Yргэhэ зүүдэндээ минии хараhан
Yльгэрэй орон гүш? – ойлгожо яданам.
Сэлгеэ Буряадтаа сууда гараhан
Сэлеэн талааршни алхалан ябанам…
Энэл даа үльгэрэйнь орон – поэдэй түрэhэн тоонто Санага. Энэ ехэ поэзиин һайндэр Мэлс Самбуевай түрэһэн тоонто Санага нютагта Буряадай Уран зохёолшодой холбооной түрүүлэгшэ Матвей Чойбоновой, уран зохёолшодой, хүгжэмшэдэй, дуушадай хабаадалгатайгаар 2015 оной февралиин 14-дэ үнгэргэгдэбэ. Урда үдэрынь Захааминай аймагай Захиргаанай эмхидхэhэн уулзалгада хабаадалсаад, айлшад арбан дүрбэндөө эртэлжэ Санага зорижо мордобод. Аза талаанай тэмдэг – саhан ороhон хоножо, саб сагаахан шэнэхэн саhан соогуур Санага хүрэжэ ошогдобо…
Санагын hургуули соёлой ордон хоёр соо, номой hанда уулзалганууд, мүрысөөнүүд үнгэрбэ, hонирхолтой, дулаахан хөөрэлдөөнүүд, дурсалганууд дэлгэрээ.
Гараhан жэлнай Уран зохёолой жэл гэжэ нэрлэгдээ бэлэй. Энээнтэй дашарамдуулан элитэ ехэ поэдэй, Буряадай комсомолой шангай түрүүшын лауреат Мэлс Самбуевай ойн баярые үргэнөөр тэмдэглэхэеэ Захааминай уран зохёолшодой «Уран Дүшэ» нэгэдэл, аймагай номой сан, соёлой таһаг, һургуулинууд ехэ ажал ябуулаа. Нэн түрүүн поэдэй бүхы зохёолнуудые эблүүлжэ, ном болгожо гаргаха хэрэгтэ хам оролсожо, суглуулжа нэгэн болгохо ябадалда туhалаа. Юундэб гэхэдэ, хэды олон хэһэгээр хэблэгдэһэншье һаа, Мэлс Самбуевай номууд олдохоор шухаг болонхой, зарим номой сангуудта үгы. Тиигэжэ «Би тайгын хүбүүнби» («Я – сын тайги») гэжэ ном Санага нютагаархинай, аха дүү, түрэл гаралайнь нютагайнгаа хүбүүн, Буряадай поэт Мэлс Самбуевай 75 жэлэй ойдо зорюулжа гаргаhан ажал. Энэ шүлэгүүдэй суглуулбари соо тэрэнэй эгээл сэдьхэлэйнгээ оёорhоо гаргаhан, Буряад орондоо мэдээжэ болоhон уран зохёолынь хоёр хэлэн дээрэ оробо. Тэрээнhээ гадна, поэдэй урид хэблэгдэhэн номууд соо толилогдоогүй шүлэгүүдынь оруулагдаа.
Тиихэдэ санагынхид элитэ ехэ ирагуу найруулагшынгаа нэрээр нютагайнгаа номой сангые нэрлэхэ гэжэ шиидэбэ. Буряад Республика соогуур болон Агын, Усть-Ордагай тойрогуудта, тиихэдэ буряадуудай ажаhуудаг бэшэшье можо нютагуудай уран зохёолшод, шүлэгшэд Мэлс Самбуевай нэрэмжэтэ шангай ирагуу найруулгын мүрысөөндэ хабаадаа. Энэ мүрысөөндэ илажа тодорогшодые нэрлэе:
1-4 ангинуудай:
I hуури – Дамбиева Арина (Яруунын аймагай Гүүндын hургуули)
II hуури – Байбородина Дарья (Яруунын аймагай түб Нарhатын хоёрдохи hургуули)
III hуури – Дамдинова Кристина (Кабанскын аймагай Клюевскын hургуули)
5-8 ангинуудай:
I hуури – Дугаров Владислав (Яруунын аймагай Иисэнгын hургуули)
II hуури – Тимофеев Михаил (Яруунын аймагай түб Нарhатын хоёрдохи hургуули)
III hуури – Сокольникова Елена (Кабанскын аймагай Кабанскын hургуули)
9-11 ангинуудай:
I hуури – Данзанова Эржена (Яруунын аймагай түб Нарhатын нэгэдэхи hургуули)
II hуури – Цыренов Цыден (Яруунын аймагай Эгэтын-Адагай hургуули)
III hуури – Романникова Анастасия (Кабанскын аймагай Кабанскын hургуули)
Шалгарhан эдэ хүүгэд Буряадай үндэһэтэнэй номой hанда февралиин 24-дэ үнгэрhэн ниислэл хотын сэхээтэн болон оюутадтай уулзалгада сугларhан зондо Мэлс Самбуевай шүлэгүүдые уншажа, тэдээндэ шагналнууд гардуулагдаа. Тэрэл үдэр, 14 сагта, поэдэй наhанайнгаа тэрээхэн лэ хугасаада ажаhуужа байhан Жердевэй гудамжын 7-дохи байшанда дурасхаалай самбар үлгэгдөө…
Иимэл даа, наhан үеэрээ нютагаал, Санагаяал hайханаар нэрлэжэ, hайханаар дурдажа ябаhан хүнэй богонихон наhанай алдарта ой…
…Булаг-нюдэндэш Байгал нуурай
Тунгалаг гүн, номин урасхал.
Омог дуундаш морин хуурай
Домог, элинсэгэй гэгээн дурасхал.
…Үлгы шамдаа юунhээш дуратай,
Үгы жаргалыеш оложо заяаhан,
Түүхэ намтарыеш түүрээhэн hурагтай
Түрүү хүбүүдтэйш нүхэсэн ябаа hэм.
Дурна зүгэй саhан болоод,
Дулаахан хасар дээрэш хайлаа hэм.
Урин налгай басагыеш золгоод,
Дуран золыешни дуудажал байгаа hэм.
Наhанайнгаа асуудалай харюу hэтэ
Нарата үглөөнэйш ерэхэдэ бэдэрээ hэм.
Газарай эрьесын түргэниие нэгэтэ
Нажарайш үнгэрхэдэ, ойлгожо мэдэрээ hэм.
…Үргэhэ зүүдэндээ минии хараhан
Үльгэрэй орон гүш? – ойлгожо яданам.
Сэлгеэ Буряадтаа сууда гараhан
Сэлеэн талааршни алхалан ябанам.
