Михаил Елбоновай наһанай намтарые манай Буряад ороной хүн зон сээжэлдэжэрхиһэн байгаа юм бэзэ, ганса минии мэдэхээр 1995 онһоо хойшо табан жэл болоод лэ арад түмэн, аха дүүгээ гульдажа, түхэреэншье, тэбхэршье ойгоо угтажал байгаа ха юм. Зохёохы ажалтай хүн ойро зуура болоод лэ тоосожо байхадаа, юу туйлажа, юун үшөө үлөөб гэжэ мэдээд, харагшадайнгаа урда харюусалгаяа алдангүй ябаха, энэш хэрэгтэйл юм байха. Тиибэшье 1969 ондо Ленинград хотын театрай уралалда хабаатай мэргэжэлтэдые бэлдэжэ гаргадаг дээдэ һургуули бүлэг нүхэдтэеэ дүүргэжэ ерэһээр лэ, түрэл театртаа абтажа, хамсыгаа шамажа хам ороод, мүнөөдэр хүрэтэр хүнгэн сарюун, тэрэл эршэн дундаа ябажа байнал. Дээдэ һургуули дүүргэжэ ерэһэн түрүүшын жэлһээ арад түмэнэйнгөө сэдьхэлдэ Будамшуу боложо шэнгээд, хойноһоонь хэды олон эдир Будамшуунуудые дахуулжа ябана гээшэб?!
Энэ 70 жэлэйнгээ ойн баярые угтаха бэлэдхэлэй хүдэлмэри ябуулжа байхадаа: «Хаашуул, гүрэн түрые ударидагшад... Хаашуул гэхэhээ, хэды олон хаануудые тайзан дээрэhээ харуулhан хүнбиб? Гэсэр хаан, Чингис хаан, Харалтуур хаан, Шарлай хаан, Лиир хаан,.. бурха-аан даа! Энэ наhандаа хэды олон хаануудые наадаhан болонобиб? Гайхалтай... Энэ наhандаа гэхэhээ,.. 70 наhан! Энэ иимэ үндэр наhатай болошоод, энэл тайзан дээрээ байхаб гэжэ тиихэдэ, Ленинградта hуража байхадаа, ухаандамнишье ородоггүй байгаал. Энэм хэзээ, али сагтаа болоhон юм бээ, яаhан үнинэй шэнгиб? Байhан юм гү? Yгы даа. Энэ ушар мэнэл hаяхана болоо hэн бэшэ гү? Юундэб гэхэдэ би хуу hанажа байнаб – бүхы багшанараа, суг hураhан нүхэдөө, тэрэ хоол баридаг газараа, хамтынгаа байраhаа hургуулидаа хүрэтэрөө ошодог харгыгаа.
Метрогой хаагдаха болотор hуралсал-бэлэдхэлшни болохо. Тиигээд лэ эсэшэнхэй, гэбэшье айхабтар сэдьхэл амгалан хамтынгаа байрада ошохош.
Хамтын байра гэхэhээ, хото муутай намайгаа хайрлажа манайхин – Хорло Ханда хоёр зууршалжа, Уран зохёолшодой холбооной хамтын байрада тогоошон Федора хүгшэндэ байлгаа. Баба Феня, хохлуша, «hарна дивчина!» – гэдэг бэлэй. Институдайнгаа хажууда, наhан үеэрээшье хараа-үзөөгүй хоол эдижэ, ябадал багатай боложо жаргашооб. Бурхан хаража намайе тэндэ байлгаа юм бэзэ, тэрэгүй hаа, бү мэдэе, юуншье болохо байhан юм…
1966 ондо Ленинград ерэжэ буухадамни Валера Баторов Хэшэгтэ Мункуев хоёр гитара баринхайнууд угтажа абаа. Угтахадаа нэгэ дуу яаhаншье гоёор дуулаа гээшэ hэм, бүхы сэдьхэлээ шэнгээжэ дуулаа, тиихэдэнь бишье, түрүүшынхиеэ тэндэ шагнамсаараа, тэрээхэн дуундань дурлашоо бэлэйб…"
Тэрэ гэһээр лэ юм бэзэ, мүнөөшье хүрэтэр дуулажал ябана ха юм даа...
"Ленинград! Тэндэл би, Хурамхаанай хүбүүхэн, уран зохёол гээшые өөртөө нээгээб, зүжэглэмэл зохёол…
Ленинград – минии оройдоошье дуулаа, мэдээгүй олон асуудалнуудайм тайлбаринууд, түрүүшымни найдал!..», – гэжэ оройдоол хоритойхон наһанайнгаа үеые сэдьхэл зүрхөөрөө хайлан һагад дурсажа һууна.
Артистын бага наhан Хурамхаанай аймагай Арзгун тосхондо үнгэрһэн. Тэрэнэй түрэһэн бишыхан тосхон Угнаасай… Намагта орожо хосорхонь гэжэ тэндэ ажаһуужа байһан айл зонуудые баранииень хүршэ тосхондо – Арзгуунда нүүлгэһэн юм.
«Мүнөө тоонто нютагаа эрьежэ ошоходоо хооһон талада, түрэһэн гэрэйнгээ һууриие хараад лэ бусанаб. Дайнай дүүрэһэн жэлэй намар энээхэн, мүнөө үгы тосхондо түрэһэн, эльгэ зүрхөөрөө, хүйһөөрөө холбоотой газар дэлхэйн энээхэн булангые юунһээшье ехээр сэгнэжэ, хүндэлжэ, үргэжэ ябадагби.
Эжымни мордоходо, абамни ерэжэ абаашаа. Эжымни!.. Хойто эхын эльгэн хүйтэн гэдэг, теэд энэш хүгээрээ болодог байhан байха. Би тиимэ юумэ обёороогүйб Хойто эхэмни, хоёрдохи эжымни, минии бүхы ажабайдал, ами наhамни – тэрэл байгаал даа – бүлэмни, абарагша заяамни… Багадаа тоомоо таhараал бэзэб даа, хүдөөгэй хүүгэд барандаа тиимэл ха юмбибди», – гэжэ аяар хэзээ, жара гаран жэлнүүдэй саана үнгэрһэн үхибүүн хаһаяа дурсашаба…
Бэлигтэй зоноор айхабтар баян Баргажан голдо мүндэлһэн хадаа, уран зохёолшодоороо, ажалай баатарнуудаараа, сэрэгэй ехэ зиндаатанаараа, багшанараараа, уралалай мэдээжэ ажалтанаараа омогорхон бахархажа ябадаг хүн юм.
1969 онһоо мүнөөдэр хүрэтэр Россиин арадай артист Михаил Елбоновай наадаһан рольнудые тооложошье яахамнайб, жэл бүри хэдэ хэдэн зүжэгүүд Буряад театрай нэрэ һүлдые үргэжэ, бэлиг ехэтэй зохёохы ажалтанай хүсөөр гаражал байгаа, тэдээн соо Михаил Елбоновай өөрын һуури олдоод лэ байһан, энээнэйнь гэршэ боложо тэрэнэй олон тоото хайра шагналнууд, нэрэ зэргэнүүд байнал даа.
Хүнэй ажабайдал гээшэ гайхалтай һонин. Энэ алтан дэлхэй хаража ябаха хуби оройдоол гансаха дахин үгтэдэг, энэ ехэ бэлэгые зүбөөр сэгнэжэ, энээхэн наһаяа ашатай туһатай гаталха гээшэ ехэл буянтай хүнүүдтэ заяагдадаг байһан байха. Тэдэ хүнүүдэй нэгэн, Буряадаймнай түрүү хүбүүдэй нэгэн Михаил Елбонов мүнөөдэр 70 наһанайнгаа алдарта ойн баярые түрэл тайзан дээрээ хани нүхэдөө, харагшадаа суглуулжа, тэдэнэйнгээ, гэр бүлынгөө дулаахан дүхэриг соо үнгэргэхэнь. Эдэ мүрнүүдээ Михаил Гомбоевичай хэлэһэн үгэнүүдээр дүүргэхэмни:
«Амиды ябаха гээшэ, нээрээ, гоёл даа! Бурхан намда жаргалтайл ажаhуудал үршөөгөө байн. Yри бэе байна, намайе энэ дэлхэй дээрэ үргэлжэлүүлхэ ашанар, гуша… Гуламтыемни сахидаг, алишье сагта араhаамни харалсажа, маналсажа байдаг наhанайм нүхэр! Тиимэһээл нютаг дайдаһаань харалтатай, үргэмжэтэй, урагшатай, азатай ябанаб гээ һаамни хэн арсахаб? Азатай…»
