Урданай домог
Мүнөөнэй түүхэ хоёрые
Уг залгуулан
Урагшань дамжуулхын түлөөдэ
Энээхэн дэлхэйдээ
Уйдхар, гашуудал, баярые
Эдлээд лэ гарадаг
Наһан ха юм даа мүнөөдөө
Наһан гээшэмнай
Наранай оротор заримдаа....
Агууехэ уран зохёолшо Уильям Шекспирэй 420 жэлэй саана бэшэһэн “Ромео Джульетта хоёр” гэжэ зүжэг Буряад театрай тайзан дээрэ үнгэрэгшэ хабар табигдажа, олон зониие һонирхуулаа, гайхуулаа һэн. Гайхалтайнь юуб гэхэдэ, энэ зүжэг миин лэ заншалта аргаар харуулагдаа бэшэ, харин уран һайханай ондоо аргануудые хэрэглэн, олон зоной сошон һонирхомоор, илангаяа залуушуулай һанаанда, мүнөө сагай эрьюу, хүлгүү байдалда таарамаар табигдаба.
Монтекки, Капулетти гэhэн хоёр анги айлнуудай хоорондуур үни заяанһаа “яһан хаяатай”. Теэд ямар шалтагаанһаа дайсад болоһоноо, юун дээрэһээ бэе бэеэ доошонь даран, хюдан байдаг ёстой харша дайсад болоһоноо хэнииньшье һанадаггүй. Гэбэшье, урданай элинсэгүүдэй харша хандаса үеһөө үедэ дамжан, үри хүүгэдыень дахан ерээд, шуһата алуураар дүүрэнэ.
Нэгэшье хүнэй үхэл харамтай. Теэд хоёр талаһаа эрхим залуушуулайнь бэе бэеэ хороожо байхада хэлэшэгүй һүрөөтэй. Ургажа ябаһан улаан бургааһад, һаял ами наһанайнгаа харгыда гаран, урма зоригтой урагшаа шармайн ябатараа, халагшье, юунэйшье түлөө хосорно гээшэб гэхээр...
Гэбэшье, эхинһээнь...
Капулетти – Верона хотын баян бардам айлнуудай нэгэн, бал-маскарад үнгэргэнэ. Тэрэ һайндэртэ Ромео Монтекки нүхэдтэеэ хамта нюсаар ошохо гэжэ шиидэнэд. Наадан дээрэ тэрэ айлай Джульетта басагантай уулзаад, амин голоо һорогдоһон мэтээр бэе бэедээ дурлажа, наһандаа суг байха тухай тангаригаа үгэнэд. Ромео гэртээ оронгүй тэрэл үдэшэндөө Лоренцо монахда хандажа, тэрэниие Джульеттэтэй гэр бүлэ болгон зүбшөөхыень гуйна. Хоорондоо дайсан болошоhон бүлэнүүдые иигэжэ эбтэй болгохо гэжэ, сэсэн монах зүбшөөлөө үгэнэ. Харин энэ үедэ Тибальти Капулетти Ромео хүбүүнэй нүхэр Меркуцио гээшые таняад, хэрүүл гаргана. Бүлэнүүдэй “дайнда” жада һэлмынгээ эри хурсадуулһан Тибальти Меркуцио гээшын ами наһыень хорооно. Харин Ромео үһөөгөө абажа, Тибальти хүбүүе баһал алажархина. Герцог Эскал Ромео хүбүүе Верона хотоһоо үлдэн, сүлэхэ гэжэ шиидхэбэри гаргана.
Үглөөдэрынь Джульеттын гэртэхин басагаяа граф Парисда хадамда үгэхэ шиидхэбэри абаhанаа соносхоно. Джульеттын сэдьхэлээрээ зобон байхада, Лоренцо тэрээндэ бүхөөр, үхэһэн шэнгеэр, унтуулха хүсэтэй эм үгэнэ, Тиигэжэ гэртэхинээ мэхэлээд, Ромео инагайнгаа бусахадань суг тэрьедэхэ хүсэлэнтэй Джультта тэрэ эм ууна, уугаад бүхөөр унтана. Ромео бусахадаа, Лоренцэтэй золгоогүй, Джульеттын “үхэлэй” үнэн ушар мэдээгүй байжа, уйдхар гашуудалда дарагдан, бэеэ хорлоно. Харин тэрэнэй үхэһэнэй һүүлээр Джульетта һэреэд, үхэшэһэн хайрата инагаа хараад, өөрыгөө хадхан, ами наһаяа үнэхөөр таһална.
Газар дэлхэй дээрэ дайн дажар, хүн зоной һүрисэлдөөн барагдашагүй... Теэд, дэлхэйдэ юуншье боложо байг, бидэ, хүн зон, зүб харгы, һайн һанаагаа алдангүй , хододоо аман соогоо: дэлхэйн амитан харанхые мэдэхэгүйнь болтогой гэжэ шэбшэн шэбшэн байял даа. Наһан гээшэмнай нээрээл наранай оротор ха юм даа заримдаа... Үхибүүдэйнгээ үхэһэн бэе дээрэ Монтекки, Капулетти хоёрой бүлэнүүд харша “дайн” тухайгаа мартана.
Агууехэ Уильям Шекспир миин бэшэ агууехэ гэжэ нэрлэгдэжэ, бүхы дэлхэйдэ суутай болоо юм. Хэдэн зуун жэлнүүдэй үнгэрбэшье, хүн түрэлтэнэй абари зан ондоо болоогүй, ямаршье яһанай хүнүүдтэй иимэ ушарнууд дайралдааад лэ байдаг, түүхэ хэзээдэшье хуушардаггүй гээд һанахаар.
Тиимэһээ залуу найруулагша Сойжин Жамбалова энэ зүжэг буряад хэлэн дээрээ табибашье, энэ ушар, түүхэ ямаршье яһанай арадта хабаатай гэжэ тэмдэглэнэ.
Зүжэг харагшадые ехээр гайхуулһан хубсаһа хунарые уран оёдолшон дизайнер Анастасия Шенталинская жэгтэй һонёор бүтээгээ. Зүжэгүүдые хубсаhаар шэмэглэхынгээ хажуугаар тэрэ элдэб кинонуудта хубсаһа зохёон бүтээдэг юм.
Хүндэтэ нүхэд! Бэлигтэй артистнарайнгаа һайхан наада хаража, сэдьхэл зүрхэеэ ханан, хүхин, амаран бусахаяа Буряад театртаа айлшалжа ерыт гэжэ уринабди!
Хүхын дуунай һүни мэтэ богонихон дуранай халуун элшэ , абьяастай хүсэ харуулжа шададаг артистнарай наада һанан байхадаа залуу найруулагша Сойжинай үбгэ эсэгэ –
мэдээжэ поэт Сэдэб Жамбаловай энэ мүрнүүдые обёороо hэм:
Хүхын дуунай һүни...,
Хүгжэм долгисоһон һүни.
Аһан һайхан, аятай нангин саг –
Эй-һээ-һээ!
Арайл охоторхон, агшан зуурын саг –
Эй-һээ-һээ!
Дурлаһан бидэ хоёрые өөгшөөһөөр,
Дурна холын мүшэд залирна.
Гансал үүрэй солбон һүүлшэгөөр
Галаа носоожо яларна.
Һолиршье зурас гэнэгүй...
Үдэрнэй мүндэлхэнь...
Һүниие мэдэхэгүй болтогой
Энэ дэлхэй.
