Ёохорой нааданда эрхим түрүүлээ
Пылма Цыреновна хэдэн жэлнүүдэй туршада эрхимээр ажаллажа, “Баян-Сүмбэрэй” хүгжэлтэдэ ехэхэн нүлөө оруулаад, 1996 ондо Зүүн-Сибиириин соёлой академиие дүүргэжэ ерэһэн Дугарма Цыдыповна Жамсарановада хүтэлбэрилэгшын харюусалгата уялгаяа дамжуулһан юм. Һүүлэй жэлнүүдтэ ансамбль хүгжэлтын дээдэ шатада гаранхай. Дугарма Цыдыповна иигэжэ хөөрэнэ:
– Манай ансамбльда залуушуул ехэ олон ябадаг болонхой. Һайндэр бүхэндэ шэнэ сценари бэшэгдэжэ, арадай дуунай, ёһо заншалнуудай шэглэлнүүд шэнэлэгдэн бүридхэгдэдэг. Аймагайнгаа уран һайханай бүлгэмүүдэй гэгээрэлэй болон эмхидхэлэй ажалда туһа хүргэдэг гээшэбди. Арадай дуу хүгжэмдэ, элдэб шэнэ маягаар хүгжэм аялгада һургажа, нютаг бүхэнэй дуулаха заншалнуудтай танилсуулдаг гээшэбди.
“Баян-Сүмбэр” ансамбль гансашье аймаг дотороо бэшэ, республикада болон бүри холуур мэдээжэ болонхой. Тиимэһээ республикын болон уласхоорондын элдэб хэмжээ ябуулгануудта эдэбхитэй хабаададаг. “Байгал –
дэлхэйн зэндэмэни” гэһэн уласхоорондын симпозиумда, “Байгалай дэргэдэ” гэжэ фестивальда, “Соёлой харилсаанууд – найрамдалай зам” гэһэн мүн лэ уласхоорондын хэмжээнэй фестивальда, тиихэдэ Ази болон Номгон далайн регионуудай гүрэнүүдэй үндэһэтэдэй хатарай “Найрамдалай баглаа“ гэһэн уласхоорондын конкурсдо эдэбхитэйгээр хабаадаа. Тэрэнһээ гадуур республикын хэмжээндэ саг үргэлжэ эмхидхэгдэдэг “Буряад хүнэй нэгэ үдэр”, “Алтан гургалдай”, “Ёохорой һүни” гэһэн харалгануудта, ба элдэб һайндэрнүүдтэ хабаадалсадаг.
“Нангин долоон нуурнуудтай хизаарай буряад дайдын арадуудай уг унгиин һайндэр” гэһэн регион хоородын фестивальда хабаадаа һэн. Эндэ ансамбль, бүлэгүүд болон, аймагайнгаа заншалта дуу хатар, аман үгын наадануудай баялигтай хубаалдажа, түрэһэн нютагаа, түрэл хизаарайнгаа үзэсхэлэн һайхан байгаалиие магтан түүрээгээ. Уламжалан, Хэжэнгын аймагай энэ ансамбль Ивановска областиин Вичуга хотодо үнгэрһэн хүдөөгэй театральна бүлгэмүүдэй “Театрай уулзалганууд хүдөөдэ” гэһэн бүхэроссиин фестивалиин баярта хабаадажа, буряад арадай ёһо заншал, соёл түүхэтэй арад зониие танилсуулһан байха юм. “Талын дуунай үлгы – Хэжэнгэ” гэһэн фильм бүтээлгэндэ эдэбхитэй хабаадалсаа. Зохёохы ажалай баян намтартай тус коллектив мүнөө жэл үнгэргэгдэһэн 12-дугаар Пандида Хамба лама Даша-Доржо Этигэловэй 160 жэлэй ой баярай нааданда эдэбхитэй хабаадажа, дипломоор шагнагдаһан байха юм. Мүн лэ һаяхана Улаан-Үдэдэ үнгэрһэн “Ёохорой һүни” гэһэн заншалта харалганда түрүү һуури эзэлээ.
Мүнөө жэлэй ёохорой наадан арба мянган харагшадай багтаасатай хотын түб стадион дээрэ ехэ үргэн дэлисэтэйгөөр үнгэрөө. Фестивалиин түгэсхэл европынхидай маягаар “Гранд-ёохор” гэжэ нэрлэгдээ. Энэнь хари гүрэнүүдһээ ерэһэн аяншалагшадые хабаадуулха зорилготой байгаа гэжэ ойлгосотой бэзэ.
– Һүүлэй жэлнүүдтэ ёохор нааданай улам хүгжэжэ байһые тэмдэглэхээр. Ганса манай Буряадай газар нютагуудаар бэшэ, хүршэ регионууд, гүрэнүүдтэ ехэ дэмжэгдэнэ. Олон зоной хабаадалгатай ёохор хатарта мүнөө үеын хатарай зүйлнүүд оруулагдажа, арадай хатар хүгжэнэ бшуу. Энээ талаар Хэжэнгын аймагай «Баян-Сүмбэр» ансамблиин ажалые онсо тэмдэглэлтэй, – гэжэ Буряадай Гүрэнэй дуун болон хатарай үндэһэн “Байгал” театрай уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ Жаргал Жалсанов тэмдэглээ. “Байгал” театр энэ фестивалиие жэлһээ жэлдэ эмхидхэжэ байдаг. Хожомоо «Ёохорой һүни” гэһэн наадандаа дүхэриглэн хатардаг арадуудай түлөөлэгшэдые Россиин бусад регионуудһаа болон хари гүрэнүүдһээ уриха түсэбтэй байһанаа тэрэ мэдүүлээ. Мүн эмхидхэгшэд ёохор наадые дэлхэйн эгээл үргэн дүхэригтэй хатар гээд, Гиннессэй дэбтэртэ оруулха хүсэлтэй.
Иимэ үндэр хэмжээндэ хабаадаһан Хэжэнгын аймагай “Баян-Сүмбэр” ансамбль лауреат болоод, улам далижан, Бүгэдэ Буряадай уласхоорондын “Алтаргана” фестивалиин харалганда хабаадажа, дипломоор шагнагдаа. Энэ ансамбль 2006 онһоо республика дотороо шалгаржа, “Алтарганын” наадануудта Буряад орониие түлөөлөө. Мүнөө “Баян-Сүмбэрэйхид” зохёохы ажалдаа шэнэ оньһо, маяг бэдэржэ, хүгжэлтын дабаануудые амжалтай дабаха хүсэлтэй ажаллажа байна.
