Олон олон шэглэлнүүдээр олон олон hонирхолтой хэмжээ ябуулганууд, мүрысөөнүүд үнгэрөө гэжэ мэдүүлээ hэмди.
Буряад Уласай Толгойлогшо В. В. Наговицын буряад хэлэнэй ойн баярай Үдэшэ хэhэн дэлгэрэнгы элидхэл соогоо республика дотор буряад хэлэнэй байдал хараа байса hайжараа, хэдэн олон хэмжээ ябуулганууд хараалагдажа, тэрээн мүртөө хүсэндөө хүргэгдэжэ байна, мүнгэ hангайшье талаар муу бэшээр хангагдана, урагшаа hанаатай хурдан ухаатай зоной хүсөөр айхабтар ехэ туйлалтанууд дабагдаад байна гэжэ онсолоо.
Жэшээнь 2015 ондо «Буряад хэлэ сахин хүгжөөхэ» тухай Гүрэнэй хүтэлбэриие дүүргэлтэ болгон энэ талаар элдэб олон хэмжээ ябуулгануудта 32 миллион 900 мянган түхэриг hомологдоhон байгаа. Тэрэнэйнь 20 миллион 770 мянган түхэриг Буряад Уласай hуралсалай болон эрдэм ухаанай яаманда, 5 миллион 710 мянган түхэриг Буряад Уласай соёлой яаманда hомологдоhон байгаа.
Буряад хэлэ үзэлгые хүнгэлхэ зорилготой хоёр тусхай буряад хэлэнэй танхим республикын хоёр hургуулинуудта – Улаан-Үдэ хотын 29-дэхи, тиихэдэ Захааминай аймагай Сахирай интернат-hургуулида нээгдээ.
Буряад хэлэн дээрэ номуудые хэблэлгэ «Уран зохёолой юртэмсэ» гээд мүрысөөнэй гуримаар бэелүүлэгдэнэ, эндэ хамта 9 ондоо нэрэтэй номууд 6 000 хэhэгээр хэблэгдээд байна.
Буряадай Эрдэмэй түбтэ буряад хэлэнэй байдалаар шэнжэлгэнүүд ябуулагдажа байна. Галина Раднаева, Георгий Дашабылов, Доржо Сультимов гэгшэдэй хэблэгдэжэ гараhан номууд, худалдагдажа абтаа.
Буряад хэлээр эрдэм шэнжэлгэнүүдтэ 950 000 түхэриг шэглүүлэгдэнхэй, энэ нэрлэгдэhэн шэнжэлгэнүүд Буряадай эрдэмэй түбтэ үнгэргэгдэжэ байна. (194 000 түхэриг.) Дээрэ нэрлэгдэhэн мүнгэнэй 756 000 түхэригынь юртэмсын бусайдаhан соо буряад хэлэнэй хэшээлнүүдые үнгэргэлгэдэ шэглүүлэгдэнхэй. 10 090 000 түхэриг буряад хэлэн дээрэ номуудые хэблэлгэдэ шэглүүлэгдээ, «Бэлиг» хэблэлдэ hуралсалда хэрэгтэй номуудые 3 999 000 түхэригтэ хэблэжэ байнхай.
Хэблэгдэжэ гараhан номуудые абажа харабал: «Уран үгын шэди» гэжэ нэрлэгдэhэн заабаряар Батоцыреновэй «Саhан шуурган», «Жэгүүртэ үгэ» гэhэн нэрлэгдэhэн заабаряар Алексей Бадаевай «Ивалгамни», Чингис Гуруевай «Амин гол», Валерий Дабаевай «Александрина», Дондог Улзытуевай суглуулбаринуудай нэгэдэхи боти, «Багашуулда» гэhэн нэрлэгдэhэн заабаряар Ертахановагай «Буряад хэлэнэй амиды үзэгүүд», Бавасан Абидуевай «Тэхэ Бабанын түүхэ», «Заншалаа сахин hэргээе» гэhэн нэрлэгдэhэн заабарида Галдан Ленхобоевай «Түрэл нютагайм баялиг», тиихэдэ баярай үгэнүүд болон юрөөлнүүдэй «Уг гарбалаа сахия» гэhэн хамтын согсолбори.
Шэнэ hонирхолтой ушар гэхэдэ «Уран зохёол соносохо сахим номой hан» дээрэ хүдэлмэри дүүрэжэ, шагнагшадтаа хүргэгдөө.
Юрэдөө хараалагдажа hомологдоhон 32 миллион 900 000 түхэригэй 28 250 000 түхэриг гаргашалагдаад байна. Һуралсалай болон эрдэм ухаанай яаман жэлэй дүүрэтэр гаргашалжа болохо үшөө 4 миллион хахад мүнгэтэй.
Иигээд дүүрээ бэшэ, үргэлжэлэлынь үшөө байха.
