Түрүүшын манай Улаан-Үдэ хүрэтэр түүхын хуудаhан Новоселенгинск хотын декабристнуудай сүлэлгэдэ байhан тухай музейһээ эхилбэ. Декабристнуудай ажабайдал, аяар холын буряад нютагта олон ондоо яhатан арадтай эбтэй эетэйгээр ажал аргаа эрхилжэ байhан тухайнь музейн ажалшан шадамар бэрхээр хөөрэжэ, харуулжа үгөө.
Мартын 27-до Этнографическа музей ошожо, түрэл Буряад оронойнгоо үшөө нэгэ hонирхолтой хуудаhа ирабабди. Yдэшэниинь «Кэпитэл молл» гэhэн зугаасалай ордон соо «Призрак» гэжэ кино хараабди. Россиин мэдээжэ актер Никита Михалков наадана.
Одоошье мартын 28-да Ивалгын дасан хүрэжэ, автохүлэгhөө буужа, hайхан буряад хубсаhаа үмдэжэ, мүрысөөнэй болохо Буддын шажанай Ехэ һургуули ошобобди. XII-дугаар Бандида Хамба лама Даши-Доржи Этигиловтэ зальбарха, мүргэхэ дэмбэрэлтэ үдэр тудалдаабди. Институдай байшан соо үргэн Буряад нютагай аяар 43 hургуулиин түлөөлэгшэд сугларанхай. Ехэл шанга тулалдаан болохо гэжэ мэдээтэй, бидэшье буряад хэлэнэй баялиг болохо нютаг хэлэеэ “лута” hайнаар мэдэнэбди гэжэ бэеэ зэhээд лэ, Буддын шажанай Ехэ һургуулиин ондо ондоо танхимуудаар hурагшад таран оробод.
Эхын умайhаа унахадаа, эжын hүөөр аршаандал ундалжа, эхэ хэлэн дээрээ түрүүшынгээ үгэнүүдые хэлэжэ томо болоhон хүдөөгэйшье, хотыншье хүбүүд, басагад бүхэли үдэр мүрысөөндэ өөрын шадалаар hайн үрэ дүн харуулхаар оролдобод. Мүрысөөндэ хабаадагшад түрэл хэлээрээ сүлөө сэдэбээр хөөрэлдэхэ, һанал бодолоо найруулан зохёохо дадал, дүршэлтэйгөө, өөрынгөө нютаг хэлээр хэлэхэ, хүрэхэ гэһэн шадабарияа hурагша бүхэн бүхэли үдэр харуулхаяа оролдобо. Эдэмнай хэд бэ гэхэдэ: Самбуева Арюна, Бадмаева Туяна, Базарова Анна, Цыбиков Чойжил, Бодеева Дарима, Санжижапов Мэргэн, Цыбикова Гэрэлма, Доржиев Борис, Намсараев Галсан. Шагайн хонин талада Буряадай мүргэлтэ газарнуудые мэдэсээрээ асуудалнуудта харюусаха мүрысөөндэ 6-дахи ангиин Намсараев Галсан 3-дахи һуури эзэлжэ, һургуулиингаа нэрэ нэрлүүлбэ.
Түрэл арадайнгаа, аба эжынгээ hургаалаар эхэ хэлэеэ үргэжэ ябаха гэжэ хүн бүхэн мэдэржэ, саашань хүгжөөхэ тухай XXIV-дугаар Бандида Хамба лама Дамба Аюшеевэй хүтэлбэри доро хуралдаан багшанартай үнгэрбэ.
“Эхэ хэлэн – манай баялиг” гэһэн мүрысөөнэй 5 удаа үнгэрһэн ушараар Буддын шажанай Заншалта Сангха урилдаанда хабаадагшадта бэлэг болгон үгэhэн биледүүдээр мартын 29-нэй үдэр тусхай «Пионер» гэһэн зугаасалай ордон соо «Гэр», клоуной наадануудые хаража, сүлөө сагаа үнгэргөөбди.
Yдэрэй 15.00 сагта Цыренжаб Сампиловай музей орожо, һонирхолтой үзэсхэлэнтэй танилсаабди. А.П. Чеховэй зохёолнуудаар үзэмжэ хараад, Арбат дээрэ ошожо, памятнигайнь хажууда дүрэеэ буулгаабди. “Түрэл Буряад нютагаймнай түүхэ - баян, эхэ хэлэн – манай баялиг” гэжэ үшөө дахин мэдэрэн, Улаан-Үдэдэмнай үзэсхэлэн газарнууд үшөөл олон байбашье, түрэл Утаатаяа бусахаяа шэглээбди.
