Энэ мүрысөөндэ үхибүүд шүлэгүүдээ гэртээ бэшээд, нааданай эхилхэhээ урид эльгээдэг заншал боложо байна. Энэнь hайн, юуб гэхэдэ нааданда суглархадань тэдэ шүлэгүүдыень хүүгэдтэ уншуулаад, сэгнэлтэ табинабди. Түрүүшын гурбан hуурида гараhан уран шүлэгшэд урмашуулагдана, тиихэдэ үшөө дуун боломоор үгэнүүдтэй хоёр шүлэг шэлэжэ, тэдэ үгэнүүдынь хүгжэм зохёогшодто үгтэнэ. Хоёр дуун бии болоо, дүрбэдэхи нааданда шэлэгдэhэн үгэнүүд дээрэ Лүдэб Очиров хүгжэм найруулжа, (тиихэдээ тон hонин, зохидхон дуунууд болоhон байба) табадахи наадан дээрэ мэдээжэ боложо ябаhан дуушан Ринчин Дашацыренов дуулаа. Иимэ юумын боложо байхада хүүгэд урмашангүй яахаб. Табадахи нааданда мүн лэ гурбан түрүүшүүлhээ (1-дэхи һуури – Хяагтын аймагай Алтайн дунда һургуулиин 8-дахи ангиин Лена Цыренжапова, 2-дохи һуури – Зэдын аймагай Дэрэстэйн дунда һургуулиин 6-дахи ангиин Лена Гармаева, 3-дахи һуури – Хэжэнгын дунда һургуулиин “Урагшаа” бүлгэмэй Санжима Доржиева) гадна хоёр дуун боломоор үгэнүүдтэй шүлэгүүд шэлэгдээ. Гоёл даа, дэмы юу хэлэхэб,.. тиибэшье нэгэ ажаглалта хэлэхэ дуран хүрэгдэнэ. Багша, уран шүлэгшэ, тэрэ мүртөө олон дуунуудай үгэнүүдые бэшэhэн Нина Артугаева-Линхобоева бидэ хоёр энэ мүрысөөндэ ороhон шүлэгүүдые шүүжэ байха уялгатай зомди, наадан бүхэндэ дасанай түлөөлэгшэ байлсадаг. Нютаг ехэл хадаа дунда hургуулитай гэжэ тобшолол хэмээр, тиимэ hургуулида hурагшад олон. Тэрэ олон соо, нэгэшье hаа, шүлэг бэшэхэ хүн байхал юм бэзэ, гэбэшье урдаа байhан хүн абажа ерээд лэ шүлэг бэшэшэхэ гэжэ байхагүй, эндэ ороhон шүлэгүүдэй олониинь оройдоошье шүлэг болоогүй, шүлэг бэшэхэ гуримууд оройдоошье баримталагдаагүй байна, багшанартайгаа бэшэhэн шүлэгүүдынь тон элихэн харагдажа байха юм. Бидэ бүхы Буряад орон соо үдэр бүри бэшэгдэжэ байhан шүлэгүүдые хаанаhаа мэдэбэ гээшэбибди, ондоо хэн нэгэнэй бэшэhэн шүлэгүүдшье, хүүгэд бэшээ гэгдээд, ороно гэжэ эли. Хүүгэдhээ ороhон шүлэгүүдэй нэгэниинь танигдаа, яахабши тиигээд, иигэжэл бэшэжэ байха зон гүбди?
Түрүүшын гурбан hуури эзэлhэн, тиихэдэ дуун боломоор үгэнүүдтэй шүлэгүүдые бэшэгшэдээ табуулайень амяарлажа суглуулаад, манай анхарал доро ойрын саг соо нэгэ-нэгэ бадаг бэшэгты гэжэ даабари үгэhэмнай – нэгэниинь тэрээхэн богонихон саг соо дүрбэн бадаг, нүгөөдэнь хоёр бадаг оройдоошье зураhан, заhаhан сараа үгы бэшэжэ тушаабад. Нүгөөдэ хоёрынь тэрэл саг соо гансаханшье үзэг бэшээгүй… Табан басагадай нэгэниинь лэ зургаан мүртэй нэгэ бадаг тэрэл саг соонь бэшээ, тиихэдээ урагша хойшонь мянга дахин зураhан, заhаhан, тиигээдшье уншахада шүлэгэй түхэлтэй юумэ хэhэн байба. Энэ ушарhаа ямар тобшолол хэжэ боломоор бэ гэхэдэ, хоёр басагаднай урда сээжэлдэhэн шүлэгөө бэшэжэ, нүгөөдэ хоёрнай сээжэлдэhэншье шүлэг үгы байшабад ха гэхээр… Хүлисөөрэгты.
Иимэ ушарта тон лэ бэшэдэг үхибүүнэй байгаа hаа бэшүүлжэ, үгы hаань тэрэ зоболонто шүлэг эльгээнгүй байхада яаха юм? Бэшэхэ үхибүүн даабаритай даабаригүй бэшэхэ, өөрөө бэшэhэн шүлэгтэй үхибүүдтэ заhажа, заабарилжашье байхада урматай, тиимэл үхибүүдые дэмжэхэ, үргэхэ хэрэгтэй. Энэ бэшээшэмни багшанар, түрэлхидтэй хэрэгтэй юм бэд даа…
Табадахи мүрысөөндэ дуун болохо гэжэ шэлэгдэhэн, хүгжэм зохёогшодто дамжуулагдаха үгэнүүд доро үгтэбэ, харагты даа:
Александра ЦЫДЕНОВА
(Санагын дунда hургуули)
БАЯН САГААН САНАГАМ
Буурал хангай Буряадай
Баруун гарай альган соо
Бурхан Багшын орон лэ –
Багым нютаг Санага:
Yлзы хутаг оршоhой,
Yндэр хэшэг дэлгэрhэй.
Залуу халаан бидэнээ
Золтой hаруул саг тээшэ
Дуйнхор арюун субарга
Дуугай hуунал уряалан:
Бадма сэсэг бадарhан
Баян сагаан Санагам.
Зөөлэн хүрьhэн дайдаараа
Зохид зантай нүхэдтэй
Золой захяа, юрөөлтэй
Зоригтойхон дабшаял.
Сарюун эхэ Санагаяа
Сэдьхэн, үргэн магтанаб.
Буян-Дэлгэр ЦЫРЕНЖАПОВА
(Цагаатайн дунда hургуули)
ЭХЭ НЮТАГ
Эхэ нютаг. Элдин таламни.
Энэ дэлхэйн эрхим шэмэг.
Эсэгэ эхымни түрэhэн нютаг
Элинсэгэймни зэндэмэни.
Дабталга: Элдин талаараа дуулан ябахадам,
Эрэлхэг зориг намда нэмэхэ.
Эжы абаяа магтан дуулахадам,
Эршэ хүсэн намда нэмэхэ.
Арюун агаар. Амилhан таламни.
Арюун дэлхэйн эрхим шэмэг.
Аба эжымни түрэhэн нютаг
Алтан байдалайм зэндэмэни.
Дабталга: Элдин талаараа дуулан ябахадам,
Эрэлхэг зориг намда нэмэхэ.
Эжы абаяа магтан дуулахадам,
Эршэ хүсэн намда нэмэхэ.
Үнгын ногоон. Сабшалан таламни.
Үргэн дэлхэйн эрхим шэмэг.
Үбгэ эсэгым түрэhэн нютаг
Үтэлхэ наhанайм зэндэмэни.
Дабталга: Элдин талаараа дуулан ябахадам,
Эрэлхэг зориг намда нэмэхэ.
Эжы абаяа магтан дуулахадам,
Эршэ хүсэн намда нэмэхэ.
