«Залуугаймнай шубууд»… Иигээд лэ үни удаан хүлеэһэн зүжэгнай тайзан дээрэ гарабал даа. Мэргэжэлтэ найруулагша Москва хотоһоо ерэжэ, манай зүжэгшэдтэй хүдэлөө, тайзан дээрэ гараһан зүжэгшэнэй алхам бүхэн, нюдөө сабшахаһаа эхилээд хүдэлсэ бүхэниинь харагшада өөрын ойлгосо дамжуулха ёһотой, мэргэжэлэйнгээ энээхэн жолоое найдамтайханаар барижа абаһан зүжэгшын тайзан дээрэ бүтээжэ байһан хүдэлмэридэ хаража һууһан хүн этигэнэ ха юм.
Уряалаар бууһан найруулагшамнай энэ ойлгосын талаар дабталгын ехэ хүдэлмэри ябуулба юм бэзэ, гэбэшье буряад хүниие доторой талаһаа гүйсэд ойлгожо абаад лэ иимэ хүдэлмэри хэмээр байгаал даа. Ювеналий Александрович Калантаровта буряадай дотор орожо байха забшье байгаагүй, буряад соёл, заншал, гуримуудые мэдэхэгүйһээ гадна, буряад хүниие түрүүшынхиеэ хаража байһан хүнэй хүдэлмэри олоной шүүбэридэ табигдаба гээшэ.
Энэ талаар һанаанда таараагүй юумэ олон, олон тоото хорюултай заншалнууд хазагайруулагдаа, тайзан дээрэ бүтүү ехэ хүлгөөн, эхи захагүй үргэлжэ ехэ уйлалдаан, далай гүнзэгы сэдьхэлтэй, элинсэгһээ нааша дамжан ерэһэн һургаалтай түбшэн арадай гэнтэ оромоо алдаад, гэгэжэ, гүйлдэжэ захалхада худалай ехэ худал тобойжо гарана...
Зүжэг тухай. Ион Друцэ энэ зүжэгөө сүлөөтэй, жаргалтай Совеэд эхэ ороноймнай үшөө «мэндэ» байхада нэгэ нютагай жэшээ дээрэ үндэһэлжэ, амгалан һайхан саг, хамтын ажалай гүрэн түрэеэ тэжээжэ, тэдхэжэ байһан үе харуулжа бэшэһэн байгаа. Найруулагшамнай тэрэ сагые зоной зоболон, арад зониие хохидолдо асарһан айхабтар ехэ алдуу гэжэ тоолодог, бодолоо хубилгахагүй, тэрээн дээрээ лаб тогтоһон хүн юм. Тиигэжэ тэрэ төөриһэн зоной зоболонто үеые харуулха гэжэ оролдоо. Тэрээнһээнь юун гээшэ тобойжо гарабаб? Хараял даа: Зүжэг соо оройдоошье үгы «Партия и народ ЕДИ Ы» гэһэн уряа эгээл дээгүүр, томо үзэгүүдээр харагдана. Арад нам хоёр хэзээдэшье нэгэн бэшэ, нэгэдэлэйнь зангилаа таһаранхай гэжэ тэрэ «Н» үзэгыень абаад, доро, тайзанай тэг дундуур шахуу табижархиба. Энэ зүжэгөө табижа эхилхэһээ «Мүнөө үеын уянгата зүжэгтэ хүнүүд,.. хараасгайнууд,.. аргалай уняар» гэжэ гол шэглэлыень тодорхойлһон байгаа, «Мүнөө үеын уянгата зүжэгтэ…» гэһэн үгэнүүдыень гол ойлгосо болгожо абаха ёһотойбди, энэ хадаа найруулагшын өөрөө хэлэһэн үгэнүүд. Тиигээд байхада Совед ажабайдалые хосоргохо хэрэгтэ горитойхон «хубитаяа» оруулһан, арад зоной этигэл алдуулһан намай дээдын хүтэлбэрилэгшэдэй өөрынгөө нэрэ алдарые үргэхэһөө ондоо юумэ хэхэеэ болёод байһан саг һамбаашалан урбалта хэжэ, нам гээшые хорюултай болгоод, тэрэ ехэ гүрэниие һандаргажа, хубисхалһаа хойшо үлэсхэлэн үедэшье, Эсэгын ехэ дайндашье, дайнай хойшолон һэргээн бодхоолгодошье улаан шуһаа гамнангүй, унтаха нойргүй ябажа байгуулһан бүхы баялигые үбэршэлжэ, арад зондо үгырэл, һандарал асаржа ерэһэн һэшхэлгүйшүүл орожо ерээд, тэрээхэн «Н» үзэгые тайзан дээрэ гаргажа табиһан болоно. Энэ дүйбөөлгые зүбөөр ойлгохо хүндэшье бэшэл даа – «Идите вы На…» бэшэ юм гү?
Найруулагшамнай тэрэ үгэ соо байһан табан үзэгүүдэй дундаһаа эгээл энэ үзэгые ехэл мэргэн олоо байна…
Энэ зүжэг харахаяа ерэгшэд иимэрхүү бодолтойгоор хараад туршаарайгты даа, тэрэ хүлгөө-хүймөөмнайшье, байн, хубилхагүй юм гү?
Үнгэрһэн түүхэдээ хандаса хүн бүхэнэй адли бэшэ байдаг, театртаа ерэһэн манай харагшад доро дороо өөһэдын һанамжатай байха бэзэ, байхашье,.. дээрэ бэшэгдэһэн бодомжонууд таанарые заал һаа иигэжэ ойлгогты гэһэн бэшэ, арад зоноо хүндэлжэ үндыһэн би тиигэжэ хэлэхэ эрхэгүйб, тиигээ һаа ондоо бодолтой хэн нэгэниие баһаһан ябадал болохо, ушар тиимэһээ намайе өөрыемни зүбөөр ойлгохые бодооройгты даа, гуйнаб…
