1934 оной хабар Бурят-Монголой АССР-эй уран зохёолшодой нэгэдэхи ехэ хурал (съезд) зарлагдажа, эндэ Буряадай уран зохёолшодой холбоон байгуулагдаhан байгаа. Энэ съездые, hая мүндэлhэн уран зохёолшодой холбоониие Максим Горький амаршалhан юм гээд түүхэдэ оронхой.
Буряад арадай уран зохёолой 80 жэлэй алдарта зам тухай үе үеөөрнь тайлбарилан дэлгэрэнгы элидхэл уран зохёолшодой холбооной түрүүлэгшэ Матвей Чойбонов хээ. Энэ үе соо арадай уран зохёолой ханзада 70 гаран романууд, 150 гаран туужанууд, 300-гаад поэмэнүүд, зүжэгүүд, шүлэгүүд, дуунуудай үгэнүүд оронхой. Манай арадта уран зохёолой алатан хаhа гэжэ байгаа ха юм даа. Томо зохёолшодой нэрэнүүд, томо-томо зохёолнууд, арадай хүгжэлтэдэ горитой нүлөө үзүүлhэн, ажал, баатаршалгада уряалhан, тиигэжэ үсөөхэншье hаа, үндэр заяатай арадаймнай hүлдэ боложо мүнхэрөө. Сагай хүлгөөндэ, шэрүүн жэлнүүдтэ дайрагдажа, хохидолдо оробошье, гуурhаяа гарhаа табяагүй, тэмсэлэй дундуур оролсон ябадаг уран зохёолнай даб дээрээ найдамтай гарта, ном хэблэлгэ үсөөрбэшье, хэзээ нэгэтэ нара хараха ээлжэндээ бэшэгдэжэ байhан зохёол үсөөн бэшэ. Гансал хожмой үедэ hанаагаа зобомоор, юуб гэхэдэ уран зохёолдо hэдэбтэй хүнүүд бэшэхэ, үе сагайнгаа эрилтээр гуурhаяа гартаа барихал байха, теэд уhанай урасхал мэтэ үнжэгэн зөөлэхэн буряад хэлэмнай тэдэ зохёолнуудыень хэрэ дааха юм даа? Оршуулhан зохёолнуудай саг ерэшэхэгүй юм гү, гэжэ hанаагаа зобомоор байдаг.
Уран зохёолшодые амрашалжа энэ үдэр Буряадай Үндэhэтэнэй номой hанда сугларhан зоной найдал дэмы байхагүй юм бэзэ. Буряад Республикын Соёлой hайд Тимур Цыбиков, республикын хүгжэм зохёогшодой холбооной түрүүлэгшэ Лариса Санжиева, Буряадай үндэhэтэй үзэсхэлэн дэлгэдэг газарай захирал Татьяна Бороноева, Оперо болон баледэй театрай захирал Аюна Цыбикдоржиева, Эрхүү можын уран зохёолшодой холбооной харюусалгата нарин бэшэгэй дарга Татьяна Ясникова болон бусад гаража амаршалгын үгэнүүдые хэлэбэ.
Республика дотороо бүгэдэнэй хүндэдэ найдамтай хүртэнхэй Ветерануудай зүблэл бии бэлэй, тэрэнэй түрүүлэгшэ, Буряад Республикын хүндэтэ эрхэтэн Ревомир Гармаев, Россиин уран зохёолшодой холбооной харюусалгата нарин бэшэгэй дарга Светлана Вьюгова, уран зохёол шэнжэлэгшэ Владимир Дудченко гэгшэд амаршалжа, баярай үгэнүүдые хэлэбэ.
Мартын 29-нэй хоёрдохи үдэрэйнгөө уулзалгые уран зохёолшод, айлшад Байгал далай дээрэ үнгэргөө.
