ЗУЛГЫ ДУЛААХАН ЗУНАЙ ХАҺЫН ДУУШАН

Зулгы дулаахан зунай хаhын дуушан, эдир залууhаа «Уяхан лирикын уран биирэ» бариhан уран шүлэгшэ Булад Жанчипов одото үндэр огторгой доро оршолонто дэлхэйн хүрьhэ гэшхэhээр үнгэргэhэн 75 наhанайнгаа ойн баярые эдэ үдэрнүүдтэ тэмдэглэжэ байна.
Николай Шабаев
3903

Булад Намдакович Жанчипов Яруунын аймагай Зүүн-Үльдэргэ һууринда 1939 оной  намар таряашанай бүлэдэ түрэһэн юм.

                                               Зуhалан гэрhээ хүл нюсэгөөр,

Зугаахин даа, зуд эртэ

Зайдан дайдын хургы сээжээр

Зайжа сэнгэн ябаа hэм.

 

Шүүдэр сэмүүн ундаяа

Шэмэн, хүхэн угжажа,

Шэлбэ дээрээ үлгыдүүлэн,

Шэнэхэн сэсэгүүд нойрсоно.

 

Шэхэнэй ойгуур боргооhон

Шэнхинүүр нарин утаhан дээр

Уянгатай аялгаяа

Уйлан хуурдаад зайлашана.

 

Дабхаряатан сэнхирлэгшэ

Дабаан хүтэлэй хаяаhаа

Адуу манаhан Баханхайн

Абяан дуулдана арайхан.

Поэт Булад Жанчипов «Уяхан лирикын уран биирээр» эдир залуугайнгаа зунай хаhын «…зуд эртэ…» үглөөе зураглажа харуулба. Унай, хээрын сэсэг,hүниин дуушан боргооhон, hүниндөө адуу манаашан, үүлэн, үндэр тэнгэриин сахилгаан, үбhэнэй хаhа, үбгэдэй яряан… эгээл иимэ үнэхөөр hайхан байгаалиин, үнэн сэхэ ажалшан арадай нүлөөн доро эрэ болоhон хүдөөгэй хүбүүхэнэй хайрлаха нимгэн сэдьхэлтэй, эхэ тоонтынгоо үнэн сэхэ үринь боложо тодороогүйдэ яахаб?

Булад Намдакович нютагайнгаа долоон жэлэй һургуулида ябахадаа, хоёр хэлэн дээрэ гарадаг аймагай «Сталинец» hониндо һургуулиингаа, мүн нютагайнгаа һонинуудые шуналтайгаар бэшэдэг, түрүүшынгээ шүлэгүүдые толилуулдаг байгаа. Мужыхын соёлой байшанай директэрээр хүдэлжэ ябахадаа, хүдэлмэришэн залуушуулай үдэшын  һургуули, һүүлдэнь Д. Банзаровай нэрэмжэтэ Буряадай Гүрэнэй багшанарай дээдэ һургуули дүүргээ.

Нэгэ үедэ Захааминай аймагай «Ажалай туг» сониной редакторай орлогшоор,  «Буряад үнэн» сониной соёлой, һургуулиин таһагта олон жэлдэ аша үрэтэйгээр ажаллаа. Наһанайнгаа амаралтада гарахынгаа урда зургаан жэлэй туршада Буряадай Гүрэнэй телевидениин  уран һайханай редакциин «Сагай хүрдэ» гэжэ дамжуулга ябуулаа. Тиихэдээ бэлигтэй журналист телвидениин богоhо hаял алхажа ороhон залуу hүрэгтэ журналистикын, буряад хэлэн дээрэ бэшэлгын оньhонуудые тайлбарилжа, хожомынь айхабтар бэрхэ залуушуул сэнхир дэлгэстэ гаража байдаг бэлэй, зарим тэдынь мүнөөшье ажаллаhан зандаа.  

Булат Жанчипов «Хээрын сэсэгүүд» (1968), «Үүлэн шүхэр» (1972), «Сагаан толон» (1985) гэһэн шүлэгүүдэй, поэмын согсолборинуудые сурбалжалагша ябахадаа  хэблүүлһэн байна. Байгаали тухай олон шүлэгүүдынь болоод бүхэли поэмэнь түрэлхи хэлэнэй номуудта оруулагданхай.

Нютагайнгаа хамтын ажахын 60 жэлэй ойдо зорюулжа, «Үлзы һайхан Үльдэргэмнай» гэжэ ном эмхидхэжэ гаргаа һэн. Мүн лэ түрэл ажахынгаа 80 жэлэй ойдо олон авторнуудай бэшэһэн суглуулбари ном гаргалсаа.

«Буряад үнэнэй» тусхай корреспондент Булат Жанчипов 1960 онуудһаа захалжа республикынгаа бүхы аймаг, нютагуудаар, Усть-Ордын, Агын тойрогуудаар, Монголой Булган, Сэлэнгэ аймагуудаар, Тыва республикаар, Москва, Пензэ, Новосибирск, Эрхүү хотонуудаар албанайнгаа хэрэгээр ябажа, очерк, замай тэмдэглэл, зураглал тоогүй олоор бэшэһэн гээшэ. 1990 гаран онуудаар монгол-совет хани барисаанай бүлгэмэй соносхоһон  уласхоорондын очеркистнуудай конкурсдо 1-хи шатын Дипломоор, үнэтэ бэлэгээр шагнагдажа, Монголой телеграфна агенствын (МОНЦАМЭ-МОНГОЛЫН ЦАХИЛГААН МЭДЭЭ) Буряад Республикын корреспондентээр баталагдаад, байд гээд лэ Улаан-Баатар хотоор аяншалдаг болоо бэлэй.

Журналист, поэт, багша, олониитын ажал ябуулагша Булат Намдакович Жанчиповай зохёохы ажалай 50 жэлдэнь зорюулжа шүлэг, поэмэнүүдэй,  очеркнүүдэй, публицистикэ, шэнжэлэлнүүдэй болоод уран зохёолшодой дурасхаалда зорюулагдаһан статьянууд, мүн холо ойрын командировкодо ябаһанаа бэшэһэн замай тэмдэглэлнүүдэй «Уянгын аялга», «Тулгын галнууд», «Сагуудай сууряан» гэһэн гурбан боти номуудынь 2007 ондо республикын хэблэлээр гаргагдаа һэн.

СССР-эй (Россиин) Уран зохёолшодой болон Журналистнуудай холбооной гэшүүн, Буряад Республикын болон Россиин Федерациин соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Буряадай Журналистнуудай холбооной Ярослав Гашегай нэрэмжэтэ, мүн Буряад Республикын Гүрэнэй шангуудай  лауреат Булад Жанчиповай ойн баярта зорюулагдаhан баярай үдэшэ Yндэhэтэнэй номой hанда энэ hарын 11-дэ 15 сагhаа үнгэргэгдэхэ.

Зулгы дулаахан зунай хаhын дуушан зон нүхэдэйнгөө, нютаг нугынгаа нэрэ hүлдые үргэжэ, үри бэе, аша зээнэртээ үльгэр жэшээ, омогорхол болон, олон удаан жэлнүүд соо энхэ мэндэ зохёожол ябаг лэ! 

Читайте также