Тэрэ зүблѳѳн дээрэ буряад хэлэн дээрэ албан зургаануудай, эмхинүүдэй нэрэ вывескэнүүдые буряад хэлэн дээрэ зүб бэшэхэ тухай хэлсэгдээ. Мүн баһа буряад хэлэндэ шэнэ үгэнүүдэй, нэрэ томьёоной бии болохо үндэһэн, арга түхэлнүүд харагдажа үзэгдѳѳ. Нэрэ томьёоной хорооной зүблѳѳндэ сугларһан хүнүүд ехэ эдэбхитэй энэ ажалда оролсожо, олон һанамжа дурадхалаа оруулба.
Иимэрхүү дурадхалнууд ороһон байна гэбэл:
- 1930 онууд болотор хэрэглэгдэжэ байгаад, совет засагай үзэл сурталай шалтагаанаар буряад хэлэнһээ хасагдаһан, толи сооһоо гаргагдаһан үгэнүүдээ шэнэ удхатайгаар һэргээхэ (жэшээлхэдэ: нам - партия, улс – республика, сайд – министр, улс түрын – политический, сомон – сельское поселение, дарга – руководитель);
- шэнэ үгэнүүдые (томьёонуудые) бии болгодог фонетикын аргые нарин шудалжа үзэхэ;
- үгын эхин үедэ «һ» үзэгые «с» үзэгѳѳр һэлгэжэ бэшэхэдэ, шэнэ удхатай үгэ гаргаха нэгэ аргань гэжэ ойлгохо (жэшээнь: «һонин - новость», ба «сонин - газета», «һайд – сановник, вельможа», ба «сайд – министр», «һан - казна, ба «сан – финансы»);
- буряад хэлэнэй эшэ үндэһэн болохо монгол бэшэгээ багшанарта, эрдэмтэдтэ, сэтгүүлэгшэдтэ һайса зааха;
- «Россиин Федераци» гэжэ буряадшалжа бэшэхэ бэшэ, харин «Ородой Холбооной Улс», «Глава муниципального района» албан тушаалые «Муниципальна аймагай толгойлогшо» гэхэ бэшэ, харин «Аймагай засаг дарга», «Глава селького поселения» гэһэн тушаалые «Сомон дарга» гээд бэшэхэ һанамжа мүн байна.
Суглаанай дүнгѳѳр зарим үгэ, албан зургаануудай нэрэ зүб бэшэхэ тухай дурадхаһан бэшэг бэлдэгдэбэ, танай һонорто доро үгтэбэ. Энээхэн асуудалаар һанамжа дурадхалаа оруулхые, нээлтэтэй зүбшэн хэлсэхые таанар уншагша олондоо, хэлэ бэшэгэй эрдэмтэн багшанар, мэргэн хүнүүдтээ ханданабди.
|
Мүнѳѳ дээрээ буряад хэлэн дээрэ бэшэгдэнэ
|
Жэнхэни буряад хэлэн дээрэ бэшэгдэхэ
|
|
Буряад Республикын Правительство |
Буряад Улсын засагай газар |
|
Буряад Республикын Толгойлогшо |
Буряад Улсын Толгойлогшо |
|
Һуралсалай ба эрдэм ухаанай министерство |
Эрдэм һуралсалай яаман |
|
Правительствын түрүүлэгшэ |
Засагай газарай түрүүлэгшэ |
|
Правительствын түрүүлэгшын орлогшо |
Засагай газарай түрүүлэгшын орлогшо |
|
министр, hайд |
сайд |
|
Улаан-Үдэ хотын муниципальна байгууламжын толгойлогшо - мэр |
Улаан-Үдэ хотын засаг дарга - мэр
|
|
«Баунтын аймаг» муниципальна байгууламжа |
«Баунтын аймаг» орон нютагай байгууламжа |
|
1. «Хориин аймаг» муниципальна байгууламжын толгойлогшо 2. «Хориин аймаг» муниципальна байгууламжын гулваа |
Хориин аймагай засаг дарга |
|
«Захааминай аймаг» гэһэн муниципальна байгууламжын захиргаан |
Захааминай аймагай орон нютагай захиргаан |
|
«Оёорой» муниципальна байгууламжа |
«Оёорой» сомон |
|
«Доодо Ивалгын» муниципальна байгууламжын хүдѳѳгэй һууринай захиргаан |
Доодо Ивалгын сомоной захиргаан |
|
«Санагын» гэһэн муниципальна байгууламжын хүдѳѳгэй һуурин газарай толгойлогшо |
Санагын сомоной дарга Санагын hомон дарга |
|
гэр байрын коммунальна ажахын дарга |
хотын ниитын ажахын дарга |
|
гүрэнэй ба муниципальна туһа хангамжа |
гүрэнэй ба нютагай захиргаанай үйлэшэлгэ |
|
«Буряад Республикын гүрэнэй ба муниципальна туһа хангамжын олон үүргэтэ түб» гэһэн гүрэнэй бюджетнэ эмхи зургаанай Бэшүүрэй аймагай филиал |
«Буряад Улсын ба орон нютагай захиргаанай олон түрэлэй үйлэшэлгэ үзүүлхэ түбэй Бэшүүрэй аймагай һалбари |
|
полици |
сагдаа |
|
муниципальна |
орон нютагай захиргаанай |
|
уридшалан гарша даалга |
даатхал |
|
гүрэнэй тушаал |
албан тушаал |
|
гүрэнэй алба хаагша |
албан тушаалтан |
|
губернатор |
амбан захирагша |
|
4-дэхи хамтын байра 1-дэхи лицей-интернат |
хамтын байра № 4 лицей-интернат № 1 |
|
ООО |
хизаарламал харюусалгатай бүлгэм (ХХБ) |
|
нээмэл акционернэ бүлгэм |
хуби ниилүүлһэн нээмэл бүлгэм |
|
Мүнѳѳ дээрээ буряад хэлэн дээрэ бэшэгдэнэ
|
Жэнхэни буряад хэлэн дээрэ бэшэгдэхэ
|
|
Россиин Федераци |
Ородой Холбооной Улс |
|
Росси |
Ород Улс |
|
коммерческэ, наймаанай |
аралжаанай |
|
кадрын албан, ажаллагшадтай хүдэлхэ албан |
хүнэй нѳѳсын албан |
|
Уласхоорондын буряадай үндэһэтэнэй фестиваль «Алтаргана» |
Бүгэдэ буряадай «Алтаргана» наадан |
|
дүрэ буляалдалгын барилдаан |
сүлѳѳтэ бүхын барилдаан |
|
бүхэ барилдаан |
буряад бүхын барилдаан |
|
документ, саарһа баримта |
бэшэг баримта |
|
үйлсэ |
гудамжа |
|
Федеральна казначейство |
түрын сангай захиргаан |
|
Финансын министерство |
Сангай яаман |
|
хотын район |
хороо |
|
регион |
нютаг можо |
|
федеральна |
гүрэн түрын |
|
гүрэнэй федеральна эмхи зургаан |
гүрэн түрын эмхи зургаан |
|
республиканска, республикын |
улсын |
|
республикын гүрэнэй эмхи зургаан |
улсын эмхи зургаан |
|
Буряадай республиканска багшанарай колледж |
Буряад улсын багшын колледж |
|
Буряадай гүрэнэй университет |
Буряад улсын ехэ һургуули |
|
Забайкалиин хизаар |
Үбэр Байгалай хизаар |
|
Эрхүүгэй область |
Эрхүү можо |
|
управлени |
захиргаан |
|
директор |
захирал |
|
руководитель, начальник |
дарга |
|
учреждени |
зургаан |
|
председатель |
түрүүлэгшэ |
|
отдел, отделени |
таһаг |
|
филиал |
һалбари |
|
инспекци |
байсаалта |
|
инспектор |
байсаагша |
|
территориальный орган |
нютаг дэбисхэрэй зургаан |
|
представительство |
түлөөлгэтэ газар |
|
полномочное представительство |
бүрин эрхэтэ түлѳѳлэлгэ |
|
предприяти |
үйлэдбэри |
|
экономико |
эдэй засаг |
|
Экономикын министерство |
Эдэй засагай яаман |
|
сүүд |
шүүхэ |
|
парти, нам |
нам |
|
Буряад хэлэнэй һайндэр |
Буряад хэлэнэй үдэрлиг |
