубсаһа хунараар һонирходог байгаа. Эдэ бүхы асуудалнуудые абынгаа зохёолнууд соо һонирхон уншанабди.
Абынгаа түрэһэн нютагтаа, түрэл арадтаа, арадайнгаа түүхэдэ, ёһо заншалнуудтаа дуратайень багаһаа мэдэгшэ һэмди. Илангаяа эдеэ хоолой түүхээр, тэдэнэй гуримуудаар һонирходог байһыень мэдэхэбди.
Монголшуудай эдеэ хоол урда сагһаа арадайнгаа түүхэтэй, ажабайдалтай, абари зантай, оршон тойронхи байгаалитай нягта холбоотой юм. Манай эдеэ хоол ондоо арадуудай эдеэнһээ илгаатай, баян түүхэтэй, тиихэдээ янза бүриин байдаг.
Аба эжы хоёрнай хүндэмүүша зон байһан. Манайда айлшад, түрэл гарал, анда нүхэд ходо орожол гаражал байха. Олон айлшадаа элдэб эдеэгээр хүндэлхэ дуратай бэлэй. Абамнай зохёолоо бэшэхынгээ хажуугаар өөрөө дуратайгаар буряад эдеэгээ бэлдэжэ эхилшэхэ. Һонин, амтатай эдеэн яажа бэлдэгдэнэб гэжэ зохёолнууд соогоо бэшэһэн байдаг. Вл. Тендряков, Н. Асмолова, А. Китайник, А. Имбовец, И. Варрава, Ф. Юрченко болон бусад абымнай зохёолнуудые ород хэлэн дээрэ оршуулһан юм.
Тиимэһээ бидэ Анжей хүбүүнтэеэ эдэ һонирхолтой мүрнүүдыень зохёолнууд сооһоонь бэдэрэн оложо, шэнээр бэлдэһэн толиингоо хуудаһанууд дээрэ гаргаха уялгатайбди гэжэ ойлгообди. Абымнай зохёоһон эдеэ хоол бэлдэхэ тобшо заабаринууд һайн дуранай заабаринууд бшуу даа. Тиимэһээ бага сага дутуу дундануудшье байхадаа болохо, мэдэһэн тэдыгээрээ нэмэлтэ болон заһабаринуудые оруулна бэзэт.
Урданай заншалаар аба эжымнай айлшанаа хадагаар угтажа, баруун гартаа шаажан аягатай хүндын дээжэ һү баригша һэн, саашадаа аягатай халуун сайгаар хүндэлэлгэ эхилхэ. Эдеэнэй янза бүриин зүйлнүүд айлшадые гайхуулха, илангаяа холоһоо ерэһэн нүхэд һонирхохо. Айлшадайнгаа гэртээ бусахада, һайн һайханиие хүсэн, хойноһоонь һүөөр үдэшэхэ.
Түрэлхидэймнай жэшээ, тэдэнэй үдэр бүриин ажабайдал маанарай хожомоо ёһотой эрхим хүнүүд болохо хүмүүжэлэймнай эрхим дээдэ шата байгаал даа. Саг жэлэй ошохо бүри хэды ехээр аба эжыдээ дуратайгаа, ашыень харюулжа баярладагаа зүрхэеэ хүдэлгэн мэдэрнэбди.
Арадай уран зохёолшо Цыден-Жап Жимбиевэй хэһэн хэрэг үргэжэлүүлхэ, нэрыень нэрлүүлхэ аша зээнэр бии: Анжей, Алдар, Оюна, мүн Буряадамнай эдирхэн хүбүүд, басагад. Эдэнэйл түлөө манай аба зохёохы ажалаа ябуулжа байһан ха юм. Эдэл залуушуулнай нютаг нугынгаа, тоонтынгоо хуби заяан тухай һанаагаа зобожо, ажабайдалаа зүбөөр эмхидхэн, аха захатанаа сагаан эдеэгээр хүндэлэн, ёһо заншалаа һэргээн хүгжөөжэ ажаһууха гэжэ найданаб.
Рыгзэма Жимбиева,
Буряад Республикын Гүрэнэй шангай лауреат,
Буряад Республикын габьяата уран зурааша
