БУРЯАД ХЭЛЭНЭЙ ҮДЭР

Шаргал намарай, шара набшын хаhада Буряад дайдадамнай үнгэржэ заншал болоhон эхэ түрэл хэлэнэймнай hайндэр жэлhээ жэлдэ хабаадагшадайнгаа тоогоор үргэдэhөөр  үргэдэжэ, жэлhээ жэлдэ аша үрэ ехэтэйгээр, жэлhээ жэлдэ үргэн дэлисэтэйгээр үнгэржэ байдаг болоо. Арбан hарын 25-да ээлжээтэ, наймадхи hайндэр үнгэрбэ гээшэ.
3088

Эдэ үдэрнүүдтэ буряад хэлэ дэлгэрүүлхэ, хэлэнэй хүгжэлтэдэ ехэ нүлөө оруулха олон хэмжээ ябуулганууд үнгэрөө. Жэшээнь, республикын hурагшад болон оюутад найруулга бэшэлгын болон уран уншалгын мүрысөөнүүдтэ хабаадаа.

Һүүлэй жэлнүүдтэ буряад хэлэнэй хүгжэлтэдэ зорюулагдаhан сайтнууд, буряад аялга дуунуудай, уран зохёолой, үндэhэтэнэй номой hангай сайтнууд буряад хэлэн дээрэ бии болоо… Онсолон хэлэбэл, эхэ түрэл буряад хэлэмнай даб дээрээ хосорон ошоогүй, гэбэшье хэлэнэй хожомой байдалда hанаагаа зобомоор. Хүгжөөхэ ехэ хүсэншье байна, үргэлжэлүүлжэ ябаха хүсэл, эрмэлзэлтэй хүнүүд, хүүгэд, залуушуулшье байна, зүб мүрөөр энэ ехэ хүсэеэ элсүүлхэ хэрэгтэйл даа. Республикын үндэhэтэнэй номой hан «Үнэр hайхан буряад хэлэн» гэhэн даабаритай сүлөө бэшэлгээр мүрысөө үнгэргөө. Һургуулиин шабинар болон оюутадай дундаhаа Зэдын аймагай С. Н. Сосоровой нэрэмжэтэ Сагаатайн дунда hургуулиин 10-дахи классай hурагша Буян-Дэлгэр Цыренжаповагай найруулга эрхим сэгнэлтэ абаhан байна. Тиихэдэ ехэшүүлэй дунда иимэ мүрысөөн үнгэржэ, үндэhэн буряад нэгэдэхи лицей-интернадай буряад хэлэ бэшэгэй багша Цырендолгор Бадмацыренова түрүүшын hуурида гараа.

Буряад хэлэ мэдэхэшүүлэй хоорондо «Табан сэсэн» гэhэн мүрысөөн үнгэрбэ, багшанарай дунда мэргэжэлэй hургуулиин дэргэдэ уран уншалгаар мүрысөөн үнгэржэ, шалгарhан hурагшад болон оюутад шагналнуудаар урмашуулагдаа.

Республикын мэдээсэлэй түбэй дарга Жанна Чимитовна Дымчиковагай ударидалга доро айхабтар hонин диск бэлдэгдэжэ гараба. Хүүгэдэй дуунуудые хүүгэдэй гүйсэдхэhэн «Би томо болооб» гэhэн дискын Буряад орондо түрүүшынхиеэ хэблэгдэжэ нара хараhан ушарые үндэр сэгнэлтэ үгэжэ тэмдэглэглэмээр байна. Буряадай гүрэнэй ехэ hургуулида «Танилсая, нүхэд!» гэhэн наадан мүрысөөнэй гуримаар үнгэрөө. Тиихэдэ тэндэ «Эрхим диктант», «Эрхим оршуулга», «Эрхим найруулга», «Фонетическэ мүрысөөн» үнгэрhэн байха юм. Эндэ оюутадтай суг багшанаршье хабаадалсаа.  

Буряад ороной нютаг нугануудаар, илангаяа хүдөө тосхонуудта ямарханшье уридшалан хараалагдаhан даабари үгыгөөр, юрэл хүхюу хөөрөөнүүдые дэлгэжэ, зониие хүхеэжэ ябадаг хүнүүд элбэг байдаг. Энэ ушар хараадаа абажа, иимэрхүү hонин, худалшье гээ hаа худал, үнэншье гээ hаа үнэн, юрэдөөл үнэн худал хоёрой хоорондуур хөөрэлдэжэ байдаг ушарые тайзан дээрэ гаргаха бодол Улаан-Үдэ хотын ниитэ асуудалнуудаар хорооной Залуушуулай талаар хүтэлбэриин таhагта Эрдэни Дымчиковэй ударидалга доро мүндэлжэ, ябан ошон замаа оложо, тайзан дээрэ гараба гээшэ.

Заншалта болоhон номой дугылан дээрэ энэ жэлэй эрхим диск гээшэ элирүүлэгдэhэн байгаа. Тиигэжэ буряадай арадай артист Билигма Ринчиновагай дуулаhан дуунуудтай «Абын үндэр үреэлээр» гэhэн диск эрхимлэжэ тодороо.

Газар дэлхэйдэ сэгнэхэ, аршалха юумэмнай гансахан – үндэhэн буряад хэлэмнай. Эхэ хэлэеэ хүндэлжэ, ухаатай hэргэлэн, урагшатай урматайл ябыт даа!

Энэ hайндэрые эмхидхэн байгуулагшад гэхэдэ:

Буряад Республикын Засаг газар, Буряад Республикын Арадай Хурал, Бүгэдэ буряадай үндэhэн соёлой эблэл, Улаан-Үдэ хотын Захиргаанай hуралсалай талаар хороон. Энэ hайндэртэ Буряад Республикын толгойлогшо В. В. Наговицын түрүүтэй олон тоото албан хаагшад, артистнар хабаадалсажа, найр наадые удхатай, үзэмжэтэй болгоо гэхэ хэрэгтэй.

 

Читайте также