Дэлюун Болдогой омогшол
... Эртэнэй нэгэ ирагуу найруулгада «Түрэһэн нютагай үбэл хатуу хаhир гэлээшье, хүнэй нютагай зунһаа дулаахан байдаг» гэжэ бэшэжээ. Хүн гэдэг түрэлтэндэ өөрын үндыжэ түрэhэн нютагһаа үлүү үнэ сэнтэй зүйл үгы бэлэй. Хүн болгон, адуу мал хүртэл уула, уhа, үбһэ ургамалаа hанажа нютагаа гүйдэгынь хүн амьтан хоёр, байгал дэлхэйтэйгээ гүнзэгы холбоотойе харуулжа байгаа юм. Юртэмсын хүмүүн доторһоо буряад монголшууд ехэ хуби заяанда түрэһэн зон. Бидэнэй үбгэд дээдэһээ маань газарта үргэгдэжэ тэнгэридэ тэдхэгдэжэ ябаһаар олон мянган жэлые туйлажа ерэhэн түүхэтэй. Бидэшье гэhэн энэ зам харгыгаар ябажа, үсэжэ түрэһэн тоонто нютагаа ерээдүйнгээ үр аша зээ нартаа, арюун нангин хэбээрнь хэлэ соёл, ёс заншилаа, үүх түүхтэй нь, үнэн зүбөөр танюулжа мэдүүлэн үлдээхэ ёhотойбди.
Минии түрэһэн нютаг Хэнтэй аймгай Дадал сомон бэлэй. Баян хаан, Дадал, Баян обоо, Цагаан тэнгэр, Дэлюун Болдог, Бурхан Халдун, Дэгэн, Жигэн гээд ехэ хайрхан уула тэнгэри сахиусан намайе эбээжэ Онон, Балжа, Галтай, Цагаанчулуут баруун зүүн бэлшэр, Агац, Хэр гол горхон Хүрхрээ, Их цагаан, Гурван нуурын лус сабдагууд намайгаа үргэжэ тэтхээд, «Буряад угай дуудал», «Буряад монголой нютаг», «Аялгата hайхан буряад хэлэмни», «Дэлюун Болдогой омогшол» зэрэг олон һайхан шүлэгүүдые бэшүүлээ гэжэ би бододог…
Дэлюун Болдогой оройһоо дэлхэй жаахан харагдана.
Дээбэри хүхэ тэнгэри дэндүү ойрхон һанагдана.
Дэлюун Болдогой оройһоо дэлхэйн сээжые тэмтэрнэ.
Дэлюутэ сагаан хүлэг дэргэж хатираад үүрсэнэ.
Дэлюун Болдогой оройһоо дээдын һүнэһэ аргадана.
Дэлтэ хүхэ шоно дэргэдэ ойрхон улина.
Дэлюун Болдогой оройһоо дэлхэйн зулайе илэнэ.
Дэвэлтэ сагаан шонхор дали жигүүрээ дэлгэнэ.
Дэлюун Болдогой оройһоо дэлхэйн түүхэ эхилнэ.
Дээдэ тэнгэриин Буряад дэлхэйн түүхые бэшэнэ...
Аялгата hайхан буряад хэлэмни
Энэ hайхан тоонто нютагтаа эзэн hуужа, Хорь шарайдын буряад хүбүүн боложо түрhэндөө би омогорходог. Дэлюун Болдогой оройдо гархада, нар альган дээрэ байгаа юм шэнги һанагдажа, һарбайхада hарые адхаһан юм шэнгеэр бодогдодог, үбгэд дээдынгээ арюун hүнэhэтэй хөөрөлдэжэ, аялгата hайхан буряад хэлээ магтан дуулахада һайхан байдаг...
Тэнгэриин хууляар амилhан
Аялгата буряад хэлэмни,
Газарай магнайда мүндэлhэн
Буряад-монгол хэлэмни.
Барга Баатар хаанай
Һүнэhэ эбээhэн буряадни,
Баргажан гуа хатанай
Һү шэнгээhэн хэлэмни,
Бүртэ буурал абымни
Хүлэгэй дуун бэлэй,
Марал гуа эжымни
Үлгын дуун бэлэй,
Мянга мянган жэлдэ
Мүнхэ оршихо тоонто Буряадые минь
Тэнгэри эбээхэ болтогой!
Болдын Батхүү
2012 оной октябриин 22
