ХОРИ ХАТАН. ҮРИИН ҮРИДЭ, АШЫН АШАДА…

«Урин хабартаа ганганалдаад, урда зүгhөө зэлэ татан, Хун шубууд эхэ түрэл тоонтоёо эрьежэ ерэбэ, харыт, хүн зон! Хун гарбалтай, хуhан сэргэтэй Хори буряад обогтон, галаа бадараажа, гарбалаа сахижа, олон зуугаад жэлнүүд соо адуугаа танихагүй баян, айлаа танихагүй үнэр азатай, жаргалтай hуунабди! Элинсэг эсэгэмнай – Хорёодой, элинсэг эхэмнай – сүн сагаан Хун, үриин үридэ, ашын ашада Хүхэ мүнхэ Тэнгэри дороо, хүрьhэтэ алтан дэлхэй дээрээ хэтын хэтэдэ мүнхэ байхатнай болтогой!»
Николай Шабаев
4738

Иимэ дуудалгаар Хориин аймагай «Наран хада», «Ашангын эрьедэ» гэhэн арадай ансамбльнуудай Хун Сагаан шубуудаа угталгын ёhолол тайзан дээрэ үнгэргэжэ, энхэргэн эхын жаргалда гэжэ байгуулагдаhан Хори хатан хүшөө шадараа болбосон болгожо, бүхыдөө тус комплексые дүүргэхэ хэрэгтэ зэрюулагдаhан нигүүлэсхы сэдьхэлэй наадан зугаа Буряад театрай ордон соо энэ hарын 19-дэ олон зоной хабаадалгатайгаар, үргэн дэлисэтэйгээр үнгэрбэ.

                                    Хаан түрэеэ үргэн мандуулагша,

                                   Орон түрэеэ одоор бадаруулагша,

                                   Оройн шэмэг, огторгойн наран – арад түмэн!

                                   Хаанай түшэмэл, хүндэтэ айлшад,

                                   Тайжанар, найжанар!

                                   Танай үмэнэ

                                   Алтан жолоо – алдар солые,

                                   Мүнгэн дүрөө – мүнхэ солые

                                   Дээрэ барин, доро hүгэдэн,

                                   Айладхая-аа!..

Таанар, маанарые

Таатай зохидоор уулзуулhан

Тайбан үдэрэй амар мэндэ,

Хүндэтэ нүхэд! –

иигэжэ эхилээд лэ Буряадаймнай сэнхир дэлгэсэй одод Гүнсэмаа Тудупова Даша-Доржо Болотов хоёр үдэшын туршада энэ наадые үзэмжэтэй зохидоор хүтэлжэ гарабад. Энэ үдэшэеэ нээхэ гэжэ Хори гарбалтанай нютаг бүхэнhөө эндэ орожо ерээд байhан аймагуудай захиргаануудай толгойлогшод болон түлөөлэгшэд тайзан дээрэ гаража, энэ хэрэгые дэмжэжэ, олоороо орожо ерэhэн айлшадтаа баяр хүргэжэ, үдэшэеэ нээhэн дээрэ тоолобод. Нэрлэбэл: Хориин аймагай Захиргаанай толгойлогшо Ширабдоржиев Юрий Цыремпилович, Яруунын аймагай толгойлогшо Шагдаров Цыденжап Григорьевич, Үбэр Байгалай хизаарай Агын аймагай Захиргаанай түлөөлэгшэ Жигжитов Нордоп Дамдинович, Баунтын аймагай Захиргаанай толгойлогшын орлогшо Будаев Леонид Борисович, Загарайн аймагай Захиргаанай толгойлогшо Бурлаков Александр Владимирович, Хэжэнгын аймагай Захиргаанай толгойлогшо Лхасаранов Геннадий Зундуевич, Мухар-Шэбэрэй аймагай Захиргаанай толгойлогшо Молчанов Владимир Николаевичые, тиихэдэ депутадуудай Зүблэлнүүдэй түрүүлэгшэнэр: Хориин аймагай – Орлов Анатолий Константинович, Яруунын аймагай – Дугаров Эрдэни Бадмаевич, Хэжэнгын аймагай – Шойдоков Батор Нимаевич.

Буряад Республикын Правительствын зүгhөө Буряад Республикын Толгойлогшын Захиргаанай хүтэлбэрилэгшын орлогшо Жамбалов Баяр Владимирович, Буряад Республикын Һуралсалай болон эрдэм ухаанай hайд Дамдинов Алдар Валерьевич,  Буряад Республикын Арадай Хуралай депутат Гунзынов Галан Дамбиевич, Буряадай Уран зохёолшодой холбооной түрүүлэгшэ Чойбонов Матвей Рабданович, Бүгэдэ Буряадай үндэhэн соёлой эблэлэй орлогшо юрэнхылэгшэ, Улаан-Үдэ хотодо ажаhуудаг Хориин аймагhаа гарбалтанай эблэлэй түрүүлэгшэ Дагбаев Эрдэм Данзанович болон бусад тушаалтад эдэбхитэй хабаадабад. Ахын аймагай Захиргаанай толгойлогшо Балданов Баяр Дашиевич ехэ хубитаяа гэр бүлынгөө болон аймагайнгаа зүгhөө оруулба.

Иигэжэ олон зоной хабаадалгатай нигүүлэсхы зорилготой хэмжээ ябуулга тон зохидхоноор үнгэрбэ гээшэ. 

Яруунын аймагаар Субарга барилга түрүүлэн эхилhэн, ехэ дэлгэрэнги, нютаг нютагаараа барижа захалаад, hүүлэй үедэ угай Субарганууд бодхоогдожо эхилээ. Угай Субаргануудые бариха тухай аймагай Захиргаанай толгойлогшо байhан Дамби Базарович Дамбаев үүсхэл гаргаhан гэлсэдэг… Хэн нэгэнэй үндэр нэрэдэ зорюулжа бодхоhон Субарганууд бии. Жэшээнь, Молон багшын субарга,.. Түрхэл нуурhаа холо бэшэ Шойжод хатанда зорюулжа баригдаhан Субарга. Ерээдүйн Бурхан багша Майдар гэгшэ буужа ерэхэдээ заатагүй Яруунын дайдада бууха юм ха, Дамба ноёной адуун hүрэг соо Майдар бурханай хүлэг болохо ногоон зүhэтэй унаган мүндэлхэ гэhэн домог байдаг. Тиигэжэ үе сагуудые холбон байгуулагдаhан Субарга Шойжод хатанай hайхан заяагаар арад түмэндөө Майдар бурханаа моритойнь угтажа абаха арга олгогшо аа гү? 

Хүн гээшэ алтан дэлхэйдэ мүндэлжэ ерэхэдээ, заал hаа ямар нэгэн үүргэ дүүргэхэ, hайн хэрэгүүдые үйлэдэжэ, эхилhэн нарихан зүргэеэ дардам hайхан харгы болгожо, хойто үедѳѳ дамжуулан үлээхэ нангин табисууртай ерэдэг юм.

Эхэ зургаан зүйл, хамаг амитанай туhын түлѳѳ оролдожо, буян үйлэдэжэ ябаха гээшэл амита юртэмсын нэгэн боложо мүндэлhэн хүн түрэлтэндэ дээдын заяагаар үгтэhэн табисуур байха ёhотойл даа. Иигэжэ бүхы наhаяа зоной түлѳѳ оролдолгодо зорюулжа ябаха гээшэ дээдын ехэ жаргал гэжэ тоологдохо ёhотой.

Наран хатан эжын үбэр талада, Хори буряадуудай ажаhуудаг бүхы нютагуудые нюур талаараа зүглэн, hүн эдеэгээрээ сэржэмдэжэ байhан удхатай хүшөө Хори хатадта зорюулагдан табигдажа, энхэргэн эхын жаргал түхөөн байгаа сагта арад түмэн амгалан тайбан ажаhууха ёhотой!

Зай, хүндэтэ нүхэд, Хориин арбан нэгэн эсэгын алдарта хүбүүд басагад, айлшад, нигүүлэсхы сэдьхэлэй дулаан ольhондо бадарhан hайхан хэрэгнай мүнхэ болог, уг удамаа hанажа, дурсажа, сахижа гамнажа ябагты!

Жэлэй дүрбэн сагта

Жэгдэ hайхан үнгэтэй

Хориин дайда, хабтайжа,

Холын холуур суутай.

Хун шубуун гарбалтай

Хуhан модон сэргэтэй

Хори буряад омогтой.

Хэтын үе дамжуулhан

Элинсэг таабаймнай нютаг –

Эхэ эсэгымнай отог.

 

Үдэшын туршада театрай танхим дүүрэн сугларhан арад зондо наада зугаагаа дэлгээ гэбэл: Хажидмаа Аюржанаева, Чингис Раднаев, Болдын Ганцэцэг, Дашима Согтоева, Эрдэниин Намсалмаа, Роксана Санданова, Юлия Цанг, Хүдөө ажахын академи, «Байгал» театр, Оперо болон баледэй театр, «Булжамуур», «Истоки», «Лотос», «Ольхон», «Жэгүүр», найрал дуушад «Ариг ус», П. Чайковскийн нэрэмжэтэ колледж болон олон тоото бусад арадай уран бэлигтэниие тоолохо болобол барагдахагүй олон шэнги. Барандань лэ баяр хүргэжэ, гэр хотоороо элүүр энхэ, олоной хэрэгтэ үргэлжэ оройдонь лэ ябажа байхатнай болтогой гэжэ юрөөл айладхамаар лэ байнал даа. Тиимэл байхань болтогой!     

 

Читайте также