1971 оной июль һарын эхеэр Һэлэнгын баруун бэедэ оршоһон хамтын байрада байдаг, һургуулида сугтаа һураһан, нүхэртөө оройхон болоһон хойно хүрэжэ ерэбэб. Нүхэрэйнгөө таһалга соо һониноо хөөрэлдэжэ һуутарнай, гэнтэ хүршэ таһалга соонь ехэ һайхан хоолойтой залуушуулай буряад, ород, индииншье дуунуудые ганса нэгээрээ, олоороошье дуулахань элихэнээр соностобо. “Ямар зон аад лэ, иимэ һайханаар дуу дуулалдана гээшэб? – гэжэ гайхалсаад, үүдыень аалиханаар тоншобобди. Таһалга соо түр зуура шэмээгүй болоод, үүдэн нээгдэжэ, танигдаагүй залуушуулай сүлөөтэйгөөр һуухань харагдаба.
- Таанар ямар һайханаар, еһотой артистнар мэтээр дуу дууладаг, хаанахи, юун зон гээшэбта? – гэжэ, дотороо ехэ гайхан, асуубаб.
- Бидэ, нээрээшье, артистнар болохо хүсэлтэй зомди. Буряад драмын театрта документэеэ тушаагаад ябанабди, – гэлдэжэ залуушуул, танигдаагүй хүнһөө аягүйрхэхэ янзагүй, дарья табилдабад.
Иимэ һонин мэдээсэл дуулгаһан залуу нүхэд аргагүй ехээр минии анхарал татажа: ”Хаана һурахабта? Дүүргэжэ ерээд, хаана хүдэлхэбтэ? – гэжэ эжэлхэ забгүй дээрэ дээрэһээнь һонирхон асуубаб.
- Номгон далайн эрьедэ оршодог Владивосток хотодо һурахабди...
- Аяар Владивостогто... Номгон далайн эрьедэ... Хэды жэл?
- Табан жэл, – гэжэ, тэдэнэрэй нэгэн ехэ дорюунаар харюусаад, иигэжэ нэмэбэ: ”Мүнөөдэрһөө Буряад театрай байшан соо консультаци эхилээ. Хэдэн хоног соо үргэлжэлөөд, экзаменууд эхилхэ” – гэжэ, тэрэ хүсэд артист болошоһон хүнэй шэнжэ түхэл шарайдаа үзүүлээд, гарнуудаа зохидхоноор ташаан дээрээ табиба.
Иимэ һонин мэдээсэл дуулаад, миниишье досоо нэгэ таагдашагүй, жэгтэй мэдэрэл бурьялжа, үглөөдэрынь Ленинэй нэрэмжэтэ гудамжаар анхан оршоһон Буряад театр хүрэжэ ерэбэб. Театрай газаа, гэшхүүр дээрэ, фойе соонь залуушуул дүүрэн хүлгэжэ байбад. Дуугарха, хөөрэлдэхөөрнь тухайлхада Буряад ороноймнай нютаг бүхэнһөө ерэһэн янза түхэлтэйнүүд, гартаа саарһа, гуурһа баринхай ехэл сэдьхэлээ хүлгэнги урагша хойшоо һүндэлнэд, бэе бэеһээ юушьеб асуунад, зүбшэнэд, тэмдэглэнэд. Зариманиинь гартаа ном баринхай шанга шангаар юушьеб уншана, сээжэлдэнэ хэбэртэй. Бишье иимэ олоороо хөөрсэгэнэлдэжэ байһан залуушуулай дундуур түрисэлдэн орожо, артист мэргэжэлтэй болохын тула ямар шалгалта, яажа баридаг юм гэхэ мэтэ асуудалнуудые һуража, һонирхожо ябаһаар Хориин аймагай Булам нютагһаа уг гарбалтай Чимит хүбүүнтэй уулзажа, танилсаха хубитай байгаа бэлэйб. Тэрэл үдэр, тэрэл сагта танилсаһанhаа хойшо бидэ хоерой наһанаймнай зам таһаршагүй холбоотой байһан юм. Тэрэ зундаа театрай дээдэ һургуулида орожо һураха хубитай байжа, сугтаа һураабди, нэгэ таһалга соо байгаабди. Һуралсалаа дүүргэжэ ерээд, Буряад театрайнгаа тайзан дээрэ ажаллаабди. Сэрэгэй албанда хамта ябаабди. Албаяа дүүргэжэ ерээд, Буряад театртаа зохеохы ажалаа үргэлжэлүүлээбди. Тэрэ үедэ театрнай гурбан бүлэг боложо хубаараад, хүдөө нютагуудаараа бүхэли зундаа гэхээр гастрольдо гарадаг байһан юм. Чимидтэй нэгэл бүлэгтэ хамта ябагша һэмди. Аяар тэрэ 1971 оной зунһаа эхилжэ, 2004 оной намар болотор, наһанайнь түгэсэхэ зам хүрэтэр хамта ябаабди. Хаанашье, Буряад оронойнгоо хүдөө нютагуудааршье, хари гүрэнөөршье ябахадаа, Чимидэй нүхэд минии нүхэд, минии нүхэд Чимидэй нүхэд болодог үйлэтэй юм һэн. Һанал бодолнойшье нэгэн, хөөрэлдэхэ юумэмнэйшье нэгэн байһан юм.
Буряад республикын арадай артист, Бурядай гүрэнэй шангай лауреат Чимит Дарижапович Ринчинов мүнөө мэндэ ябаа һаа, жара наһанайнгаа дабаан дээрэ һаял гараад ябаха байгаа. Бүхы юумэн дээрэһээ үгтэһэн табисууртай, хэмжүүртэй гэдэгбди. Дээрэһээ үгтэһэн наһан соогоо Чимит Дарижаповичай хэһэн юумэн тон ехэ, наадаһан рольнуудынь тон олон. Түрэл театрайнгаа тайзан дээрэ зохеохы ажалаа һаял эхилжэ ябахадаа Б. Эрдынеевэй “Бэшэгдээгүй шүлэг” гэжэ зүжэгтэ хабаадаха хубитай байгаабди. Энэ зүжэгтэ Чимит Хубисхал гэжэ нэрэтэй студент хүбүүнэй роль дээрэ хүдэлөө һэн. Бэлигтэй режиссер Ц. Ц. Цыренжапов ехэ зохидхоноор, шанга дуугүйгөөр пьесын удха шанар болон рольнуудай абари зан тухай ойлгуулжа, заажа, хэлэжэ үгэжэ байгаад, тайзан дээрэ түрүүшынгээ алхамуудые хэжэ ябаһан залуу зүжэгшэдые ехэ дүмэжэ, ерээдүй тухаймнай һаналаа табижа, һурган хүмүүжүүлдэг байһан юм. Энэ бэрхэ режиссерой гар доро анха түрүүшынхиеэ томонууд рольнууд дээрэ хүдэлжэ эхилһэн бидэндэ ехэл һургуули боложо үгөө гэжэ тэмдэглэхэ байнаб. Илангаяа Чимиднай, түрэхын нарин нягта хүн, бүхы юумэ режиссерһоо һуража абахаһаа эхилээд, ролео тодо хурса болгохые оролдожо, залуушуул, оюутад тухай ном һудар уншажа, бидэндээ хөөрэжэ үгэдэг заншалтай юм һэн. “Бэшэгдээгүй шүлэг” гэжэ зүжэг дотор городой Сэсэг (Н. Токуренова) гэжэ нэрэтэй басагантай танилсаад, инаг дуранай хүсэндэ абтажа, тэрэнэйнгөө нүлөөдэнь ороһон Жаргал нүхэрэйнгөө (Д. Сультимов) хүдөө ажахын дээдэ һургуули дүүргээд, түрэл нютагаа бусахаяа арсажа, хото городто дээдын газарта ажалтай болохо хүсэлыень “түрэл нютагтаа урбаһан, төөриһэн ябадал” гэжэ тоолоод, нүхэрөө “зүб замда” оруулха хүсэлтэй эрмэлзэһэн Хубисхал хүбүүнэй дүрэ-роль эрхимээр бэелүүлжэ, харагшадай дура сэдьхэл буляажа шадаһан юм. Энэ түрүүшынгээ амжалта дээрэ залуу артист тогтоогүй, зүжэгһөө зүжэг хүрэтэр, рольһоо роль бүри бэлиг шадабрияа хүгжөөжэл, мүлижэл ябаа. Театрай ахамад режиссер байһан Ф. С. Сахировай найруулһан Х. Намсараевай “Тайшаагай ташуур” гэжэ зүжэгтэ Сонинполой дүрэ ехэ зохидхоноор тааруулжа, үншэн хүбүүхэнэй сэдьхэл, доторой байдал, хүсэл зорилгыень ехэ гүнзэгыгөөр бэелүүлжэ, харагшадтаа дурадхаһан байдаг. Ш-Н. Цыденжаповай «Нангин сэдьхэл” гэжэ зүжэгтэ Үбгэн гуйраншанай, В. Вишневскийн “Оптимистическая трагедия” зүжэгтэ матрос Вайноненэй рольнуудые ялас гэмэ тодоор бэелүүлжэ, театр шэнжэлэгшэд болон харагшадта үндэрөөр сэгнэгдэһэн, өөрын хараа бодолтой зүжэгшэн боложо ябаһанаа гэршэлһэн юм. Хамта дээрээ Чимит Дарижапович зуу гаран дүрэнүүдые түрэл театрайнгаа тайзан дээрэ бэелүүлһэн намтартай. Эдэ олон тоото дүрэ-рольнуудайнь дунда Ц. Шагжинай «Будамшуу” гэжэ зүжэгтэ наадаһан Һорнии баянай дүрэ онсолжо тэмдэглэмээр. Энэ дүрые артист уран наринаар, ялас гэмээр бэелүүлжэ шадаа һэн. Энэ ролеороо Чимит Дарижапович Буряад орон нютагайнгаа харагшадта аргагүй ехэ мэдээжэ болоһон, театр шэнжэлэгшэдэй үндэр сэгнэлтэдэ хүртэжэ, еһотойл бэлиг түгэлдэр зүжэгшэн гэлсүүлжэ, арад түмэндөө хүндэтэйшье, суутайшье болоһон юм. Артист хүндэ арад түмэнэй үгэһэн сэгнэлтэ эгээл үнэтэйдэ тоологдожо, урма зориг нэмээдэг, ерээдүйн сагуудта амжалтатайгаар дүрэнүүдые бэелүүлхэ хэрэгтэнь тон ехэ түлхисэ боложо үгэдэг удхатай ха юм даа. Энэ Һорнии баянай дүрэ наадажа байхадань харагшад ямар ехээр һонирхожо, баярлажа харадаг байгаа гээшэб! Пиглай хээтэйтэеэ (Н. Токуренова) баян дээрээ баян, ноен дээрээ ноен болохо гэһэн хүсэлөө Будамшуугай (М. Елбонов) “туһаар” бэелүүлхын түлөө оролдоходонь харагшад алхам бүхэнииень, ааша бүхэнииень алдангүй шэртэжэ, нэгэ нарьяса энеэлдэжэ, нэгэ нэрьесэ альгаа ташажа, нэгэ үедэ амияа абахаяа мартажархиба гэжэ һанахаар шиидшье гэхэ шэмээгүй болонхой хаража, шагнажа һуугшад һэн. Иигэжэ харагшын анхарал зүжэгэй дууһатар таһалгаряагүйгөөр бэе тээшээ суранзан шэнгеэр татажа наадаха гээшэмнай еһотойл бурханай үгэһэн, аргагүй ехэ бэлигтэй байһанай гэршэ болоно. Нэгэ зунай һайхан сагта аяар холын Ахын аймагаар гастрольдо ябажа байгаад, Аха голой эрьедэ амарха гэжэ ерээд, уһанда шунгажа, загаһа хахуулидажа, хүүелдэжэ байһан үхибүүдһээ: ”Зай, үхибүүд, уһан дулаан гү? Загаһан олон гү, хэр баригданаб?” - гэжэ асуубабди. Үхибүүд нэн түрүүн, үсэгэлдэр үдэшэлэн нютагайнь Соелой ордоной тайзан дээрэ Һорнии баянай роль наадаһан Чимидыемнай хамагһаа түрүүн таняад: ”Загаһан олон даа... Һорнии баянай бэеын шэнээн томо загаһад дүүрэн... Иимэнүүд!” - гээд, гараа арбайлган харуулжа, шогтойгоор энеэлдэн харюусаа бэлэй. Ганса бүдүүн зон Чимидэй наадахые һонирхожо харадаг бэшэ, үхибүүдшье аргагүй ехээр һонирхожо харадаг байһан юм. Тэдэнэр ехэнүүд зон болонхой, мүнөөшье хүрэтэрөө дурсан һанажа ябаһаниинь дамжаггүй. Иигэжэ гастрольдо ябахадамнай: “Энэ зүжэг нэгэ хараад сэдьхэлээ ханажа садахаар бэшэ зүжэг, дахин бидэндээ заабол асаржа харуулыт даа. Одоол шэхэнэй шэмэг, нюдэнэй хужар гээшэмнай энэл ха юм даа!” - гэжэ хүдөө нютагаймнай харагшад урихаһаа гадна гуйдаг байһан юм. Харагшаднай хүнгэн машинаараа манай хойноһоо нютагһаа нютаг хүрэтэр даханхай хүрэжэ ерээд, “Будамшуу” зүжэгыемнай дахин-дахин дабтан хаража, урма зоригоо нэмэдэг, сэдьхэлээ хүлгүүлдэг гуримтай һэн.
1999 оной намар ээлжээтэ театрайнгаа хаһа нэгээд, энэ гайхамшагта “Будамшуу” гэжэ зүжэгөө “Мянгадахи удаагаа наадахамнай” гэжэ соносхоһыемнай театрай заал соо багтахаар бэшэ олон зон сугларжа, хабархажа, баярлажа хараа бэлэй. Зүжэгэй эхилхын урда театрhаа доохонуур байдаг ногоон базаар (рынок) хүрэтэр зон билет һуража зогсоод һэн. Арад зоноймнай энэ зүжэгтэ иимэ анхаралтайгаар хандажа, иигэжэ һонирхожо хараһан үйлэ хэрэгтэ Чимит Дарижаповичай габьяа айхабтар ехэ байһан юм. Буряадай арадай артист Чимит Дарижапович Ринчинов түрэл Буряад театрайнгаа хүгжэлтын замда аргагүй ехэ хубитаяа оруулһан, арад зонойнгоо сэдьхэл зүрхые баяжуулһан, далижуулһан, һүр һүлдыень үргэһэн гайхамшагта буряад зүжэгшэдэймнай нэгэн боложо ябаһан хүн байгаа гэжэ онсолон тэмдэглэхэ байнаб. Энэ Һорнии баянай роль эрхимээр наадаһанайнь түлөө Чимит Ринчиновта Буряад Республикымнай Гүрэнэй шан олгогдоһон юм.
Чимит Дарижаповичай хүн шанар тухай дурсаагүйдэ аргагүй. Чимит ехэ сэхэ зантай хүн байһан. Өөрынгөө хэлэһэнһээ гараа гэжэ байхагүй, заабол хэлэһэн соогоо ябаха, хэлэһэн соогоо ажал хэрэгээ бүтээхэ. Мүн урагшаа һанаатай байхаһаа гадна, хүн зондо ехэ туһатай хүн юм һэн. Театрайнгаа профсоюзно комитедэй түрүүлэгшээр бүхы наһандаа гэхээр ябажа, ямар ехэ туһа, нэмэри зон нүхэдтөө үзүүлээ гээшэб; дутуу дунда бүлэтэй айл зондоо туһаламжа үзүүлхэ, гэр байрын асуудал нарин нягтаар шиидхэлсэхэ, театрайнгаа ажалшадай сүлөө сагые үндэр хэмжээндэ үнгэргэхэ дурадхалнуудые дээрэ дээрэһээнь оруулжал байдаг һэн. Бүхы дээрээ театрайнгаа ажабайдалда, зохеохы үйлэ хэрэгтэ ехэ һанаагаа зобожо ябадаг хүн байһан юм. Театрай коллективай дунда орео, шухала асуудалнуудай шиидхэгдэжэ байха үедэ мэдээшэгүй, дуулаашагүй боложо бэеэ хуряагаад һуухыень нэгэшье удаа хаража үзөөгүйб. Театрайнгаа түлөө, зоной түлөө оролдожо ябадаг хүн байһан туладань түрэл коллективнай: артистшье байг, ажалшаншье байг Чимит Дарижаповичай хүн шанарыень арагагүй ехээр сэгнэжэ, тэрээндэ ехэ дулааханаар хандажа, харилсажа байхыень оло дахин хараһан, дуулаһаншье байнаб. Арад зомнай иимэ хүниие “зоной хүн” гэжэ зүб лэ нэрлэдэг. Чимит Дарижапович яаха аргагүй “зоной хүн” байһан юм. Хүнэй хүн шанар харгы замда, түрэл нютагһаа холо ябахада бүри элихэнээр харагдадаг гэжэ бултанда мэдээжэ. Илангаяа, сэрэгэй албанда сугтаа ябахада хүнэй зан абари тон эли тодоор үзэгдэдэг, мэдэрэгдэдэг. 1976 оной хабар Москва хотодо амжалтатайгаар үнгэргэдэһэн тоосото гастролиин удаа Улаан-Үдэеэ бусаад, хэдэн хоногто амараад, ажалдаа гарабабди. Ажалдаа гараһан үдэрнэй бидэ хоерто сэрэгэй албанда мордохо гэһэн саарһан барюулагдаба. Сэрэгэй албанда хэды ошохо хүсэлгүй, тайзан дээрэ шэнэ-шэнэ зүжэгүүдтэ оролсожо наадаха дуратай байбашье, дээдэ һургуулиин һүүлээр оройдоол нэгэ жэл албанда ябаха хадаа гэжэл, яахыншье аргагүй, сэрэгэй албанда мордохо баатай болоо һэмди. Эрхүү можын “Чистые ключи” гэжэ газар нютагта оршодог мотострелково дивизиин артеллериин полкодо сугтаа алба гараха боложо, полкын дивизионой разведчигуудай бүридэлдэ оруулагдаад, дальномерщигэй мэргэжэл шудалажа эхилээ бэлээбди. Сугтаа алба хэхэ болоһондоо ехэ баярлаа һэмди. Сэрэгэй алба хэжэ ябахадаа, удангүй Чимидэймни урагшаа һанаатайнь, нарин нягтань тэрэ дары мэдэгдэжэ, полкынгоо комсомолой секретаряар томилогдоод, олон тоото эмхидхэлэй ажалнуудые эрхилжэ, элдэб яһанай сэрэгшэдэй дунда хүндэтэй ябаһан юм. Тэрэ зундаа манай полк Шэтэ можын Степь гэжэ станциһаа холо бэшэ газарта оршодог артполигон дээрэ һургуули хэхэеэ вагондо бүхы техникэеэ тээгээд ошобобди. Хэдэн хоног ябажа хүрөөд, хоер зуу гаран сэрэгшэд палаткануудые бодохоожо, наар дээрэ Чимит бидэ хоер зэргэлээ оро заһажа түбхинэбэбди. Тиигээдшье, артполкымнай һургуули үдэршье, һүнишье боложо, еһотой сэрэг дайнай боложо байһан мэтээр үзэгдэжэ, зүжэгшэн мэргэжэлтэй бидэнэй һонирхол ехэтэ татаһан юм. “Дайсанай нюдэнһөө” далда газарта тааруулжа малтаһан окоп соо түбхинэжэ, дальномерээ тодхоод, үхэр буугай һомоной оножо бууха газар хүрэтэр ямар хэмжээнэй зай байнаб гэжэ гаргажа үгэдэг мэргэжэлтэй бидэ хоер шадал зэргээрээ болоо бэлэйбди. “Тэрэ сагаалса - “дайсанай танк” хүрэтэр хэды зайтайб?” – гэжэ офицерэй оогложо һурахада, жэшээнь: ”Гурбан километр зургаан зуун арбан табан метр зай байна” - гэжэ харюудань һүхирхэлээршни, офицер хадын саана тодхогдоhон үхэр буунуудай батарейдэ сахилгаан утаһаар команда үгөөдхихэ. Удангүй дээгүүрнай үхэр буугай һомон эшхэрэн ниидэжэ, тэрэ сагаалса-танкын тээ наада тээ буужа тэһэрээд, ухаа тооһо бурьюулаадхиха. Тэрэ агаарта бурьялан хөөрэжэ байһан тооһоной холо-дүтыень дальномерээрээ тэрэ сагтань хэмжэжэ абаад: “Хэды метрээр һомон наана бууба!” - гэжэ офицертэ дары мэдүүлхэдэш, тэрэш заһажа ерээд, дахин команда үгэхэдэнь, үхэр буугай һомон сэхэ тэрэ сагаалса-танк дээрэ тудажа, шорой тооһоной сасарха харагдажа, окоп соомнай баярай шууяан үргэлжэ боложо байгша һэн. Гол түлэб, манай полкын сэрэгэй һургуули үндэр хэмжээндэ үнгэржэ, шагнал грамотануудта хүртэжэ, ехэл баяртайнууд дивизиеэ, гэртээ бусаһан мэтээр, хүрэжэ ерээ бэлэйбди.
Сэрэгэй албанда хоер зон ябахада ехэ амар байһан юм. Нүхэрэйнгөө мүр түшэхэ сагууд боложол байгша һэн. Хүндэ ушарай болоошье һаань, бэе бэеэ харалсахаһаа эхилээд, хээрэ холо ябаад, хубсаһа унтарияа һэлгэхэ, полевой кухниһээ эдеэ хоолоо тааруулжа абаха мэтын жэжэ божошье һаа, амидаралда хабаатай нарин асуудалнууд гаражал байдаг һэн. Харин, хөөрэлдэхэ юумэмнай гансал театрай ажабайдал, наадажа үрдиһэн зүжэгүүднай бологшо һэн. Жэл соо сугтаа хүдэлжэ үрдиһэн бэлиг түгэлдэр театрай үндэһэн һуури табигшад болон сугтаа дээдэ һургуулида һураһан нүхэд тухайгаа, тэдэмнай ямар рольнуудые хэр урагшатай наадажа байна хаб гэхэ мэтэһээ эхилээд хөөрэлдэхэ, һаналаараа хубаалдаха юумэмнай барагдашагүй олон байгаа. Театр ходо Москва ошожо байдаг бэшэ ха юм даа. Москвада үнгэргэгдэһэн гастрольдо хабаадажа, гүрэнэймнай урдаа хараха Малый театрай тайзан дээрэ, ородой агууехэ зүжэгшэдэй харагшадтаяа бэлиг шадабаряараа хубаалдаһан тайзан дээрэ гаража, тэдэнэй амилһан агаараар амилжа наадаха хубитай байһамнай, залуу ябаһан бидэндэ, үльгэр мэтээр үзэгдэжэ, арагагүй дулаахан мэдэрэл сэдьхэл соомнай үлээһэн юм. Илангаяа, агууехэ зүжэгшэн Игорь Ильинскийн гримоуборно соо грим хэжэ, зүжэгтөө бэлдэжэ һуухада залуу зүжэгшэдтэ гайхалтайл байһан юм.
Али нэгэ даабаряар, оройдоол үдэрэй хугасаада, Чимидтэеэ иишэ тиишээ таһаржа ябаашье һаа, үдэшэлэн уулзахадаа удаан уулзаагүй зон шэнги аргагүй дулааханаар үдэрэйнгөө һони хөөрэлдэжэ, хубаалдажа һуугша бэлэйбди. Һайн зантай хүн хаанашье ябахадаа, сагай байдалай хэды хубилаашье һаа, ондоо болодоггүй, зон нүхэдтэеэ харилсадаг гуримаа алдангүй тэрэл шэгээрээ харилсажа ябадаг гэжэ тон үнэн. Чимит Дарижапович иимэл хүнүүдэй нэгэн байхаһаа гадна ямар олон нүхэдтэй байгаа гээшэб! Ганса Буряад орон нютагтаа бэшэ, Монгол орондошье нүхэдынь олон байһан юм. 2004 оной орой намар Монгол ороной ниислэл Улаанбаатар хотодо үнгэргэгдэһэн театрай олон уласай фестивальда хабаадахаяа ошоходомнай: ”Чимит ерээ гү?” - гэжэ, монголой театрай зүжэгшэдһөө эхилээд, ажалшад хүрэтэрөө асуугаад, хүлеэгдээгүй уйдхартай мэдээсэл гэнтэ дуулахадаа, ухаа алдажа, ямар ехэ гашуудалда абтаа гээшэб. “Һайн нүхэртэй байхын тулада, өөрөө һайн нүхэр бай” - гэжэ арад зоноймнай дунда хэлсэдэг оньһон үгэ, олон нүхэдэйнгөө дунда эрхим һайн нүхэрынь боложо ябаха буянтай байһан Чимидтэ тон сэхэ хабаатай…
Владивосток хотодо театрай дээдэ һургуулида һуража ябахада хүдөөгэй хүбүүд, басагадта ехэл һонин байгша һэн. Артистын орео мэргэжэл шэлэһэн хори һайса гаран залуушуул Буряад оронойнгоо аймаг бүхэнһөө гэхээр зон нэгэ ехэ бүлэ мэтэ хамта һуража, эбтэй эетэйгээр ябаабди. Чимидтэй нэгэ таһалга соо С. Хажитов, А. Ермошкин, Л. Манханов болон Д. Сультимов гэгшэд хамта байхадаа хамагаа хөөрэлдэжэ, үглөөнһөө үдэшэ болотор сүлөөгүй һуража, ехэл дулааханаар харилсажа ябагша бэлэйбди. Чимиднай найдабаритайгаараа һара соо хооллохо эдеэ хоолойнгоо мүнгэ барижа, нарин нягтаар тааруулжа хубаагаад, һара соогоо хүргэдэг һэн. Һайндэрэй болоходо комната соогоо суглаа хээд, хооллохо мүнгэнһөө урьһаар абажа, һайндэртэ хэрэглэдэг байгаабди. Чимиднай ехэ дурагүйгөөр: “Нютагһаа холо ябаһан зон мүнгэнэйнгөө дууһахада юугээ эдижэ ябаха зонбибди?” - гэжэ, һанаагаа зобожо хэлээшье һаа, шиидхэбэрииемнай дэмжэдэг һэн. Гурбадахи курсада һуража ябахадаа Чимиднай яхад яһанай Татьяна басагые хөөршөөгөөд, тэдэь хоёр хани халуунаар нүхэсэжэ эхилээд һэн. Татьяна басаган мүн лэ манай дээдэ һургуулида бидэнэрһээ нэгэ анги доогуур һуража ябаһан юм. Чимиднай дээдэ һургуулияа улаан дипломтай дүүргэһэнэйнгээ һүүлээр Татьянатай гэр бүлэ боложо, хуби заяагаа холбоод, ан-бун түбхинэжэ һуубад. Хоер хөөрхэн басагадтай болоо һэн. Мүнөө Якутск хотодо багшын ажал эрхилжэ ябаһан ехэ басаган Надиһаань гараһан Дмитрий хүбүүн томо боложо, хамагаа хэжэ, үбгэн абаяа дууряажа, урагшаа һанаатай хүн боложо ябана гэжэ дуулаад, ехэтэ баясадагби. Бага басаган Майяһаань гараһан хүбүүхэн гурба наһатай болонхой, мүн лэ Якутск хотодо эхэ эсэгэтэеэ амидардаг.
Арадаймнай дээжэ хүбүүдэй нэгэн болохо Буряадай арадай артист, Буряадай Гүрэнэй шангай лауреат Чимит Дарижапович Ринчинов мэндэ ябаа һаа, жара наһанайнгаа дабаан дээрэ жаргажа ябаха һэн. Теэд... Дан лэ эртэ, зохеохы наһанайнгаа түлэг дунда алтан дэлхэйһээ халин ошоһониинь харамтай байдаг.
Ажабайдалай түргэн урасхал дунда, олон тоото он жэлнүүдэй ходорон үнгэрөөшье һаань, Чимит нүхэрэймни үри һадаһад ажабайдалдаа урагшатай, амжалта түгэс ябажа, Буряад орон нютагһаа эшэ үндэһэтэйбди гэжэ эсэгынгээ арюун сэбэр нэрыень дээрэ үргэн наринаар сахижа, доодо үедөө залгуулан дамжуулжа ябаха гэжэ ехэтэ найданаб. Мүн, арад зоноймнай сэдьхэл зүрхэндэ гэрэлтэ дурасхаалынь хэтын хэтэдэ мүнхэрэн үлэхэнь дамжаггүйл.
