Энэ удаа мүрысөөнэй гуримаар үнгэрдэг нааданаймнай шэмэг боложо Монгол оронhоо hурагшад хүрэжэ ерээ. Аяар холын Хүбсэгэл нуурай урда бэеэр hуурижаhан Сагаан-Yүр сумын hурагшад ара хойшоо зүглэжэ, Хилгааhан дабаагаар Санагын гол руу буужа, наашаа Ивалгын дасан хүрэжэ ерээ бшуу.
Тус мүрысөөн «Титан» компаниин дэмжэлгээр үнгэрөө.
Мүрысөөн буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлөөхэ, нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдэнэ гээд мүрысөөнэй зорилгонууд соо бии бэлэй. Тиихэдээ хүүгэд, залуушуулые буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан дэмжэжэ, түрэл арадайнгаа хэлэ, соёл, уралиг, түүхые саашань арьбадхан болбосоруулха хүсэл түрүүлжэ, түрэл арадайнгаа баялиг болохо эжы, абынгаа хэлэ сэгнүүлжэ һургаха.
Тус наадан Буддын шажанай Ехэ һургуулиин танхимууд соо үнгэрнэ. Мүрысөөнэй тала бүхэндэ үгтэһэн даабаринууд амяарлан шалгагдаха байһанһаа, командын гэшүүд нэгэ доро элдэб танхимуудаар таран ошодог. Тиимэһээ мүрысөөндэ хабаадагшадай мэдэсэ, арга боломжо ба наһанай хэмжээень хараадаа абан, даабаринуудаар бэлэдхэнэ гээшэбди.
Табан хушуу мал гэгдэһэн мори, үхэр, хони, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн мүрысөөнэй шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй гээд үшөө дахин hануулнабди.
«Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн 4-дугаар нааданай эрилтын ёһоор дурадхагдаһан хүдэлмэринүүдэй ехэнхинь һурагшадай аман хэлэ хүгжөөлгэдэ хандуулагдаа (толи бүридхэхэ, ород хэлэнһээ оршуулха, зохёон тааруулха, шэлэн тобшолхо, сээжэ уншаха, зохёон найруулха) дээрэнь нэмэри болгон хүүгэдэй урлал хэхэ дүршэл хүгжөөхэ даабаринууд үгтөө.
Дүүргэгдэхэ даабаринуудай темэнүүд мүрысөөнэй гуримууд соо үгтэһэн байна. Буряад хэлэнэй үгын нөөсэ баяжуулха, тэрэнээ хэлэлгэдээ эдэбхитэйгээр, зүбөөр хэрэглэхэ дадал хүгжөөхэ зорилготойгоор даабаринууд үгтөө, тиихэдээ багшанарта туһаламжа болгон темэнүүд, хэрэглэгдэхэ литература үгтэнэ гээшэ бэзэ. Багша бэлэдхэл хэхэдээ гол түлэб энэл сэдэб (темэ) дүүрэн элирүүлхые оролдохо болоно. Эгээл шухалань, һурагшаднай эдэ үгэнүүдээ, ойлгосонуудаа саашадаа хэлэлгэдээ хэрэглэдэг болохо зэргэтэй.
Мүрысөөнэй дүн командын бэлэдхэлэй хүдэлмэридэ хэр зэргэ анхарал хандуулһанһаа дулдыдана гэжэ харуулна. Амжалта туйлаһан команданууд нааданай 1-дэхи даабариһаа һүүлшын даабари хүрэтэр нэгэ жэгдэ баллнуудые абаһан, бүхы шатануудта хабаадаһан байна. Дундаһаа тээ үлүү баллнуудые бүхы шатада абаһан команда гү, али олондо һайшаагдама харюунуудые үгөөд, мүрысөөнэй бусад шатануудые һайн дабаха бэлэдхэлгүй байһаниинь илаха гү? Мүрысөөнэй эрилтээр эгээл олон балл абаһан команда илагша болохо ёһотой байгаа. Тиимэһээ ялас гэмэ илалта туйлахын түлөө мүрысөөнэйнгөө бүхы даабаринуудта һаналаа табижа, шэнжэлжэ, ехые мэдэхэ, олые ойлгохо хүсэлдэ абтан һурагшаднай шармайха болонол даа.
«Хотын hургуулиин hурагшадта нютагай суута зон тухай эссе, толи бэшэхэдээ нэгэ бага хүндэшэг байгаа, юундэб гэхэдэ, хотын hурагшад элдэб ондоо аймагуудhаа сугларhан байдаг, өөрын ондоо нютаг хэлэн (диалектнүүд) дээрээ хөөрэлдэнэ. Тиигээд, «Хэнэй хэлэн баян бэ?» гэhэн мүрысөөн ехээр үхибүүдые hонирхуулаа, мүрысөөндэ хабаадаашьегүй үхибүүд бүхы амитад, шубууд, ургамаланууд г.м. сээжэлдээд, хоорондоо өөhэдөө урилдана. Мүрысөөндэ хабаадаха дуратай үхибүүд олон, тиигээд, бултыень оруулха аргагүй ха юм даа. Yхибүүд ехэ дуратайгаар мүрысөөндэ бэлдэнэ, «Этигэлэй Хамбын бүтээл» сээжэлдэхэдэ хүндэшэг байгаа, тиигээшье hаа, бүхыдэнь сээжэлдээбди. Иимэ hонин, хэрэгтэй мүрысөө үнгэргэжэ байхадатнай ехээр баярланабди. Yшөө оньhон, жороо үгэнүүдые, таабаринуудые оруулаа hаа, hонин байгаа гэжэ hананамди», – гэhэн hанамжа, бодолнууд хотын hургуулиин багшанарай зүгhөө дуулдаа, энэшье зүйтэй ха.
Дүрбэдэхи мүрысөөнэй дүнгүүд иигэжэ гараа гэбэл:
Табадахи һуурида – Улаан-Үдэ хотын 54-дэхи һургуулиин “Жаргалтай бүлэ” бүлгэм
Дүрбэдэхи һуурида – Б. Халзановай нэрэмжэтэ Жаргалантын дунда һургуули
Гурбадахи hуурида Эрхүү можын Оһын аймагай Үбэсын дунда һургуули
Хоёрдохи hуурида Красночикойска аймагай Шаргалжанай дунда һургуули
Нэгэдэхи hуурида Яруунын аймагай Үльдэргын дунда һургуули.
