Буряадай арадай артист, Ажалай Улаан тугай орденто, балетмейстер, Буряадай баледэй хаан тайжа Цыден Бадмаевич Бадмаев Загарайн аймагай Нохойн Шэбэр нютагта 1922 ондо түрэһэн юм. Дүрбэтэйхэн байхадаа үншэрөөд, Бэлла Бадмаевна нагаса абгайнгаа, хуряхайнгаа үргэмжэдэ хүмүүжэһэн. Хуряахайтаниинь Москвада ажаһуудаг байһан тула, бишыхан Цыден Москвагай Большой театрай дэргэдэхи хореографическэ училищидэ хатарта һуралсажа эхилээ һэн. Цыден һуралсалдаа хананхатай, харюусалгатай хандадаг, ажалша бэрхэ байгаад, багшанартаа ходол магтуулдаг һэн. 1939 онһоо һуралсажа байжа, ажаллажа эхилээ һэн. Дайнай жэлнүүдтэ фронтовой бригадын артистнуудтай хамта солдадуудта концерт харуулжа ябаһан юм.
Буряадтаа бусаад, опера ба баледэй театрта олон жэлдэ гол хатаршанаар хүдэлөө һэн.
1951 ондо Лариса Сахьяноватай Берлин хотодо болоһон Залуушуулай Бүхэдэлхэйн фестивальда хабаадажа, буряад арадаа түлөөлжэ ябаһан түүхэтэй. “Жизель” зүжэгтэ Альбертын, “Во имя любви” – Зоригтын, “Красавица Ангара”- Енисейн, “Лауренсия” - Конрадай гол дүрэ харуулжа хатарһан байна. “байгал” ансамблиин директорээр хүдэлөө, наһанай амаралтада гараад, “Дэлхэйн арадай хатарнууд” гэжэ өөрын концерт бэлдээд, олон олон яһатанай хатар харуулжа, бүхы дэлхэйн гүрэнүүдээр, Россин булан бүхэндэ, Буряад оронойнгоо, Эрхүү можын, Забайкалиин хизаарай нютаг нуга бүхэндэ хатараа харуулжа, арад түмэндээ бэлиг талаанаа хубаалдажа ябаһан юм. Хүдөөгэй клубтэ багтажа ядахадаа, сонхын рамыень абажархёод, клубэй сонходо агсаад хүнүүд Цыден Бадмаевай гайхамшаг хатарнуудые харадаг байгаа гэжэ хэлсэдэг. “Хатар гээшэ арад зоной бүжэглэн бүтээһэн эрдэни зэндэмэни гээшэ, энэ эрдэни зэндэмэнииень суглуулнаб, мүлижэ гоё болгоод арадтаа харуулнаб" гээд Цыден Бадмаев хэлэдэг байһан.
Буряадай суута хатаршан Цыден Бадмаевай түрэһөөр 90 жэлэй ойн баярта зорюулагдаһан үйлэ хэрэг Эрхирэгэй дунда һургуулиин танхим соо ноябриин 23-да болобо. Монгол ороной соёлой габьяата ажалтан Балданцырен, Монголой арадай артистка Уянч, Цыден Бадмаевай шабинар, Россиин арадай артист Ю. Ф. Муруев, Буряадай габьяата артистка Л.И. Иданова шабинартаяа, Цыден Бадмаевай түрэлхид болон бусад энэ уулзалгада хабаадажа, дурсамжын дулаахан уулзалга болобо.
Ноябриин 25-да Буряадай опера ба баледэй театрай тайзан дээрэ “Жизель” зүжэг табигдажа, гол партида суута Морихиро Ивата хатархадаа, Буряадай баледэй эхин һуури табигшадай нэгэн Цыден Бадмаевта энэ ажалаа зорюулба. Буряадай соёлой министр Т. Г. Цыбиков Цыден Бадмаевай түрэһөөр 90 жэлэй ойн баяраар амаршалаад, мүнөө үеын залуу артистнууд бэлигтэй артистын ажал хэрэгыень үргэлжэлүүлжэ байна, бидэ энэ хүниие хүндэлнэбди, омогорхонобди гээд онсолбо. Түрэлхидэй зүгһөө С. Б. Ангархаева нагаса ахаймнай дурасхаалые хүндэлжэ байһандатнай баярые хүргэнэб гээд хэлэбэ. Зүжэг харахаяа элдэб наһанай олон үхибүүд ерээ, тэдэнэр шэмээгүй анхаралтайгаар хаража, бахархал дүүрэн “Гоёо, гоё!” гэжэ хашхаралдан, альгаа ташажа байхадань тон ехэ һайшаамар байба. Үхибүүдэй зүрхэ сэдьхэл уран урлагай эди шэдидэ эзэлэгдэжэ, хэн нэгэниинь суута хатаршан боложош магадгүй ха юм.
