Буряадаймнай олондо мэдээсэл тараадаг эмхи зургаанууд барандаа хабаадалсаа, тиигэжэ эдэ үдэрнүүдэй туршада республикымнай арад зон сэнхир дэлгэстээ, hонинуудай хуудаhанууд дээрэ гараhан дэлгэрэнгы мэдээсэлнүүдые, энэ жэлэй нааданай дүнгүүдые яhала хараа, уншаа байха. Юу хэлэхэб, бүхэли ехэ Монгол ороной аяар тэрэ зүүн-хойто захада хүшэр зам гаталжа, «хэе», «байгуулая», «бүтээе» гэhэн эрмэлзэлтэй зүрхэтэйл зон суглараа гэжэ абаhаар хэлэхэ шухала. Чингис хаанай үлгы тоонто Дадал сомондо ажаhуудаг 2 000 гаран буряадуудай 90 хубинь Хори буряад гарбалтан, тиихэдээ эдэ зоной ехэнхинь Хори, Ярууна, Хэжэнгын аймагуудhаа гарбалтай, харин хүршэ Дорнод аймагта бүхыдөө шахуу Ага найман эсэгын үри hадаhад юм байгаа. Газар дэлхэйн буряадуудай суглархада нютагай зон ямар ехээр баярлана гээшэб?! «Алтаргана» наадан анхан эхилхэдээ арадай дуунуудые гүйсэдхэлгын мүрысөөн боложо эхилээд, ябан ошон арадай соёл урлалай бусад зүйлнүүд нэмэгдэжэ, тэрээндэ Ехэ нааданай түхэл шэнжэ бии болоhон байна. Байн эрын гурбан наадан бии болоод, буряадуудай тойрог нютагуудтаа үнгэргэжэ байдаг зунай заншалта hайндэр «Наадам», «Наадан-Сурхарбаан» нэмэгдээд, арад түмэндэ мүрысөөнэй жэбэр хэмhээ хэтэрмэ шэнгэжэ захалаа. Дэлхэйн буряадуудай суглараа хадаа бүхы зүйлнүүдээр мүрысэжэ байхань хэрэгтэйшье юм бэзэ, hонин ха юм, гэбэшье энэ жэлэй наадануудые анхаржа ябахада, түлөөлэгшэд хоорондоо эрилтэеэ шангалжа, мүрысөөнэй охиндо «hогтожо», «эблэрхэ», «нүхэсэл тогтоохо», «бэе бэеэ хүндэлхэ» гэhэн ойлгосонууд «заал hаа диилэхэ» эрмэлзэлдэ булигдажа, халта гэдэргээ гарашана үгы юм аа гү гэмээр шэнги, гэбэшье энэ минии хубиин ажаглалта. Олон наадануудые хаража шадагдаагүй, баримтата киногой харалга-мүрысөөндэ бүхэли үдэрөө hуугдаа ха юм, энэ хадаа минии тэндэhээ анхарhан ажаглалта гээшэ. Алишье сагта ямаршье орон нютагта ябахадаш тэрэл зоболонто мүнгэнэй асуудал хамагай урда гаранхай байдаг. Сагнайшье тиимэ, энэ шиидхэхэнь хүшэр олон тоото асуудалнуудай нэгэн, тиимэhээ энэ Ехэ наадаяа 3 жэлдэ нэгэ удаа үнгэргэжэ байбал тааруу бэшэ аал, арад зоной үнгэрhэн нааданай hүүлээр hэгээ орожо үрдихэнь хэрэгтэй.
Харгы замай асуудал мүн лэ алмалтын ехэ удха шанартай байха. Хоёр ороной түб газар нютагуудта үнгэржэ байдаг «Алтарганамнай» энэ удаа эхиеэ абаhан газартаа эмхидхэгдээ, тиишээ зорижо гараашад наhан соогоо нюдөөрөө харахаhаа болохо зүүдэндээшье үзөөгүй харгыгаа үзэбэ, гэбэшье Чингис хаанай түрэhэн тоонто тиимэ амарханаар хүн бүхэндэ харагдажа байхагүйл юм бэзэ даа, энэ жэлэй «Алтаргана» нааданай эгээл hонирхолтой ушарнуудай нэгэн энэл байба ха юм, энээхэн ябадалдаа төөриhэн, зүдэрhэн-зобоhоноо тоолоhоной хэрэггүй, ойн баярай наадан хадаа Дадал сомондоо үнгэргэгдөө ха юм, энээнhээ хойшо зохид замтай газарнуудаар үнгэрхэ байха, бүхы наhаараа hанажа ябаха дурсалгатай болобобди гэжэ омогорхожо ябаарайт.
